Το τελευταίο διάστημα επανέρχεται, με έξωθεν αφορμές, η διεκδίκηση για την ενοποίηση των γλυπτών του Παρθενώνα που οδήγησαν και σε δηλώσεις του πρωθυπουργού της Ελλάδας, Κυριάκου Μητσοτάκη.
Αρχικά όταν το Βρετανικό Μουσείο αποφάσισε τον δανεισμό δύο θραυσμάτων από τα Γλυπτά του Παρθενώνα σε ιδιωτικό μουσείο της Φρανκφούρτης και εν συνεχεία με τον δανεισμό από τη Γαλλία της περίφημης Ταπισερί της Μπαγιέ, του διάσημου κεντήματος του 11ου αιώνα, μήκους 70 μέτρων, στο Βρετανικό Μουσείο.
Ταυτόχρονα δημοσιοποιήθηκε αιφνίδια μεταστροφή από τη, υπέρ της επιστροφής τους, στάση -όταν ήταν δήμαρχος του Μάντσεστερ- του νέου Βρετανού πρωθυπουργού, Αντι Μπέρναμ, και η ταύτισή του με την πάγια παραπομπή στην αρνητική νομοθεσία περί του Βρετανικού Μουσείου του 1963, που απαγορεύει ρητά τη μετακίνηση εκθεμάτων. Στροφή που έρχεται σε καταφανή αντίθεση με την όλο και αυξανόμενη θέληση της κοινής γνώμης στη Βρετανία για την επιστροφή των Γλυπτών του Παρθενώνα στην «πατρίδα» τους. Την Αθήνα.
Σκέφτομαι πόσο ντροπή θα προκαλούσε για το πολιτιστικό προφίλ της Βρετανίας ένα ντοκιμαντέρ ή ακόμη και ταινία με τη λεπτομερή εξιστόρηση της πιο άγριας κλοπής -και καταστροφής- παγκόσμιου μνημείου και μάλιστα από εκπρόσωπο της υψηλής τους κοινωνίας. Τον Λόρδο Ελγιν. Την εποχή που υπηρετούσε ως πρέσβης στην Οθωμανική Αυτοκρατορία -δύο χώρες που είχαν στρατιωτική συμμαχία εναντίον των Γάλλων- ο 7ος Κόμης του Ελγιν, η Αθήνα, φτωχό χωριό, ήταν πολύ της μόδας για τους ξένους ευγενείς, ως συλλέκτες αρχαιοτήτων. Αρχικά, ο Ελγιν έστειλε ομάδα τεχνητών να μετρήσουν, να σχεδιάσουν ώστε να κάνουν εκμαγεία από τα γλυπτά της Ακρόπολης, για να διακοσμήσει την έπαυλή του στη Σκωτία. Με ένα απλό χαρτί, ρουσφέτι, λόγω δωροδοκιών του αξιωματούχου στην Κωνσταντινούπολη, φίλου του, Καϊμάκ Πασά, ο Ελγιν ξεπέρασε τις δυσκολίες για την πρόσβαση στην Ακρόπολη και η ομάδα του μπήκε με το ελεύθερο, για να κάνει εκμαγεία και μόνο. Και έτσι ξεκίνησε αυτή η άγνωστη εν πολλοίς και διεθνώς ιστορίας που οι λεπτομέρειές της, αν και ιστορικά καταγεγραμμένες, δεν πτοούν τους κληρονόμους της βέβηλης συμπεριφοράς.
Γνώστης της κάθε λεπτομέρειας η καθηγήτρια Νομικής στο Πανεπιστήμιο της Λευκωσίας, Ειρήνη Σταματούδη, με εξειδίκευση, μεταξύ άλλων, στην Πνευματική Ιδιοκτησία και με εμπειρία στη Διακυβερνητική Επιτροπή της Ουνέσκο.
«Στην ομάδα που έστειλε ο Ελγιν υπήρχε ένας εφημέριος ονόματι Χαντ. Οταν ανέβηκε στην Ακρόπολη κατάλαβε ότι οι συγκυρίες οι πολιτικοϊστορικές, δηλαδή ο πόλεμος που γινόταν στην Αίγυπτο, αλλά και το γεγονός ότι η Βρετανία έδινε τα δωράκια της στους Τούρκους τους ευνοούσαν, ώστε να μην αρκεστούν στην κατασκευή εκμαγείων, αντιγράφων των γλυπτών. Ετσι προχώρησε στην καταστροφή και κλοπή των αυθεντικών γλυπτών. Πώς τα πήρε; Χρησιμοποιώντας πρωτόγονα μέσα. Τροχαλίες, σχοινιά, πριόνια, σφυριά, σμίλες. Επειδή τα γλυπτά ήταν ενιαία του αρχιτεκτονικού υλικού, μη μπορώντας να πάρουν ολόκληρο τον βράχο, το μάρμαρο, τι κάνανε; Αρχισαν να τα πριονίζουν! Πριόνιζαν τις προσόψεις.
Για αυτό, όταν θα πάει κανείς να επισκεφτεί το Μουσείο της Ακρόπολης, θα δει ότι στο μουσείο εκτίθενται λίθοι όπως έχουν μείνει αφού τους έχουν πριονίσει την πρόσοψη, για να μπορεί να καταλαβαίνει ο κόσμος τη ζημιά που έκανε η ομάδα του Ελγιν. Ηταν κτηνώδης και η διαδικασία αποκοπής, όχι μόνο το αποτέλεσμα. Για χρόνια. Και αφότου ο Ελγιν έφυγε από τη θέση του πρέσβη οι “εργασίες” συνέχισαν. Προσέξτε, αυτό που δεν έχει κατανοήσει ο κόσμος είναι ότι ο Ελγιν πήρε απίστευτα πράγματα από την Ελλάδα. Η Ακρόπολη ήταν ένα κομμάτι μόνο. Φύγανε, συνολικά, 33 καράβια, από αυτά μόνο τα 17 ήταν από τον Παρθενώνα. Η ζημιά, τεράστια, συνεχίστηκε διότι τα κατέβαζαν με σχοινιά. Αυτά έσπαζαν, τα γλυπτά έπεφταν κάτω. Μία μετόπη συνετρίβη. Επιπλέον, έχουμε σημαντικά αρχιτεκτονικά μέλη, όπως ένας σπόνδυλος κίονα, ένα κιονόκρανο που πήραν μαζί τους. Για αυτό και αναφερόμαστε σε αυτά πολλές φορές ως μάρμαρα και όχι ως γλυπτά, γιατί δεν πήραν μόνο τον γλυπτό διάκοσμο που πριόνισαν, πήραν και αρχιτεκτονικά μέλη του ναού.
Μάλιστα, ένα δωρικό κιονόκρανο χρειάστηκε να το κόψουν με πριόνι στα δύο, για να μπορέσει να χωρέσει από τα Προπύλαια. Εκαναν ό,τι μπορούσαν για να τα πάρουν και όλα αυτά για να… διακοσμήσουν το σπίτι του». Ομως, οι αποτρόπαιες ενέργειες του Ελγιν, που ακόμη βαραίνουν τη Σύγχρονη Ιστορία και τους υπαίτιους της συνέχισης της προσβολής στον πολιτισμό από τους «κτήτορες» του Βρετανικού Μουσείου διαρκούν για πολύ ακόμη στο μακρινό ταξίδι τους προς τη Μεγάλη Βρετανία. Και εδώ ταιριάζει το… συνεχίζεται στο επόμενο επεισόδιο.
