Ο θάνατος ενός νεογέννητου βρέφους στη Νέα Φιλαδέλφεια, λίγες ώρες μετά τη γέννησή του στο σπίτι, δεν είναι απλώς μια τραγική είδηση.
Δρ Θεοδώρα Παπαδοπούλου Χαμουζά
Διδάκτωρ Ψυχολογίας, Ψυχοδυναμική Ψυχοθεραπεύτρια, Νευρογλωσσολόγος, Συγγραφέας.
Σύμφωνα με δημοσιογραφικές πληροφορίες, η μητέρα φέρεται να φοβόταν να γεννήσει σε μαιευτήριο και επέλεξε τον τοκετό στο σπίτι. Οι συνθήκες του θανάτου και οι ευθύνες των εμπλεκομένων διερευνώνται. Πέρα από την αναζήτηση ευθυνών, το γεγονός θέτει ένα βαθύτερο ερώτημα: Πόσο χώρο δίνουμε στον φόβο μιας γυναίκας κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, ώστε να μπορέσει να αναγνωριστεί, να εκφραστεί και να αντιμετωπιστεί πριν μετατραπεί σε μια απόφαση που ενδέχεται να θέσει σε κίνδυνο την ίδια και το παιδί της;
Από ψυχαναλυτική σκοπιά, η εγκυμοσύνη αποτελεί μια περίοδο βαθιάς ψυχικής αναδιοργάνωσης. Η επικείμενη μητρότητα μπορεί να επανεργοποιήσει πρώιμες αντικειμενοτρόπες σχέσεις, ασυνείδητες αναπαραστάσεις και συγκρούσεις. Η γυναίκα δεν βρίσκεται αντιμέτωπη μόνο με τη γέννηση ενός παιδιού, αλλά και με τη δική της ιστορία ως κόρη, τη σχέση με το μητρικό αντικείμενο, τις εμπειρίες πρωταρχικής φροντίδας, την ασφάλεια ή την απουσία της. Η χαρά μπορεί να συνυπάρχει με την αγωνία, η επιθυμία με την αμφιθυμία και η προσδοκία με τον φόβο. Αυτή η ψυχική πολυπλοκότητα δεν αποτελεί παθολογία. Αποτελεί ανάγκη για περισσότερη φροντίδα.
Όταν, όμως, ο φόβος δεν βρίσκει χώρο να εκφραστεί και να υποστεί ψυχική επεξεργασία, μπορεί να μετατραπεί σε απόλυτη πεποίθηση, περιορίζοντας τη δυνατότητα της γυναίκας να αξιολογήσει με ασφάλεια τις επιλογές της. Εδώ χρειάζεται να αναρωτηθούμε και για τον ρόλο ομάδων ή προσώπων που προωθούν ιδεολογικά συγκεκριμένες πρακτικές τοκετού. Η ενημέρωση είναι δικαίωμα, η καλλιέργεια φόβου απέναντι στην ιατρική φροντίδα και η αποσιώπηση των κινδύνων είναι επικίνδυνη χειραγώγηση. Δεν γνωρίζουμε εάν υπήρξε τέτοια επιρροή στη συγκεκριμένη περίπτωση. Δεν μπορούμε, όμως, να αγνοούμε αυτή την πιθανότητα ως ευρύτερο κοινωνικό φαινόμενο.
Η ψυχοσυναισθηματική στήριξη της εγκύου δεν αποτελεί πάντοτε προτεραιότητα. Η μέλλουσα μητέρα συχνά βομβαρδίζεται από μια πληθώρα πληροφοριών, συμβουλών και αντικρουόμενων απόψεων, οι οποίες, αντί να την καθησυχάζουν, μπορεί να εντείνουν το άγχος και την ανασφάλειά της. Η υπερπληροφόρηση, όταν δεν συνοδεύεται από επιστημονική καθοδήγηση και έναν ασφαλή χώρο διαλόγου, δεν οδηγεί απαραίτητα στη γνώση. Μπορεί να ενισχύσει τη σύγχυση και να αφήσει τη γυναίκα περισσότερο εκτεθειμένη στον φόβο της.
Η διερεύνηση του άγχους κατά τη διάρκεια της κύησης, των φόβων και των προηγούμενων τραυματικών εμπειριών, καθώς και η πρόσβαση σε εξειδικευμένη ψυχολογική υποστήριξη, πρέπει να αποτελούν ουσιαστικό μέρος αυτής της σημαντικής περιόδου για κάθε γυναίκα. Παράλληλα, εξακολουθούμε να απαιτούμε από τη γυναίκα να είναι η ιδανική μητέρα, ακούραστη, ευτυχισμένη και διαρκώς διαθέσιμη. Η κοινωνική αυτή επιταγή μετατρέπει συχνά τον φόβο σε ενοχή και την ανάγκη για βοήθεια σε αίσθημα ανεπάρκειας. Όμως η γυναίκα δεν εξαντλείται στη μητρική της λειτουργία. Παραμένει υποκείμενο με δική του επιθυμία, ιστορία και ψυχικές ανάγκες.
Διαβάστε Επίσης
Δεν γνωρίζουμε την ψυχική ιστορία της συγκεκριμένης μητέρας και δεν δικαιούμαστε να της αποδώσουμε κίνητρα ή παθολογία. Η κατανόηση δεν αναιρεί την ευθύνη, όπως και η προστασία της μητέρας δεν μπορεί να διαχωριστεί από την ασφάλεια του παιδιού.
Η εγκυμοσύνη δεν χρειάζεται μόνο ιατρική παρακολούθηση. Χρειάζεται ψυχική φροντίδα, επιστημονική ενημέρωση και προστασία από κάθε ιδεολογική χειραγώγηση. Γιατί η μητρότητα δεν πρέπει να είναι δοκιμασία αντοχής. Είναι μια περίοδος κατά την οποία η γυναίκα πρέπει να φροντιστεί για να μπορέσει να προσφέρει φροντίδα.
Η προστασία της μητρότητας αρχίζει από την αναγνώριση της γυναίκας πίσω από αυτήν. Από τη δυνατότητά της να μιλήσει για όσα τη φοβίζουν, να εκφράσει τις αμφιθυμίες της χωρίς να αισθάνεται ότι κρίνεται και να ζητήσει βοήθεια χωρίς να βιώνει την ανάγκη της ως αποτυχία. Γιατί πριν γίνει μητέρα, είναι ήδη ένας άνθρωπος που χρειάζεται να ακουστεί, να αναγνωριστεί και να προστατευτεί. Και αυτή η φροντίδα δεν είναι πολυτέλεια. Είναι ευθύνη της οικογένειας, των επαγγελματιών υγείας και ολόκληρης της κοινωνίας.
