Η εντυπωσιακή πορεία που έχει τα τελευταία χρόνια και η συμβολή του στην εθνική οικονομία και στις τοπικές κοινωνίες είναι αναμφίβολη. Πέρσι επισκέφτηκαν την Ελλάδα 43,3 εκατομμύρια τουρίστες, ενώ τα έσοδα ξεπέρασαν τα 23 δισεκατομμύρια ευρώ. Και δεν είναι μόνο ποσοτική η επιτυχία. Η κυβέρνηση δίνει έμφαση στην ενίσχυση του ποιοτικού τουρισμού, στη 12μηνη διάρκειά του, στη στήριξη εναλλακτικών μορφών με αιχμή την προστασία του περιβάλλοντος και στην ισορροπημένη ανάπτυξη σε όλες τις περιφέρειες της χώρας. Ομως έρχονται φορές που μια επιτυχία κινδυνεύει να πέσει θύμα του εαυτού της.

Η περίπτωση της Ραφήνας είναι ενδεικτική. Ενα μικρό λιμάνι, σε κομβικό σημείο που αποτελεί μια εξαιρετική θαλάσσια οδό προς τις δημοφιλείς Κυκλάδες. Ομως η υπερβολικά μεγάλη ζήτηση και ο υψηλός ανταγωνισμός οδηγούν σε έναν συνωστισμό που μπλοκάρει τόσο τη θαλάσσια κίνηση όσο και την οδική πέριξ της πόλης. Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, από τη Ραφήνα εξυπηρετούνται περίπου 2 εκατομμύρια ταξιδιώτες, δραστηριοποιούνται 11 επιβατηγά πλοία, αλλά οι θέσεις ελλιμενισμού είναι μόλις πέντε. Τα δρομολόγια είναι διαδοχικά και συγκεντρώνονται στις ώρες αιχμής, με όλες τις συνέπειες που έχει αυτό για τους δρόμους που οδηγούν στο λιμάνι. Μια ταλαιπωρία τόσο για τους ταξιδιώτες όσο και για τους κατοίκους, που αν υπήρχε καλύτερος προγραμματισμός και επιτάχυνση των λιμενικών έργων θα μπορούσε να μειωθεί.

Η Ραφήνα δεν είναι η μοναδική περίπτωση. Τα δημοφιλή Κυκλαδονήσια «βουλιάζουν» την περίοδο αιχμής της τουριστικής περιόδου, δοκιμάζοντας τα όρια των υποδομών και των φυσικών πόρων και επηρεάζοντας την ποιότητα ζωής των κατοίκων και της εξυπηρέτησης των επισκεπτών. Η Ελλάδα δεν έγινε Βενετία, ούτε Βαρκελώνη που αντιμετωπίζουν έντονες πιέσεις από τον υπερτουρισμό. Ομως αναντίρρητα παρουσιάζει ανησυχητικά συμπτώματα με υπερσυγκέντρωση επισκεπτών σε συγκεκριμένους προορισμούς και εποχές.

Η διαχείριση των τουριστικών ροών ξεπερνά τα όρια και τις δυνατότητες ενός υπουργείου. Χρειάζεται ένα ολιστικό σχέδιο με συνέργειες και προβλέψεις που ξεκινούν από τα λιμάνια, τα αεροδρόμια και τα δρομολόγια και φθάνουν στα μεγάλα κυκλοφοριακά έργα, στη συντήρηση και ανάπτυξη των υποδομών ύδρευσης και αποχέτευσης από την Τοπική Αυτοδιοίκηση, στη διαχείριση των απορριμμάτων, στις δυνατότητες στέγασης του τοπικού πληθυσμού και στην ευθύνη με την οποία λειτουργούν οι ίδιες οι τουριστικές επιχειρήσεις.