Μονή Σινά: «Ταξίδι» στον Ιερό Τόπο

Η απλή ανακοίνωση περί συμφωνίας, χωρίς ακόμη κείμενο και υπογραφή της, τουλάχιστον άνοιξε ένα κεφάλαιο συνέχισης της αυτόνομης, επί 1.700 χρόνια, ύπαρξής της, όταν έως πρότινος κινδύνευε να μετατραπεί σε μία ιδιότυπη τουριστική, προσοδοφόρα για τους Αιγύπτιους, «ατραξιόν. Μίλησα με τον καθηγητή και πρόεδρο του Τμήματος Θεολογίας του ΕΚΠΑ Ιωάννη Παναγιωτόπουλο, ξεναγό στον θησαυρό που έχει από το 2002 σηματοδοτηθεί από την ΟΥΝΕΣΚΟ ως Μνημείο Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς.

«1.700 χρόνια εκεί ομιλείται, ασταμάτητα, η ελληνική γλώσσα, γίνεται η θεία λειτουργία, στα ελληνικά, από Ελληνες μοναχούς. Αυτό από μόνο του είναι κεφαλαιώδες και τεράστιο. Βεβαίως και το γεγονός ότι εκεί ο Στυλιανός έφτιαξε αυτό το αχανές μοναστήρι με τεράστια αρχιτεκτονική και καλλιτεχνική αξία, που σώζει εικόνες, χειρόγραφα».

Είχα τη δυνατότητα η ίδια να την επισκεφτώ πριν από πολλά χρόνια, όταν η πρόσβαση και οι συνθήκες ήταν περιπέτεια, γυρισμένη σε μια αμέτρητη ξερή εικόνα ολούθε, στην έρημο.

«Αυτό σημαίνει ότι το ζήσατε και σε μία αυθεντικότητα, που, όσον αφορά στις κλιματικές συνθήκες, παραμένει εχθρικό για τον άνθρωπο, τους μοναχούς, τους διαμένοντες. Φοβερό κρύο το βράδυ, ζέστη το πρωί, τεράστια κουνούπια, συνθήκες που αναδεικνύουν το μεγαλείο αντοχής, έως σήμερα, και έτσι αποκτά ακόμη μεγαλύτερη αξία το μοναδικό σημείο. Και αν αναρωτιέστε πώς κρατήθηκε, θα σας πω πως πριν από 100 χρόνια όποιος πήγαινε εκεί δεν ξανάφευγε. Και ζούσε και προστάτευε τον εσωτερικό θησαυρό που αναγάγει τη μονή σε τεράστιο κέντρο. Πνευματικό. Ιστορικό. Είναι για όλους εμάς ένα Κάστρο, με τέτοια στοιχεία κληρονομιάς που η αγωνία μου είναι να μην το χάσουμε. Γι’ αυτό και καταλαβαίνω και τον αγώνα που δόθηκε και που δίνεται.

Εμείς, να καταλάβετε, στη Θεολογική Σχολή, στο Τμήμα Θεολογίας, έχουμε το σιναϊτικό αρχείο, το οποίο φτιάχτηκε από τους καθηγητές μας, όχι από μας, όπου διατηρούνται 3.750 μικροφίλμ, με κώδικες και χειρόγραφα από τη Μονή Σινά και δεν σας κρύβω ότι κάθε φορά που ανοίγουμε και μελετάμε βρίσκουμε καινούργια πράγματα. Δηλαδή, δεν έχουμε σταματήσει να βρίσκουμε καινούργια πράγματα από τον θησαυρό του Σινά. Μόνον οι εικόνες… Για να συνειδητοποιήσετε το μέγεθος του πολιτισμικού-θρησκευτικού φορτίου, ο θησαυρός της μονής είναι ισάξιος αυτού του Αγίου Ορους, με το αξιοσημείωτο γεγονός πως προηγείται της ίδρυσης του Αγίου Ορους κατά… 700 χρόνια».

Αναβαθμισμένη -και όχι μόνο για θρησκευτικούς αλλά για εθνικούς λόγους- σε επίπεδο εξωτερικής πολιτικής η υπόθεση της «ιδιοκτησίας» και της αυτονομίας της μονής, μετά τη δικαστική απόφαση στην Ισμαηλία, που την έθετε, στην ουσία, σε καθεστώς «εξορίας» από την Ελλάδα. Αυτό αφύπνισε την κυβέρνηση και προχώρησε σε, βαρύνουσας σημασίας, θωράκισή της ως νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου σε σχέση με το Ελληνικό Δημόσιο. Ρώτησα τον κύριο Παναγιωτόπουλο αν είχε χαθεί χρόνος στο βαθύ παρελθόν.

«Σίγουρα, διότι δεν είχαμε ένα σύστημα που να παρακολουθούμε διαρκώς τα πράγματα και να σας πω κάτι, από τα λάθη μας οφείλουμε να μάθουμε και να αγωνιστούμε, ώστε η συμφωνία να τηρηθεί με ακρίβεια και να μην την αφήσουμε να χαθεί. Οσον αφορά στην ερώτησή σας για τη σημασία, ως αυτή τη στιγμή, της συμφωνίας, θα μιλήσω για ένα μόνο σημείο, γιατί τα υπόλοιπα είναι πάρα πολύ δύσκολα στην ανάλυση. Επιτεύχθηκε το ότι η μονή θα έχει απαραβίαστο δικαίωμα σε ό,τι έχει να κάνει με τα δικά της αντικείμενα, τα εκκλησιαστικά. Με την προηγούμενη απόφαση του δικαστηρίου, εάν το μοναστήρι ήθελε να πάρει την εικόνα του εορτάζοντος Αγίου, του Αγίου Δημητρίου, η οποία βρισκόταν στο αρχειοφυλάκιο της μονής και να τη μεταφέρει στο προσκυνητάρι για τους μοναχούς, τους επισκέπτες, θα έπρεπε να πάρει άδεια από τον διευθυντή της υπηρεσίας της αρμόδιας που είχε βάλει μετά την απόφαση το αιγυπτιακό κράτος μέσα στη μονή, ο οποίος είχε τη δυνατότητα και να μην τη δώσει.

Οχι για μία εικόνα, για όλες τις εικόνες, για όλα τα χειρόγραφα, για όλα τα κτίρια της μονής. Η δικαστική απόφαση της Ισμαηλίας στερούσε κάθε δικαίωμα από τη μονή. Ακόμη και για τον περιβάλλοντα χώρο.

Τα καλλιεργήσιμα χωράφια, χωρίς τα οποία δεν θα μπορούσαν καν να ζήσουν εφεξής οι μοναχοί. Τώρα, για το θέμα που θίξατε πως υπάρχουν συνάδελφοί μου που εκφράζουν αντιρρήσεις, η αντικειμενική συζήτηση θα γίνει μόνο όταν θα υπάρξει και το κείμενο».

Για εμάς τους μη ειδήμονες, η συζήτηση είναι ευκαιρία να ακουμπήσουμε, έστω επιφανειακά, ένα πολύτιμο κομμάτι της Ιστορίας μας, με την κρυφή ευχή για πολλούς να ζήσουν τη μοναδική εμπειρία σε έναν τόπο τόσο μακρινό και απόκοσμο, αλλά τόσο δικό μας.