Μετά το fuel pass

Δεδομένο είναι ότι η επόμενη παρέμβαση θα αφορά την επιβάρυνση που έχουν τα νοικοκυριά από τα τρόφιμα και την αύξηση στα τιμολόγια ρεύματος. Μετά το πρώτο πακέτο στήριξης, με το fuel pass, την επιδότηση των 20 λεπτών/λίτρο στο πετρέλαιο κίνησης και τις παρεμβάσεις στα εισιτήρια της ακτοπλοΐας και τα λιπάσματα, το οικονομικό επιτελείο θέλει να «σκανάρει» ξανά την κατάσταση πριν στηρίξει εκ νέου επιχειρήσεις και νοικοκυριά.

Το επίδομα των 200 ευρώ για τους οικονομικά ευάλωτους συνεχίζει να εξετάζεται αλλά μάλλον δεν θα δοθεί πριν από το Πάσχα. Το ίδιο και οι «αναλογικές» ενισχύσεις για τα λίγο υψηλότερα εισοδήματα, στην κατεύθυνση της κάλυψης μέρους της αύξησης των τροφίμων, η οποία για την Ελλάδα ήταν πολύ απότομη. Ενα πρώτο δείγμα έδωσαν οι προβλέψεις για τον πληθωρισμό του Μαρτίου, τους οποίους έδωσε στη δημοσιότητα την Τρίτη η Eurostat. Σύμφωνα με τα στοιχεία αυτά, η Ελλάδα είχε αύξηση στα μη επεξεργασμένα τρόφιμα (κρέατα, νωπά φρούτα, λαχανικά, αβγά, γάλα, πουλερικά) κατά 9,2%, δεύτερη μεγαλύτερη ύστερα από αυτή της Κύπρου (13,2%).

Στα βιομηχανοποιημένα τρόφιμα είχαμε επίσης αύξηση της τάξης του 3,6%. Τούτο χωρίς να λάβει κανείς υπόψη ότι πριν ξεκινήσει η κρίση στη Μέση Ανατολή, τον Φεβρουάριο, στην Ελλάδα οι τιμές των τροφίμων είχαν αύξηση 5,4%.

Τιμολόγια

Μαζί αναζητείται λύση για τα τιμολόγια του ηλεκτρικού, τα οποία αναμένεται να έχουν επίσης αύξηση λόγω της ανόδου στις τιμές ενέργειας. Ωστόσο, θα πρέπει να καταγραφούν οι αυξήσεις και να κριθεί ποιοι θα είναι αυτοί οι οποίοι πρέπει να επιδοτηθούν. Τούτο με δεδομένο ότι τα πολλά διαφορετικά τιμολόγια από τους ιδιώτες πάροχους ηλεκτρικής ενέργειας περιπλέκουν το θέμα της πραγματικής επιβάρυνσης των καταναλωτών. Σύμμαχος της κυβέρνησης αυτή τη φορά είναι η αύξηση της συμμετοχής των ΑΠΕ στο ενεργειακό μίγμα για την ηλεκτροπαραγωγή, μειώνοντας το κόστος.

Παράλληλα με την όποια στήριξη στα νοικοκυριά, η κυβέρνηση ετοιμάζει και συνολική παρέμβαση για τη μείωση του ενεργειακού κόστους κυρίως για τις ενεργοβόρες βιομηχανίες.

Σε κάθε περίπτωση, αρμόδιες πηγές του οικονομικού επιτελείου δήλωναν ότι γνωρίζουν πως ακόμη και αν ο πόλεμος σταματήσει στο τέλος του μήνα, όπως διαμήνυσε σε δηλώσεις του στα μέσα της εβδομάδας ο Ντόναλντ Τραμπ, οι συνέπειες της κρίσης δεν θα σταματήσουν άμεσα. Είτε γιατί θα έχουμε ήδη μεγάλες ζημιές στις ενεργειακές υποδομές των χωρών του Περσικού Κόλπου είτε γιατί οι τιμές των τροφίμων, που αυξάνονται τώρα με ταχύτερους ρυθμούς, δεν θα υποχωρήσουν σύντομα (όπως συνέβη και με την κρίση του 2022), οι συνέπειες της κρίσης θα παραμείνουν. Για τον λόγο αυτό δηλώνουν ότι η όποια στήριξη αποφασιστεί θα συνεχιστεί για όσο χρειαστεί μέχρι η κατάσταση να εξομαλυνθεί.

Τα χρήματα για την περαιτέρω στήριξη της οικονομίας θα προκύψουν απ’ την υπεραπόδοση της οικονομίας και το 2025, με βασικό δείκτη τα φορολογικά έσοδα τα οποία ξεπέρασαν τους στόχους του προϋπολογισμού κατά 3 δισ. ευρώ και το πρωτογενές πλεόνασμα, το οποίο είναι πιθανό πλέον να ξεπεράσει το 4,5% του ΑΕΠ. Τούτο με δεδομένο ότι δεν είχαμε μόνο μεγάλη υπέρβαση στα φορολογικά έσοδα, αλλά και λιγότερες δαπάνες ύψους 500 εκατ. ευρώ.

Εμπόδιο

Πρόβλημα παραμένουν οι οροφές δαπανών που είναι συμφωνημένες από το 2024 και -το πιο ουσιαστικό- αν οι έκτακτες δαπάνες για τη στήριξη νοικοκυριών και επιχειρήσεων θα υπολογιστούν στην αύξηση των πρωτογενών δαπανών και θα θέσουν την Ελλάδα εκτός των στόχων που έχουν συμφωνηθεί.

Το θετικό είναι ότι η Ελλάδα είχε και το 2025 δημοσιονομικό πλεόνασμα πάνω από 0,5% του ΑΕΠ (υπολογίζεται ότι έφτασε το 1% του ΑΕΠ), γεγονός που δίνει ένα επιπλέον τεκμήριο υπεραπόδοσης της οικονομίας. Ωστόσο, το περιθώριο για να χρηματοδοτηθεί το πρώτο πακέτο στήριξης απέναντι στις απότομες αυξήσεις τιμών στα καύσιμα δόθηκε από τις δαπάνες. Σύμφωνα με αρμόδιες πηγές του ΥΠΕΘΟ, η υποεκτέλεση των δαπανών κατά 300 εκατ. ευρώ χαμήλωσε ισόποσα τις δαπάνες και καλύφθηκε κατά ένα μέρος από την πρόσθετη φορολόγηση των διαδικτυακών τυχερών παιγνίων.

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

Διστάζει να χαλαρώσει τους δημοσιονομικούς κανόνες

 Τις προηγούμενες μέρες, στελέχη του οικονομικού επιτελείου είχαν επαφές με τις Βρυξέλλες για την αναθεώρηση των μεγεθών του 2026, όπως π.χ. η αναθεώρηση προς τα κάτω της ανάπτυξης κατά 0,5% λόγω της κρίσης, με τη νέα πρόβλεψη να είναι στο 1,9% από 2,4%.

Κατά τις επαφές αυτές είχαμε συζητήσεις που αφορούσαν τον χρόνο και το ύψος του επόμενου πακέτου στήριξης της οικονομίας, χωρίς η Ελλάδα να εμφανιστεί ότι αποκλίνει από τους στόχους.

Προς το παρόν, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δείχνει να διστάζει να χαλαρώσει τους δημοσιονομικούς κανόνες για να μπορούν τα κράτη-μέλη να προχωρήσουν σε μέτρα στήριξης απέναντι στην κρίση. Τα πρώτα μέτρα που ανακοινώθηκαν σε εθνικό επίπεδο σε Ισπανία, Ιταλία και Ελλάδα προχώρησαν ως έκτακτα, με κοντινή ημερομηνία λήξης, από τη στιγμή που είχαν ένα μικρό ή μεγαλύτερο περιθώριο με βάση τους δημοσιονομικούς κανόνες. Είχαν, δηλαδή, ένα μικρό περιθώριο μέχρι να φτάσουν στην ετήσια οροφή δαπανών για φέτος. Ετσι προχώρησαν σε μέτρα στην αρχή της κρίσης. Ωστόσο, αν η διάρκεια του πολέμου ξεπεράσει το τρίμηνο και είμαστε περίπου στην ίδια κατάσταση, τότε οι συνέπειες της ενεργειακής κρίσης θα έχουν καταγραφεί και θα πρέπει να ληφθούν δύσκολες αποφάσεις.

Προς το παρόν, όλοι περιμένουν την εξειδίκευση των κατευθύνσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, οι οποίες παρουσιάστηκαν στο έκτακτο Eurogroup, που έγινε την περασμένη Παρασκευή, μέσω τηλεδιάσκεψης. Οπως εκτιμούν στελέχη που παρακολουθούν από κοντά την κατάσταση, οι προτάσεις της Επιτροπής δεν θα εξαντλούνται στην εξοικονόμηση ενέργειας αλλά σίγουρα θα αναφέρουν και πιο πρακτικά θέματα για την άμεση στήριξη νοικοκυριών και επιχειρήσεων.