Με «ξεναγό» τη Ρένα Σταματούδη, καθηγήτρια Νομικής στο Πανεπιστήμιο της Λευκωσίας, με εξειδίκευση στην Πνευματική Ιδιοκτησία συνεχίζουμε την αφήγηση για τις άθλιες συνθήκες κλοπής των Γλυπτών του Παρθενώνα από τον Ελγιν και την «ομάδα» του, υπό την έως σήμερα κάλυψη του βρετανικού κράτους.
Ο βανδαλισμός του μνημείου και των γλυπτών του δεν ολοκληρώθηκε με τα πριόνια και τους μπαλτάδες της εποχής, με τα σχοινιά που σπάζανε και γίνονταν κομμάτια τα «ιερά» στολίδια, αλλά και στη μακρά πορεία μέσω θαλάσσης.
Ρύθμιζε ο ίδιος ο Ελγιν τις αποστολές με το βρετανικό ναυτικό, ανάλογα με το δρομολόγιο του κάθε πλοίου, πήγαινε, ας πούμε Μάλτα ή Πόρτσμουθ, τα φόρτωνε και μετά προσπαθούσε να τα συγκεντρώσει όλα μαζί. 33 αποστολές-17 με αρχαιότητες του Παρθενώνα- με χρήματα του βρετανικού δημοσίου. Οταν ήταν να φορτώσει κάποια από τα Μάρμαρα του Παρθενώνα επειδή ήταν πολύ βαριά και δεν τα δέχονταν, αγόρασε δικό του πλοίο τον «Μέντορα». Ο καπετάνιος είχε αντίρρηση αλλά με πιέσεις δέχθηκε και από το βάρος βυθίστηκε ανοιχτά των Κυθήρων, στον Αβλέμονα. Δύο χρόνια πήρε η ανάσυρσή τους, με τεράστιο κόστος, από σφουγγαράδες της εποχής, στους οποίους δεν είχε αποκαλύψει τι περιείχαν τα κιβώτια και παρέμειναν για καιρό εκτεθειμένα μέσα στις πέτρες, την άμμο, τα χτυπήματα της θάλασσας. Αντιλαμβάνεστε την περαιτέρω ζημιά πριν καν καταλήξουν στο Λονδίνο.
Ο ίδιος δεν ήταν εκεί να τα παραλάβει γιατί μαζί με τη γυναίκα του -Μαίρη Νίσμπετ- πέρασαν πολλές περιπέτειες. Ο ίδιος φυλακίστηκε από τους Γάλλους, ως αιχμάλωτος πολέμου μετά την επανέναρξη του πολέμου Γαλλίας-Βρετανίας το 1803 και η γυναίκα του -συνεργός στην κλοπή των Μαρμάρων- εγκλωβίστηκε μαζί του, προσπαθώντας, μέσω υψηλών γνωριμιών να τον απελευθερώσει.
Είχα από τον πρόλογο της πρώτης δημοσίευσης διατυπώσει την ιδέα μου πως η μεγαλύτερη ντροπή για το Βρετανικό Μουσείο, αλλά και τη χώρα του θα ήταν η παραγωγή μιας σειράς τύπου Netflix ή ιστορικού ντοκιμαντέρ με την καταγραφή όλων αυτών των ιστορικών στοιχείων και της ζημιάς, όχι μόνο για όσα πήρανε αλλά και για όσα έμειναν, μετά τη βίαιη αφαίρεση των προστατευτικών σε αετώματα, μετώπες, τη ζωοφόρο. Ενα σενάριο πλούσιο και για την προσωπική ζωή του άρπαγα Ελγιν και της συνεργού συζύγου του που στήριζε -επιστολές της έχουν διασωθεί- τη ματαιοδοξία να τοποθετηθούν οι διαμελισμένοι θησαυροί της παγκόσμιας ιστορίας, ως διακόσμηση στον πύργο τους στο Broomhall της Σκωτίας με το ιδιωτικό κτήμα των 10.000 στρεμμάτων. Καταγέλαστο και φρικώδες το εναπομείναν στοιχείο της αμορφωσιάς της συζύγου Μαίρης, η οποία σε επιστολή της ,αναφερόμενη στις Καρυάτιδες τις περιγράφει ως… Κάρυ something,αλλά και ισάξιο της αρχαιοελληνικής έννοιας της εκ Θεού τιμωρίας των ασεβών, το τέλος του ιδίου με τη βαριά και καταστροφική ντροπή του από τη μοιχό σύζυγό του. Η Μαίρη Ελγιν συνήψε δεσμό με φίλο του, τον εγκατέλειψε μαζί με την περιουσία της και ο ίδιος έγινε καταγέλαστος στην «τάξη» του απαιτώντας από τον εραστή της… αποζημίωση για να ορθοποδήσει οικονομικά, χωρίς αποτέλεσμα παρά μόνο τη ρετσινιά.
Νέμεσις!
«Ναι. Να φανταστείτε ότι η οικογένειά του δεν έχει ποτέ επισκεφτεί την Ελλάδα. Και μια φορά που ένας απόγονός του πήγε να την επισκεφτεί, όταν έφτασε κοντά λέει, στο λιμάνι του Πειραιά, πήγε και τον δάγκωσε μία σφήκα στη μύτη και φοβήθηκε ότι αυτό ήταν κατάρα και δεν ήρθε ποτέ εκείνος.
Διαβάστε Επίσης
Αυτός λοιπόν τι έκανε; Τα λεφτά τα είχε η γυναίκα του. Αυτός πτώχευσε γιατί είχε πληρώσει πάρα πολλά λεφτά, τότε περίπου 75.000 λίρες για να μπορέσει να μεταφέρει όλα αυτά τα μάρμαρα του Παρθενώνα, οπότε έφτασε σε ένα σημείο με τεράστιο χρέος προς το βρετανικό κράτος. Ετσι αποφασίστηκε ,το 1816, να πάρει τη συλλογή του, παρά τις απίστευτες αντιδράσεις από πολλούς βουλευτές για τη νομιμοποίηση μιας κλοπής, χωρίς κανένα έγγραφο νόμιμης αγοραπωλησίας και να τα δώσει στο Βρετανικό Μουσείο για… φύλαξη. Παρόλα αυτά, οι Βρετανοί ακόμα λένε «τα πήραμε νόμιμα». Μία αγγλική μετάφραση -ιταλικής μετάφρασης- ενός «φιρμανιού» παρουσιάζουν, που ήταν μια απλή επιστολή του Καϊμάκ Πασά, όπως σας είπα από την αρχή, μια άδεια να μπουν στον Παρθενώνα απλώς να κάνουν εκμαγεία. Και είναι κρίμα, ενώ οι Βρετανοί σήμερα έχουν τη δυνατότητα να αποκαταστήσουν αυτόν τον τεράστιο βανδαλισμό, να αντιδρούν. Αυτό πραγματικά πιστεύω ότι τους μειώνει στα μάτια της παγκόσμιας πολιτιστικής κοινότητας.
Πόσω μάλλον στα δικά μας μάτια. Γι’ αυτό και αξίζει ο αγώνας μας για την επιστροφή τους σαν ένα σενάριο με καλό τέλος.
