Υπάρχει βέβαια και η Πολυκατοικία Δημητριάδη, στην Πλουτάρχου και Αλωπεκής στο Κολωνάκι (1928-29), σχεδιασμένη ένα χρόνο πριν την καθιέρωση του θεσμού της οριζόντιας ιδιοκτησίας. Μοναδική εξαίρεση στα οροφοδιαμερίσματα που σχεδίασε ο αρχιτέκτονας είναι τα δύο διαμερίσματα στο ισόγειο, το ένα εκ των οποίων για τον δημοφιλέστερο επαγγελματία της εποχής, τον θυρωρό.

Δυο δεκαετίες μετά, η Πολυκατοικία Λούρου (1951-53), στην οδό Σεμιτέλου στην Αθήνα, αποτελεί την πρώτη μοντέρνα πολυκατοικία της μεταπολεμικής Αθήνας (αρχιτέκτονας Νίκος Βαλσαμάκης). Έχει ισόγειο, τέσσερις ορόφους και όροφο σε εσοχή. Οι χώροι υποδοχής τοποθετήθηκαν στην πλευρά του δρόμου, τα υπνοδωμάτια και τα λουτρά στην πίσω πλευρά, ενώ η κουζίνα φωτίζεται από ακάλυπτο χώρο.

Μερικά χρόνια αργότερα η Πολυκατοικία της Εμμ. Μπενάκη 118 εισάγει μια διαφορετική αντίληψη για την αστική πολυκατοικία, ενώ στον περιφερειακό του Φιλοπάππου η αρχιτέκτονας Έλλη Βασιλικιώτη παραδίδει (1967) μια από τις πιο αξιόλογες πολυκατοικίες χαμηλών εισοδημάτων της εποχής, στο πλαίσιο μελετών της Υπηρεσίας Οικισμού του Υπουργείου Δημοσίων Έργων.

Οι πληροφορίες, πολλές από τις οποίες αντλήθηκαν από την ψηφιακή πύλη του ΤΕΕ, είναι διάσπαρτες και αποσπασματικές, αλλά εντούτοις ενδεικτικές της ιστορίας, της ποικιλίας και της εξέλιξης των πολυκατοικιών στην πρωτεύουσα. Οι πολυκατοικίες δεν ήταν ποτέ απλά αρχιτεκτονικά δημιουργήματα. Ήταν και είναι πέτρινοι μάρτυρες και εκφραστές του τρόπου ζωής στο πέρασμα των χρόνων. Εκφράζουν ανάγκες στέγασης και κοινωνικά πρότυπα, αποτυπώνουν την εξέλιξη της τεχνολογίας, της αισθητικής και της οικονομίας.

Η περίφημη αντιπαροχή εξαφάνισε την αθηναϊκή μονοκατοικία, αλλά πρόσφερε στέγη και αξιοπρεπείς συνθήκες διαβίωσης σε χιλιάδες εσωτερικούς μετανάστες, ενώ η σημερινή φρενίτιδα των Airbnb βάζει τίτλους τέλους σε αυτό που ονομάζαμε «οικογενειακή πολυκατοικία».

Έναν αιώνα μετά από την εμφάνιση των πρώτων πολυκατοικιών, αλλάζει επιτέλους το θεσμικό πλαίσιο της οριζόντιας και κάθετης ιδιοκτησίας στην Ελλάδα. Ο ισχύων νόμος χρονολογείται από το 1929, δεν μπορεί δηλαδή σε καμία περίπτωση να καλύψει και να ρυθμίσει τα ζητήματα που καθημερινά προκύπτουν. Πρόκειται για ένα τιτάνιο έργο, που θα προσπαθήσει να κωδικοποιήσει, να απλοποιήσει και να εκσυγχρονίσει 1.116 (!) τροπολογίες και παρεμβάσεις για το ιδιοκτησιακό καθεστώς των πολυκατοικιών. Ένα νομοθετικό οικοδόμημα που πρέπει να βρει γερά θεμέλια, να τακτοποιήσει σε «ορόφους» τα σημαντικά, να κατεδαφίσει κακοτεχνίες, να προβλέψει «φως και αέρα» για όλους.

*Από την αξέχαστη ελληνική ταινία «Θα σε κάνω βασίλισσα» με τον Θανάση Βέγγο στον ρόλο του εργολάβου οικοδομών. Μια ταινία που, αν δεν ήταν τόσο επιτυχημένη κωμωδία, θα μπορούσε να ήταν ντοκιμαντέρ για τη φρενήρη ανοικοδόμηση της εποχής.