Εξειδικεύοντας την επιρροή των συγκρούσεων ΗΠΑ-Ιράν στο κόστος ζωής, συζήτησα με τον Γιώργο Ξηραδάκη, ναυτιλιακό οικονομολόγο.

«Παρά το γεγονός ότι έχουμε μια καλύτερη εικόνα, η αστάθεια και η αβεβαιότητα για το τι θα συμβεί μας δημιουργούν αγωνία, όπως και η ανάλυση των δυναμικών του καθενός, των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν, και του ρόλου του Ισραήλ.

Με το κλείσιμο των Στενών πέρασε μεγάλη αγωνία και η αγροτική οικονομία, με την έλλειψη βασικών λιπασμάτων, αναγκαίων για την καλλιέργεια που τρέφει την παγκόσμια κοινωνία. Σοβαρή επίδραση ο αποκλεισμός από πετρέλαιο και φυσικό αέριο από την πιο πλούσια σε ορυκτά περιοχή, οπότε πολλά πλοία αναγκάζονται να κάνουν πολλαπλάσιες και πολύ μακρινές διαδρομές για να προμηθευτούν και εν συνεχεία να τροφοδοτήσουν μακρινές περιοχές.

Αυτονόητο πως αυξήθηκε πολύ το κόστος μεταφοράς. Ενώ παραμένουν τα πολύ υψηλά ασφάλιστρα, γιατί ο κίνδυνος πολέμου καραδοκεί. Ακόμη και τώρα που, όπως είδαμε προ ημερών, ο ένας χτυπάει, απαντάει ο άλλος.

Οπότε ο ασφαλιστής βλέπει πως πάλι χτυπιούνται βαπόρια, κινδυνεύουν ζωές και εμπόρευμα και δεν μπορούν να πάρουν πίσω τα υψηλά κόστη ασφαλίστρων που έχουν επιβάλει. Ασφάλιστρα σε έμφορτο δεξαμενόπλοιο, π.χ., ανάλογα με το τι μεταφέρει και υπό ποιες συνθήκες. Αλλά κυρίως με την αξία του ίδιου του πλοίου, π.χ. 100.000.000 δολαρίων, όπου μπορεί το ποσοστό να φθάνει, κατά μέσο όρο, 1,5 τοις εκατό – μόνο επί της αξίας του πλοίου.

Επιπροσθέτως, ο ναυλωτής θα ασφαλίσει και το φορτίο του. Αν το φορτίο του έχει 1 εκατομμύριο βαρέλια των 80 δολαρίων, η ασφάλιση είναι 80 εκατομμύρια· για ένα πέρασμα δηλαδή από τα Στενά δίνεις 5-6 εκατ. Ποσά που δεν υπήρχαν πριν από τις συρράξεις. Αυτό το κόστος μεταφέρεται με τη σειρά του στην παραγωγή, στο όποιο προϊόν.

Υπάρχει και ένα κόστος που πρέπει να το βάλουμε καλά στο μυαλό μας: το κόστος της αβεβαιότητας για το πότε θα τελειώσει αυτή η περιπέτεια. Αυτή η αβεβαιότητα χτυπάει και όποιον θέλει να παραγγείλει συγκεκριμένα προϊόντα, άρα πολλαπλασιάζεται διαρκώς αυτό το κόστος του παγκόσμιου εμπορίου. Το οποίο δεν μετράται, αλλά, από τη στιγμή που αυξάνει το ρίσκο, αυξάνονται και όλα «δίπλα» του, επιφέροντας μία τρομερή αύξηση στις τιμές, βασανίζοντας τον καταναλωτικό πολίτη, συν τις έντονες πληθωριστικές τιμές. Από την άλλη πλευρά, βλέπουμε πως το Ιράν αντιστέκεται σθεναρά, έχοντας στα χέρια του το μεγαλύτερο όπλο, γι’ αυτό και παίζει με τη Δύση, με τον ελεύθερο κόσμο, απειλώντας πως θα επιβάλει δασμούς, δημιουργώντας ακόμη μεγαλύτερη ανασφάλεια.

Κατά την άποψή μου, η κρίση αυτή θα ομαλοποιηθεί, έστω από ανάγκη. Ελπίζουμε πως θα βρεθεί η φόρμουλα τελικά, ώστε να ελεγχθεί η ροή της ενέργειας σε τέτοιο βαθμό που να μπορούμε να προϋπολογίσουμε τα κόστη του μέλλοντος. Ομως πρέπει να αναδιοργανώσουμε και τα εσωτερικά μας. Αλλο μυστικό δεν μπορεί να υπάρξει, πέραν του ότι αυτό που πρέπει να κάνουμε είναι να μην καταναλώνουμε, όσο μπορούμε, αυτά που δεν παράγουμε και, κατ’ επέκταση, να μπορέσουμε με έξυπνες κινήσεις να γίνουμε πιο παραγωγικό κράτος. Να βελτιστοποιήσουμε τις αγορές μας, τις μεταφορές μας. Δεν υπάρχει καμία άλλη λύση. Να δρούμε και να ζούμε νοικοκυρεμένα.

Παράδειγμα το μοσχαρίσιο κρέας. Δεν έχουμε παραγωγή ισάξια των αναγκών στην κατανάλωση, με αποτέλεσμα να συμβάλλουμε, ιδίως διατροφικά, στην άνοδο του πληθωρισμού και της ακρίβειας. Εισάγουμε το 80% του βόειου κρέατος. Δηλαδή, στις 10 μπριζόλες που τρώμε, οι 8 είναι εισαγωγής. Δεν συνειδητοποιούμε πως έχουμε τα βασικά -ήλιο, ενέργεια, εύφορη γη- και πως πρέπει να συνεκμεταλλευτούμε ό,τι έχουμε και όχι να μπλοκάρουμε ο ένας τον άλλο.

Ετσι δεν θα είμαστε τόσο ευάλωτοι από τις γεωπολιτικές εξελίξεις. Νομίζω πως η ελληνική κοινωνία έχει αλλάξει, ως έναν βαθμό, τα τελευταία χρόνια προς αυτή την κατεύθυνση, αφού πέρασε τραυματικές εμπειρίες τα προηγούμενα χρόνια». Ναι, συμφωνώ στο τελευταίο. Μόνο που δεν αρκεί να αλλάζει η κοινωνία μας, όταν εμφανίζονται και πάλι οι πολιτικές και τα πρόσωπα που, αντί για παρόμοιες προτάσεις για το μέλλον, συνεχίζουν να ποτίζουν λεφτόδενδρα.