Γραμμένος αρχικά το 1910 από τον Γρηγόριο Ξενόπουλο (ο οποίος είχε υπογράψει τότε με το ψευδώνυμο G. Fremd «Ο ξένος»), «Ο πειρασμός» θεωρήθηκε κλασική αστική κωμωδία ηθών και παρεξηγήσεων.
Στη φετινή θεατρική μεταφορά και σκηνοθεσία της Μαριάννας Κάλμπαρη, στο Θέατρο Τζένη Καρέζη, το έργο μεταφέρεται χρονικά στην Ελλάδα της δεκαετίας του 1950 – μια εποχή γεμάτη αυστηρά εγχειρίδια «καλής συμπεριφοράς», αλλά και μυστικά ταμπού. Μέσα από αυτήν τη μετατόπιση, η παράσταση παύει να είναι απλώς μια ανάλαφρη φαρσοκωμωδία για τα «παθήματα των ανδρών» και μετατρέπεται σε μια τοιχογραφία εξουσίας, καταπίεσης και έμφυλων στερεοτύπων.
Οι ηθοποιοί Αγγελος Μπούρας, Δήμητρα Χατούπη, Κατερίνα Λυπηρίδου, Σπύρος Τσεκούρας, Αννα-Μαρία Παπαχαραλάμπους και Χρήστος Μαλάκης.
- Η παραδοσιακή εκδοχή: Στο πρωτότυπο έργο του Ξενόπουλου, στο επίκεντρο βρίσκεται η Καλλιόπη, μια φτωχή, νεαρή καμαριέρα που εισβάλλει σε ένα μεγαλοαστικό σπίτι και, με το νάζι και τη γοητεία της, αναστατώνει τον ανδρικό πληθυσμό της οικογένειας. Εκείνη την εποχή, το έργο λειτούργησε ως μια σατιρική εκτόνωση των ηθών της αστικής τάξης. Οι άνδρες παρουσιάζονταν αδύναμοι μπροστά στη γυναικεία γοητεία, ενώ η ίδια η Καλλιόπη ενσάρκωνε το αρχέτυπο της «μοιραίας γυναίκας» της εργατικής τάξης που εκμεταλλεύεται τα προτερήματά της για να επιβιώσει ή να παίξει με τα νεύρα της αστικής τάξης. Η ευθύνη της ηθικής παρέκκλισης έπεφτε στη φιγούρα της «δούλας» που έβαλε τον σπόρο του «πειρασμού», με την κοινωνία να αντιμετωπίζει την ανδρική απιστία ως ένα φυσικό, σχεδόν κωμικό «στραβοπάτημα».
Η ταινία «Ολοι οι άνδρες είναι ίδιοι» είναι η κινηματογραφική διασκευή του 1966 από τον Αλέκο Σακελλάριο, με την Αννα Φόνσου ως «πειρασμό».
- Οι γυναίκες ως συνένοχοι: Η Μαριάννα Κάλμπαρη φωτίζει το έργο από μια εντελώς διαφορετική, σύγχρονη οπτική γωνία, αναδεικνύοντας τα στοιχεία εκείνα που στο πρωτότυπο κείμενο έμεναν στη σκιά ή αντιμετωπίζονταν επιφανειακά. Στη νέα ανάγνωση, οι γυναικείοι χαρακτήρες δεν είναι απλές μαριονέτες μιας φάρσας. Δίνεται χώρος στις σιωπές των γυναικών, στον εσωτερικευμένο φόβο και τις καταπιεστικές δομές της οικογένειας. Η παράσταση φωτίζει τη σύγκρουση ανάμεσα στις ίδιες τις γυναίκες: τη σύζυγο, που φοβάται περισσότερο την άλλη γυναίκα παρά τον ίδιο τον σύζυγο που την προδίδει, και τη μητέρα, που μαθαίνει στις κόρες της τον δικό της τρόπο επιβίωσης: να καταπνίγει κάθε προσωπική επιθυμία της, προκειμένου να υπηρετήσει το κοινωνικό «πρέπει».
Ενα εξαιρετικό σκηνοθετικό εύρημα της παράστασης είναι η βουβή, «απρόσωπη» καμαριέρα.
- Καθρέφτης των αδιεξόδων: Το πιο καίριο σημείο όπου η σκηνοθεσία της Κάλμπαρη διαφοροποιείται από το πνεύμα του 1910 είναι ο τρόπος με τον οποίο διαχειρίζεται την έννοια της ενοχής και τη ρίψη της ευθύνης. Αποδομώντας τον μηχανισμό κατά τον οποίο η ευθύνη για την ηθική ανεπάρκεια της πατριαρχικής κοινωνίας φορτώνεται στη γυναίκα-θύμα, η παράσταση μετατρέπει μια αθώα παλιά κωμωδία σε έναν καθρέφτη των σημερινών αδιεξόδων μας. Μας υπενθυμίζει ότι, πίσω από τα χαμόγελα και τους κανόνες καλής συμπεριφοράς των αστικών σαλονιών, οι μηχανισμοί ενοχοποίησης των γυναικών παραμένουν τρομακτικά επίκαιροι.
