Μήπως οι αράχνες ονειρεύονται; Τι ανακάλυψαν οι επιστήμονες που παρακολούθησαν τον ύπνο τους 

Νέα έρευνα αποκαλύπτει ότι ο ύπνος τους είναι πολύ πιο σύνθετος από όσο γνωρίζαμε. Επιστήμονες εντόπισαν σε ένα είδος αράχνης του γένους Portia τουλάχιστον δύο διαφορετικές φάσεις ύπνου, ανάμεσά τους και μία κατάσταση που παρουσιάζει χαρακτηριστικά παρόμοια με εκείνα του ύπνου REM. Η ανακάλυψη γεννά αναπόφευκτα το ερώτημα, μήπως οι αράχνες ονειρεύονται; Οι επιστήμονες δεν μπορούν ακόμη να απαντήσουν. Η έρευνα δεν αποδεικνύει ότι οι αράχνες βλέπουν όνειρα, δείχνει όμως ότι ο ύπνος τους έχει χαρακτηριστικά που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν πολύ πιο περιορισμένα στο ζωικό βασίλειο.

Οι αράχνες που κοιμούνται ανάποδα

Η διεθνής ερευνητική ομάδα μελέτησε την Portia fimbriata, ένα είδος αράχνης που συναντάται μεταξύ άλλων στη βόρεια Αυστραλία και είναι γνωστό για την ιδιαίτερα σύνθετη κυνηγετική συμπεριφορά του. Οι αράχνες παρακολουθήθηκαν επί ημέρες και νύχτες με κάμερες υπερύθρων. Τη νύχτα αναζητούσαν ένα σημείο για να ξεκουραστούν και κρέμονταν ανάποδα κάτω από έναν μικρό ιστό που είχαν δημιουργήσει. Οι επιστήμονες παρατήρησαν δύο διαφορετικές καταστάσεις. Στην πρώτη οι αράχνες παρέμεναν ήσυχες. Στη δεύτερη εμφάνιζαν συσπάσεις στα πόδια και άλλα μέρη του σώματος, ενώ κινούνταν και οι αμφιβληστροειδείς των ματιών τους. Η δεύτερη κατάσταση παρουσίαζε χαρακτηριστικά που θυμίζουν τον ύπνο REM.

Τι έγινε όταν προσπάθησαν να τις ξυπνήσουν

Για να διαπιστώσουν εάν οι αράχνες πραγματικά κοιμούνταν και δεν βρίσκονταν απλώς σε ακινησία, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν ηχητικά ερεθίσματα. Όταν ήταν ξύπνιες αντιδρούσαν γρήγορα. Όταν βρίσκονταν στις φάσεις ύπνου χρειάζονταν περισσότερο χρόνο για να ανταποκριθούν, ενώ η αντίδρασή τους ήταν ιδιαίτερα αργή κατά τη φάση που έμοιαζε με REM. Ορισμένες μάλιστα δεν ανταποκρίθηκαν καθόλου στο ερέθισμα όσο βρίσκονταν σε αυτή την κατάσταση.

Τους στέρησαν τον ύπνο

Οι επιστήμονες πραγματοποίησαν και ένα ακόμη πείραμα. Διέκοψαν τον ύπνο των αραχνών για μία νύχτα και παρακολούθησαν τι θα συνέβαινε την επόμενη. Τη νύχτα της αποκατάστασης, ο χρόνος που πέρασαν στην κατάσταση REM-like αυξήθηκε περίπου κατά 80%. Το φαινόμενο θυμίζει το λεγόμενο «REM rebound», κατά το οποίο ένας οργανισμός προσπαθεί να αναπληρώσει τον ύπνο REM που έχει χάσει. Για τους ερευνητές, αυτό αποτελεί σημαντική ένδειξη ότι δεν πρόκειται απλώς για τυχαίες κινήσεις ενός ζώου που ξεκουράζεται, αλλά για μια ρυθμιζόμενη φάση ύπνου.

Βλέπουν λοιπόν όνειρα;

Οι κινήσεις των ματιών και των ποδιών δεν αρκούν για να αποδείξουν ότι μια αράχνη βιώνει κάτι αντίστοιχο με τα ανθρώπινα όνειρα. Στη συγκεκριμένη έρευνα δεν καταγράφηκε η εγκεφαλική δραστηριότητα των ζώων. Για τον λόγο αυτό οι επιστήμονες χρησιμοποιούν τον όρο «REM-like» και δεν υποστηρίζουν ότι πρόκειται απαραίτητα για την ίδια κατάσταση με τον ανθρώπινο ύπνο REM. Η ανακάλυψη έχει, ωστόσο, ιδιαίτερη σημασία για ένα πολύ μεγαλύτερο ερώτημα, πόσο παλιός είναι εξελικτικά ο σύνθετος ύπνος; Οι αράχνες βρίσκονται σε εξελικτική απόσταση εκατοντάδων εκατομμυρίων ετών από τα σπονδυλωτά και διαθέτουν πολύ διαφορετικό νευρικό σύστημα. Το γεγονός ότι εμφανίζουν έναν οργανωμένο ύπνο με διαφορετικές φάσεις μπορεί να βοηθήσει τους επιστήμονες να καταλάβουν πότε εμφανίστηκαν αυτές οι λειτουργίες στην εξέλιξη των ζώων και γιατί ο ύπνος είναι τόσο σημαντικός. Η έρευνα δημοσιεύθηκε στο Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS).