Υβριδικός πόλεμος Δύσης- Ρωσίας – Κίνας για τον πλούτο της Αρκτικής

Ο πόλεμος της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας, η διεύρυνση του ΝΑΤΟ προς τον Βορρά και η ενισχυόμενη συνεργασία Ρωσίας – Κίνας έχουν υπονομεύσει την αντίληψη περί της «εξαιρετικότητας» της Αρκτικής.

Ενας συμβατικός πόλεμος μεταξύ Ρωσίας και ΝΑΤΟ δεν είναι αναπόφευκτος, ωστόσο η Μόσχα είναι πιθανό να συνεχίσει να χρησιμοποιεί δολιοφθορές, κυβερνοεπιθέσεις, ηλεκτρονικές παρεμβολές και προκλήσεις, προκειμένου να αμφισβητήσει την κυριαρχία και να δοκιμάσει την αποφασιστικότητα των Δυτικών συμμάχων.

Η πρόκληση για τη Συμμαχία έγκειται στην υπεράσπιση του Απω Βορρά απέναντι σε επιθετικές ενέργειες που διατηρούνται σκόπιμα κάτω από το κατώφλι του πολέμου. Η στρατηγική της Μόσχας για την Αρκτική επικεντρώνεται στην προστασία της πυρηνικής αποτροπής της, στον έλεγχο της Βόρειας Θαλάσσιας Οδού και τον περιορισμό της πρόσβασης του ΝΑΤΟ σε ευαίσθητα ρωσικά εδάφη.

«Μήλον της Εριδος» είναι η Χερσόνησος Κόλα, η οποία φιλοξενεί κρίσιμες υποδομές και πυρηνικά μέσα του Βόρειου Ρωσικού Στόλου. 

Κεντρική θέση

Η Χερσόνησος Κόλα, η οποία γειτνιάζει με τη Νορβηγία και τη Φινλανδία και φιλοξενεί κρίσιμες υποδομές του Βόρειου Ρωσικού Στόλου, καθώς και πυρηνικά μέσα που εδρεύουν στη θάλασσα, κατέχει κεντρική θέση σε αυτούς τους στόχους. Ο πόλεμος στην Ουκρανία έχει αποδυναμώσει ορισμένες από τις συμβατικές δυνατότητες της Ρωσίας, ενώ η ένταξη της Φινλανδίας και της Σουηδίας στο ΝΑΤΟ έχει εντείνει το αίσθημα ευπάθειας της Μόσχας.

Ο συνδυασμός αυτός ενδέχεται να οδηγήσει σε μεγαλύτερη εξάρτηση από ασύμμετρες επιχειρήσεις. Μια Ρωσία αποδυναμωμένη σε συμβατικό επίπεδο δεν συνεπάγεται απαραίτητα μια ασφαλέστερη Αρκτική. Ενας λόγος γι’ αυτό είναι ότι οι τεράστιες αποστάσεις, οι δυσμενείς καιρικές συνθήκες και οι ελλιπείς υποδομές καθιστούν δύσκολο τον εντοπισμό -και δαπανηρή την αποκατάσταση- τυχόν διαταραχών που προκαλεί η Μόσχα στην Αρκτική.

Τα υποθαλάσσια καλώδια είναι ιδιαίτερα ευάλωτα. Τον Σεπτέμβριο, πλοία του ΝΑΤΟ απέτρεψαν μια μυστική ρωσική επιχείρηση κοντά στο Σβάλμπαρντ, στην οποία εμπλέκονταν η GUGI (η ρωσική υπηρεσία ειδικών επιχειρήσεων βαθέων υδάτων). Δεν αναφέρθηκαν ζημιές μετά την παρέμβαση των πλοίων του ΝΑΤΟ, ωστόσο το περιστατικό κατέδειξε τις δυνατότητες πρόκλησης στρατηγικών διαταραχών.

Και στην ξηρά

Η απειλή επεκτείνεται και στην ξηρά: εμπρησμοί και δολιοφθορές σε λιμένες, αποθήκες καυσίμων, ενεργειακές υποδομές και κόμβους εφοδιαστικής αλυσίδας θα μπορούσαν να διαταράξουν τις υπηρεσίες προς τον πληθυσμό και τις διαδικασίες ενίσχυσης του ΝΑΤΟ, ενώ η χρήση πληρεξουσίων την καθιστά ακόμη πιο δύσκολη.

Η παρεμβολή GPS, η πλαστογράφηση και οι επιθέσεις στον Κυβερνοχώρο προσφέρουν παρόμοια μόχλευση. Η Ρωσία θα μπορούσε, επίσης, να προσαρμόσει τις τακτικές που χρησιμοποιούνται στην ανατολική πλευρά του ΝΑΤΟ, συμπεριλαμβανομένων των εισβολών με μη επανδρωμένα αεροσκάφη στον συμμαχικό εναέριο χώρο, για να δοκιμάσει την επιτήρηση, τους χρόνους απόκρισης και την πολιτική αποφασιστικότητα του ΝΑΤΟ στην Αρκτική.

Αναλυτές έχουν προειδοποιήσει για ύπουλες δραστηριότητες στην Αρκτική. Επίσης, η Μόσχα μπορεί να εκμεταλλευτεί τις διαφορές σχετικά με τους πόρους, την προστασία του περιβάλλοντος και τα δικαιώματα των αυτοχθόνων.

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ

Τρεις «παίκτες», κοινό ενδιαφέρον

• Η Αρκτική για τη Γροιλανδία έχει πάντα σημασία. Η γεωγραφία, η υποδομή και τα ορυκτά την καθιστούν στρατηγικά πολύτιμη για τις ΗΠΑ και η νέα συμφωνία ΗΠΑ – Δανίας – Γροιλανδίας συνδυάζει μια διευρυμένη αμερικανική στρατιωτική παρουσία για τις ΗΠΑ με την αναγνώριση της δανικής κυριαρχίας και της αυτοδιάθεσης της Γροιλανδίας.
• Η Κίνα προσθέτει μία άλλη διάσταση. Η αυξανόμενη σινορωσική στρατιωτική και θαλάσσια συνεργασία στην Αρκτική είναι καλά τεκμηριωμένη, αν και τα συμφέροντά τους διαφέρουν. Ενώ η Μόσχα δίνει προτεραιότητα στον έλεγχο, το Πεκίνο θέλει πρόσβαση. Το ΝΑΤΟ πρέπει να λάβει σοβαρά υπ’ όψιν τη συνεργασία τους.
• Για τις χώρες της Βαλτικής η Αρκτική δεν είναι μακρινό πρόβλημα. Οι διαδρομές του Βορείου Ατλαντικού, οι βόρειες δυνάμεις της Ρωσίας και το θέατρο της Βαλτικής αποτελούν ένα συνδεδεμένο στρατηγικό τοπίο.

ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ Η ΑΔΡΑΝΕΙΑ

Θωράκιση με μη επανδρωμένα συστήματα

Το ΝΑΤΟ πρέπει να ανιχνεύσει εχθρική δραστηριότητα, να αντέξει την αναστάτωση και να επιβάλει συνέπειες. Για αυτό το έργο, τα μη επανδρωμένα συστήματα μπορούν να επεκτείνουν την επιτήρηση και να βελτιώσουν την έγκαιρη προειδοποίηση. Η προστασία των υποδομών, τα εφεδρικά δίκτυα και η ταχεία επισκευή απαιτούν, επίσης, συνεργασία με ιδιωτικούς φορείς και ασκήσεις συμμαχικών δοκιμών για ταυτόχρονη δράση στον Κυβερνοχώρο.

Η αποφασιστική απαίτηση είναι πολιτική και θα πρέπει να έρθει μέσω ταχύτερης ανταλλαγής πληροφοριών, κοινών αξιολογήσεων και προσυμφωνημένων επιλογών απόκρισης. Τα διπλωματικά, οικονομικά, νομικά και στρατιωτικά όργανα πρέπει να δίνουν στους συμμάχους επιλογές πέρα από την παθητική αντοχή ή την κλιμάκωση.

Καμία δικαιολογία

Η αβεβαιότητα δεν μπορεί να γίνει μόνιμη δικαιολογία για την αδράνεια. Ο εξοπλισμός και η εφοδιαστική αλυσίδα πρέπει να ταιριάζουν στις συνθήκες της Αρκτικής και οι επικοινωνίες κρίσης πρέπει να είναι στη διαχείριση των κινδύνων κοντά σε πυρηνικά περιουσιακά στοιχεία. Μαζί, αυτά τα μέτρα πρέπει να αρνηθούν στη Μόσχα την προσδοκία ότι η υβριδική επιθετικότητα είναι φθηνή και ασφαλής.

Η καθοριστική δοκιμή του ΝΑΤΟ στην Αρκτική θα είναι η απάντησή του σε ένα περιστατικό πολύ σοβαρό για να αγνοηθεί, αλλά σκόπιμα θα μείνει κάτω από το όριο του πολέμου. Εάν αυτό το όριο γίνει ασπίδα κατά των συνεπειών, η Μόσχα θα συνεχίσει να το εκμεταλλεύεται. Τι πρέπει να κάνει το ΝΑΤΟ στη συνέχεια; Κάποιοι τομείς αξίζουν πιο προσεκτική ματιά χωρίς καθυστέρηση: οι δορυφορικές υπηρεσίες και οι επίγειοι σταθμοί, η πρόσβαση σε κρίσιμες υποδομές, όπως τα λιμάνια, τα αεροδρόμια και τα καύσιμα.