90ή ΔΕΘ: Η Ιαπωνία «ανατέλλει» στη Θεσσαλονίκη

Μέσα σε αυτό το επετειακό πλαίσιο, η επιλογή της Ιαπωνίας αποκτά ιδιαίτερο συμβολισμό, καθώς η ασιατική δύναμη είχε συμμετάσχει για πρώτη φορά επίσημα στη ΔΕΘ ήδη από το 1929, επιβεβαιώνοντας τη μακρόχρονη, αν και διακριτική, παρουσία της στη Θεσσαλονίκη και τις σχέσεις της με την Ελλάδα.

Ωστόσο, η φετινή συμμετοχή ξεπερνά τον συμβολισμό και αποκτά σαφή στρατηγική διάσταση, καθώς η Ιαπωνία, ως τρίτη ισχυρότερη οικονομία του κόσμου, με ετήσιο ΑΕΠ που προσεγγίζει τα τρία τρισεκατομμύρια ευρώ και υψηλό κατά κεφαλήν εισόδημα, επιδιώκει να ενισχύσει το αποτύπωμά της στη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Στο πλαίσιο αυτό, 17 ιαπωνικές επιχειρήσεις θα δώσουν το «παρών» στη ΔΕΘ, παρουσιάζοντας προϊόντα και υπηρεσίες αιχμής, ενώ το ενδιαφέρον τους εστιάζεται σε κρίσιμους τομείς όπως η αυτοκινητοβιομηχανία, οι μοτοσυκλέτες, τα σιδηροδρομικά έργα, τα ηλεκτρονικά, οι ημιαγωγοί, αλλά και οι υποδομές ενέργειας, κλιματικού ελέγχου και έρευνας και ανάπτυξης.

Όπως προκύπτει και από το περιεχόμενο της διοργάνωσης, η παρουσία της Ιαπωνίας στη ΔΕΘ λειτουργεί ως «γέφυρα» ανάμεσα σε δύο οικονομίες με συμπληρωματικά χαρακτηριστικά: από τη μία μια τεχνολογικά προηγμένη βιομηχανική δύναμη και από την άλλη μια χώρα με ισχυρή ναυτιλία, τουρισμό και αγροδιατροφικό τομέα. Το διμερές εμπόριο μεταξύ Ελλάδας και Ιαπωνίας, αν και σταθερό, παραμένει σχετικά περιορισμένο, κυμαινόμενο μεταξύ 400 και 500 εκατ. ευρώ ετησίως.

Οι ελληνικές εξαγωγές προς την ιαπωνική αγορά ανέρχονται περίπου σε 150–200 εκατ. ευρώ και περιλαμβάνουν κυρίως προϊόντα υψηλής ποιότητας, όπως ελαιόλαδο, κρασί, φρούτα και προϊόντα ιχθυοκαλλιέργειας. Από την άλλη πλευρά, οι εισαγωγές από την Ιαπωνία ξεπερνούν τα 300 εκατ. ευρώ και αφορούν κυρίως οχήματα, μηχανήματα και τεχνολογικό εξοπλισμό υψηλής προστιθέμενης αξίας.

Η ανισορροπία αυτή καταδεικνύει τις δυνατότητες περαιτέρω ανάπτυξης των ελληνικών εξαγωγών, ιδίως σε τομείς όπου η χώρα διαθέτει συγκριτικά πλεονεκτήματα. Καθοριστικό ρόλο στη βελτίωση των εμπορικών σχέσεων έχει διαδραματίσει η συμφωνία οικονομικής εταιρικής σχέσης μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης και Ιαπωνίας, η οποία τέθηκε σε ισχύ το 2019. Η συμφωνία μείωσε δασμούς και διευκόλυνε την πρόσβαση ευρωπαϊκών προϊόντων στην ιαπωνική αγορά, δημιουργώντας ευνοϊκότερες συνθήκες για την ενίσχυση των εξαγωγών. Η ΔΕΘ, ως πλατφόρμα επιχειρηματικών συναντήσεων και δικτύωσης, αναμένεται να αξιοποιήσει αυτό το θεσμικό πλαίσιο, φέρνοντας σε επαφή επιχειρήσεις και επενδυτές από τις δύο χώρες.

Καθοριστικός παράγοντας των σχέσεων των δύο χωρών παραμένει η ναυτιλία, η οποία εδώ και περίπου 70 χρόνια αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο συνεργασίας, με ελληνικές και ιαπωνικές εταιρείες να διατηρούν στενούς δεσμούς στον τομέα των θαλάσσιων μεταφορών. Παράλληλα, η φετινή ΔΕΘ αναμένεται να ενισχύσει και τον τουριστικό τομέα, καθώς μετά τη σημαντική πτώση λόγω της πανδημίας, οι Ιάπωνες επισκέπτες στην Ελλάδα επανέρχονται δυναμικά, φτάνοντας περίπου τις 80.000 το 2025, έναντι 110.000 το 2019.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στην πολιτιστική διάσταση της συμμετοχής, με σειρά εκδηλώσεων που θα αναδεικνύουν την ιαπωνική κουλτούρα και θα ενισχύουν τις ανταλλαγές μεταξύ των δύο λαών. Μάλιστα, στο πλαίσιο αυτό επανέρχεται και η ιστορική μνήμη, με προτάσεις να τιμηθεί η συγκινητική πράξη Ιάπωνα πλοιάρχου κατά τη Μικρασιατική Καταστροφή του 1922, όταν ξεφόρτωσε το πλοίο του για να διασώσει Έλληνες της φλεγόμενης Σμύρνης, αναδεικνύοντας τις διαχρονικές αξίες αλληλεγγύης που συνδέουν τις δύο χώρες. Παράλληλα, η 90^η  ΔΕΘ φιλοδοξεί να λειτουργήσει ως κόμβος επιχειρηματικής δικτύωσης υψηλού επιπέδου, με το περίπτερο 13 να μετατρέπεται σε έναν δυναμικό χώρο συναντήσεων και συνεργειών μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα. Εκεί αναμένεται να πραγματοποιηθούν σημαντικές επαφές, με στόχο την προώθηση στρατηγικών επενδύσεων στην ευρύτερη περιοχή της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, επιβεβαιώνοντας τον ρόλο της Ελλάδας ως περιφερειακού κόμβου.

Η ιαπωνική τεχνογνωσία αποτελεί ακόμη έναν κρίσιμο τομέα ενδιαφέροντος, ιδιαίτερα σε ζητήματα όπως η πρόβλεψη και διαχείριση φυσικών καταστροφών, με την εμπειρία της χώρας στους σεισμούς να θεωρείται πολύτιμη για την Ελλάδα. Η ανταλλαγή γνώσης σε αυτό το πεδίο θα μπορούσε να ανοίξει νέους δρόμους συνεργασίας, πέρα από το στενό πλαίσιο του εμπορίου. Την ίδια στιγμή, η διοργάνωση θα έχει και έντονο κοινωνικό και πολιτιστικό χαρακτήρα, με μουσικές εκδηλώσεις και δράσεις που θα απευθύνονται κυρίως στη νεολαία, δημιουργώντας μια πολυδιάστατη εμπειρία για τους επισκέπτες. Το «πνεύμα Takumi», που αποτυπώνει τη φιλοσοφία της ιαπωνικής τελειότητας και δεξιοτεχνίας, αναμένεται να διαπεράσει το σύνολο της παρουσίας της χώρας στη Θεσσαλονίκη.

Το στοίχημα για την ελληνική πλευρά είναι να αξιοποιήσει αυτό το «χρυσό» δεκαήμερο του Σεπτεμβρίου 2026, ώστε οι επαφές που θα αρχίσουν στα περίπτερα της Helexpo να μετουσιωθούν σε μακροχρόνιες εμπορικές συμφωνίες. Η Ιαπωνία δεν έρχεται στη Θεσσαλονίκη απλώς για να εκθέσει τα προϊόντα της, αλλά για να επικυρώσει τη θέση της Ελλάδας ως στρατηγικού εταίρου στην Ευρώπη και τη Μεσόγειο.