Σε σχετικό πάνελ, στο πλαίσιο του 11ου Οικονομικού Φόρουμ Δελφών 2026, με τη συμμετοχή εκπροσώπων της πολιτείας, της αγοράς και της ακαδημαϊκής κοινότητας, τέθηκε στο επίκεντρο το ερώτημα πώς η χώρα μπορεί να αξιοποιήσει την τεχνολογία και ιδιαίτερα την Τεχνητή Νοημοσύνη, ώστε να βελτιώσει με μετρήσιμα αποτελέσματα την ποιότητα των υπηρεσιών υγείας.

Μεταξύ των ομιλητών ήταν ο υφυπουργός Υγείας Μάριος Θεμιστοκλέους, η διευθύνουσα σύμβουλος της ΗΔΙΚΑ Νίκη Τσούμα, ο επικεφαλής της Novartis για Ελλάδα-Κύπρο-Μάλτα Κωνσταντίνος Παπαγιάννης, ο CEO της Nova ICT Αλέξανδρος Μπρέγιανης, ο αναπληρωτής καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής Κώστας Αθανασάκης και ο πρόεδρος Δ.Σ. του  Ωνάσειου Νοσοκομείου Ιωάννης Μπολέτης.

«Το ζητούμενο πλέον είναι η συνέπεια στην υλοποίηση»

Ο κ. Θεμιστοκλέους υπογράμμισε ότι η αξιοποίηση των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης αποτέλεσε καθοριστικό παράγοντα για την επιτάχυνση των αλλαγών. Όπως ανέφερε, η Ελλάδα απέκτησε τη δυνατότητα να επενδύσει σε κρίσιμες υποδομές, με αιχμή τον ενιαίο ψηφιακό ιατρικό φάκελο -ένα έργο που φιλοδοξεί να ενοποιήσει δεδομένα από δημόσιους και ιδιωτικούς παρόχους.

Η δημιουργία αυτού του οικοσυστήματος, όπως εξήγησε, συνιστά το πρώτο απαραίτητο βήμα. Το δεύτερο είναι η ουσιαστική αξιοποίηση των δεδομένων, μέσα από καινοτόμες εφαρμογές, ανάπτυξη data centers και προσέλκυση επενδύσεων από εταιρείες τεχνολογίας και βιοτεχνολογίας.

Ωστόσο, η πρόκληση δεν είναι μόνο τεχνολογική. Ένα κρίσιμο ζήτημα αφορά την προσαρμογή του ανθρώπινου δυναμικού του ΕΣΥ. Παρά την ύπαρξη ψηφιακών εργαλείων, η πλήρης αξιοποίησή τους παραμένει ζητούμενο. Η ενσωμάτωση λύσεων όπως ογκολογικά συμβούλια και εξειδικευμένοι φάκελοι ασθενών απαιτεί εκπαίδευση, αλλαγή κουλτούρας και καθημερινή χρήση από τους επαγγελματίες υγείας.

Το ζητούμενο πλέον είναι η συνέπεια στην υλοποίηση: η ολοκλήρωση των υποδομών, η ενεργοποίηση των χρηστών και η μετάβαση από τον σχεδιασμό στην καθημερινή πρακτική. Μόνο τότε η τεχνολογία θα μπορέσει να αποδείξει τον πραγματικό της αντίκτυπο στην υγεία των πολιτών, ανέφερε ο κ. Θεμιστοκλέους.

Ο τελικός στόχος, όπως υπογραμμίστηκε, είναι η μετάβαση από ένα σύστημα που επικεντρώνεται αποκλειστικά στη θεραπεία, σε ένα ολιστικό μοντέλο που δίνει έμφαση στην πρόληψη, την εξατομικευμένη φροντίδα και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής. Ένα σύστημα που δεν περιορίζεται στη διαχείριση της ασθένειας, αλλά επενδύει στη διατήρηση της υγείας των πολιτών.

Τα ψηφιακά συστήματα εξελίσσονται διαρκώς

Τη στενή πλέον διασύνδεση της ιατρικής με την τεχνολογία ανέδειξε η  διευθύνουσα σύμβουλος της ΗΔΙΚΑ Νίκη Τσούμα, επισημαίνοντας ότι η ψηφιακή υγεία αποτελεί κεντρικό άξονα του μετασχηματισμού του συστήματος στη χώρα.

Όπως τόνισε, τα τελευταία χρόνια καταγράφεται «αλματώδης» πρόοδος, με χαρακτηριστικό παράδειγμα την αναβάθμιση του ρόλου της ΗΔΙΚΑ, η οποία πλέον εποπτεύεται τόσο από το υπουργείο Υγείας όσο και από το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης, επιβεβαιώνοντας τη στρατηγική σημασία της ψηφιακής μετάβασης.

Κομβικό ρόλο σε αυτή τη μετάβαση διαδραματίζει η ηλεκτρονική συνταγογράφηση, η οποία, όπως σημείωσε, δεν αποτελεί πλέον απλώς εργαλείο, αλλά τον βασικό κορμό παραγωγής δεδομένων. Πάνω σε αυτή τη βάση αναπτύσσονται νέες εφαρμογές και τεχνολογίες, συμπεριλαμβανομένης της τεχνητής νοημοσύνης.

Η κ. Τσούμα υπογράμμισε ότι τα ψηφιακά συστήματα εξελίσσονται διαρκώς, δημιουργώντας ομοιογενή και αξιοποιήσιμα δεδομένα με διπλό στόχο: αφενός την παροχή εξατομικευμένων υπηρεσιών προς τον πολίτη και αφετέρου τη στήριξη του στρατηγικού σχεδιασμού της πολιτείας στον τομέα της υγείας.

Όπως ξεκαθάρισε, τα έργα δεν σταματούν με τη λήξη της χρηματοδότησης, αλλά αποτελούν μέρος μιας συνεχούς διαδικασίας εξέλιξης. Το στοίχημα, πλέον, είναι η αξιοποίηση των δεδομένων ως «πρώτης ύλης» για ένα πιο αποδοτικό, στοχευμένο και σύγχρονο σύστημα υγείας.

Δεδομένα υγείας: από την πληροφορία στη σωτηρία ανθρώπων

Την ανάγκη επιτάχυνσης στην αξιοποίηση των δεδομένων υγείας υπογράμμισε ο επικεφαλής της Novartis στην Ελλάδα, Κωνσταντίνος Παπαγιάννης, επισημαίνοντας ότι το διακύβευμα δεν είναι απλώς τεχνολογικό, αλλά βαθιά ανθρωποκεντρικό.

Όπως τόνισε, τα δεδομένα δεν αποτελούν μόνο πηγή πληροφορίας, αλλά εργαλείο που -αν αξιοποιηθεί σωστά- μπορεί να σώσει ζωές και να προσθέσει ποιοτικά χρόνια ζωής στους ασθενείς.

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στην ανάγκη άμεσης ανάλυσης των δεδομένων, ώστε να ενισχυθούν η πρόγνωση, η έγκαιρη διάγνωση και η αποτελεσματική κατανομή πόρων σε ένα σύστημα υγείας που ήδη πιέζεται. Παράλληλα, σημείωσε ότι η αξιοποίηση των δεδομένων μπορεί να αποδεσμεύσει χρόνο για τους γιατρούς και να βελτιώσει την πρόσβαση των ασθενών σε θεραπείες.

Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα ανέφερε τα καρδιαγγειακά νοσήματα, τα οποία παραμένουν η πρώτη αιτία θανάτου, με δεκάδες χιλιάδες απώλειες ετησίως – πολλές εκ των οποίων θα μπορούσαν να είχαν προβλεφθεί.

Το μήνυμα, όπως ανέφερε, είναι σαφές: με σωστό συντονισμό και κοινό σχεδιασμό, τα δεδομένα μπορούν να μετατραπούν σε καταλύτη για τη βιωσιμότητα και την αποτελεσματικότητα του συστήματος υγείας.

Ψηφιοποίηση στην πράξη: πρόοδος, οφέλη και αγκυλώσεις

Συγκεκριμένα παραδείγματα από την εφαρμογή της ψηφιακής τεχνολογίας στην υγεία παρουσίασε ο Ιωάννης Μπολέτης, πρόεδρος του Ωνάσειου Νοσοκομείου, αναδεικνύοντας τόσο τα οφέλη όσο και τις προκλήσεις του μετασχηματισμού.

Αναφερόμενος στο Ωνάσειο Καρδιοχειρουργικό Κέντρο, σημείωσε ότι η ψηφιακή αναβάθμιση -με τη στήριξη του Ιδρύματος Ωνάση- έχει ήδη αποφέρει μετρήσιμα αποτελέσματα: βελτίωση οικονομικών δεικτών, καλύτερη παρακολούθηση της λειτουργίας και πιο αποτελεσματική αξιοποίηση των ιατρικών δεδομένων προς όφελος ασθενών και προσωπικού.

Τόνισε, ωστόσο, ότι η τεχνολογία από μόνη της δεν αρκεί. Καθοριστικής σημασίας είναι η εκπαίδευση και η αποδοχή από το ανθρώπινο δυναμικό, ώστε τα ψηφιακά εργαλεία να ενσωματωθούν στην καθημερινή πρακτική.

Παράλληλα, έφερε ως αντίβαρο την περίπτωση του Ελληνικού Οργανισμού Μεταμοσχεύσεων, όπου η ψηφιοποίηση παραμένει σε εκκρεμότητα λόγω γραφειοκρατικών καθυστερήσεων, παρά τη διαθεσιμότητα πόρων και την πολιτική βούληση.

Το συμπέρασμα, όπως προκύπτει, είναι διττό: όπου υπάρχει ευελιξία και στρατηγική συνεργασία, η ψηφιοποίηση αποδίδει άμεσα. Όπου όμως κυριαρχούν οι δομικές αγκυλώσεις, η πρόοδος καθυστερεί, επιβεβαιώνοντας ότι το στοίχημα δεν είναι μόνο τεχνολογικό, αλλά βαθιά διοικητικό και οργανωτικό.

Ψηφιακή υγεία και AI: από τα δεδομένα στη νέα γενιά φροντίδας

Τη στρατηγική σημασία των ψηφιακών έργων υγείας και της αξιοποίησης των δεδομένων ανέδειξε ο διευθύνων σύμβουλος της Nova ICT Αλέξανδρος Μπρέγιαννης, παρουσιάζοντας παρεμβάσεις που υλοποιούνται σε συνεργασία με την ΗΔΙΚΑ και τα συναρμόδια υπουργεία.

Όπως ανέφερε, η υγεία βρίσκεται πλέον σε φάση «αλλαγής παραδείγματος», με την Τεχνητή Νοημοσύνη και τα big data να μετατρέπουν τα δεδομένα σε κρίσιμο εργαλείο λήψης αποφάσεων και βελτίωσης των υπηρεσιών προς τους πολίτες.

Κεντρικό έργο αποτελεί ο ενιαίος ογκολογικός φάκελος, που συνδέει 12 αντικαρκινικά νοσοκομεία και δημιουργεί για πρώτη φορά ενιαία εικόνα του ασθενούς από τη διάγνωση έως τη θεραπεία. Παράλληλα, το εθνικό μητρώο νεοπλασιών έχει ήδη τεθεί σε λειτουργία, με καταγραφή χιλιάδων ασθενών και πλήρη ιατρικά και θεραπευτικά δεδομένα.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και σε ψηφιακές εφαρμογές για τους ασθενείς, που επιτρέπουν πρόσβαση σε ραντεβού, εξετάσεις και ιατρικό ιστορικό, μειώνοντας την ταλαιπωρία και ενισχύοντας τη διαλειτουργικότητα των δομών υγείας.

Δεύτερος άξονας αποτελεί η δημιουργία πλατφόρμας health monitoring, η οποία συγκεντρώνει δεδομένα από συνταγογράφηση, ΕΟΠΥΥ και νοσοκομεία, τα ομογενοποιεί και τα αξιοποιεί μέσω Τεχνητής Νοημοσύνης για πρόληψη και risk profiling. Στόχος είναι ο εντοπισμός πληθυσμών υψηλού κινδύνου, όπως για καρδιαγγειακά νοσήματα, πριν την εκδήλωση της νόσου.

Η συνολική κατεύθυνση, όπως τονίστηκε, είναι η μετάβαση από αποσπασματικές υπηρεσίες σε ένα ολοκληρωμένο, δεδομενοκεντρικό σύστημα υγείας με έμφαση στην πρόληψη, την έγκαιρη παρέμβαση και την αποδοτικότερη κατανομή πόρων.

Από την πλευρά του ο κ. Αθανασάκης, υπογράμμισε ότι το μέλλον των συστημάτων υγείας καθορίζεται από τις αποφάσεις του σήμερα, καθώς αυτές διαμορφώνουν τη βιωσιμότητα και την αποτελεσματικότητά τους για τις επόμενες δεκαετίες.

Τόνισε την ανάγκη μετάβασης από το σημερινό μοντέλο αποσπασματικής φροντίδας  σε ένα νέο σύστημα που δίνει έμφαση στην πρόληψη, την έγκαιρη παρέμβαση και τη διαχείριση της χρόνιας νοσηρότητας και πολυνοσηρότητας. Κεντρικό ρόλο σε αυτή τη μετάβαση, όπως ανέφερε, έχουν τα δεδομένα υγείας, τα οποία αποτελούν τη βάση για τη συνεργασία των επαγγελματιών υγείας σε ενιαίες ομάδες φροντίδας.

Επεσήμανε επίσης ότι η αξιοποίηση των δεδομένων πρέπει να επεκταθεί πέρα από τον τομέα της υγείας, ενσωματώνοντας κοινωνικούς και οικονομικούς δείκτες, ώστε να ενισχυθεί η πρόληψη και η στοχευμένη παρέμβαση σε πληθυσμιακές ομάδες υψηλού κινδύνου. Όπως σημείωσε, η υγεία συνδέεται άμεσα με την κοινωνική συνοχή και το περιβάλλον, καθιστώντας τον ολιστικό σχεδιασμό αναγκαίο για τα σύγχρονα συστήματα υγείας.