Το υπενθύμισε με εμφατικό τρόπο ο πρώην επικεφαλής της ΕΚΤ, Μάριο Ντράγκι, χτυπώντας για μία ακόμα φορά το καμπανάκι του συναγερμού προς τις ευρωπαϊκές ηγεσίες, δύο χρόνια μετά την περίφημη -και ακόμα αναξιοποίητη- έκθεσή του για τις διαρθρωτικές αλλαγές στην οικονομία.

Επανήλθε με σαφέστατη πολιτική παρέμβαση, καλώντας την Ευρώπη να υπερβεί τις παρωχημένες της διαιρέσεις και να συγκροτηθεί σε «πραγματική δύναμη», στο πλαίσιο ομιλίας του στο Πανεπιστήμιο της Λουβέν. Σε έναν κόσμο που αναδιατάσσεται ταχύτατα και όπου η γεωπολιτική ισορροπία καθορίζεται ολοένα και περισσότερο από το σκληρό δίπολο των απρόβλεπτων Ηνωμένων Πολιτειών και της ισχυρότατης Κίνας, ο Ντράγκι είπε: «Ανάμεσα σε όλους όσοι έχουν παγιδευτεί σε αυτή την αντιπαράθεση, μόνο οι Ευρωπαίοι έχουν τη δυνατότητα να μετατραπούν οι ίδιοι σε πραγματική δύναμη». Προϋπόθεση, όπως τόνισε, είναι η προώθηση μιας ευρωπαϊκής ομοσπονδίας στην άμυνα, στην εξωτερική πολιτική και τον δημοσιονομικό πυρήνα της Ενωσης.

Ο πρώην πρωθυπουργός της Ιταλίας μίλησε για έναν «ρεαλιστικό φεντεραλισμό»: Ρεαλιστικό, επειδή τα βήματα πρέπει να είναι άμεσα εφαρμόσιμα, με όσους εταίρους είναι σήμερα διατεθειμένοι να προχωρήσουν και στους τομείς όπου υπάρχει πραγματικό περιθώριο προόδου• αλλά και φεντεραλισμό, γιατί -όπως υπογράμμισε- αυτό που έχει σημασία δεν είναι μόνο τα επιμέρους βήματα, αλλά ο τελικός προορισμός.

Υπάρχουν, είπε, εκείνοι που αυταπατώνται ότι ο κόσμος δεν έχει αλλάξει ουσιαστικά ή που πιστεύουν ότι η παραχώρηση οικονομικής κυριαρχίας -ακόμη και εδάφους- δεν υπονομεύει την ικανότητα των κρατών να υπερασπιστούν τις αξίες τους. Αυτές οι αυταπάτες, τόνισε, δεν πρέπει να ανακόψουν όσους διαθέτουν στρατηγική διορατικότητα και αντιλαμβάνονται την ανάγκη εκσυγχρονισμού.

Και όμως, το πολιτικό παράδοξο είναι εμφανές: την ώρα που ο Ντράγκι περιγράφει με ακρίβεια το διακύβευμα, η εμβληματική έκθεση που υπέγραψε το 2024 για το μέλλον της Ευρωπαϊκής Ενωσης παραμένει ουσιαστικά εκτός δημόσιας και πολιτικής ατζέντας. Τα βασικά της σημεία -η ανάγκη κοινών επενδύσεων, η στρατηγική αυτονομία, η υπέρβαση του κατακερματισμού- σπανίως συζητούνται σοβαρά στα ευρωπαϊκά φόρα, σαν η Ενωση να προτιμά τη διαχείριση της αδράνειας από τη σύγκρουση με τις δομικές της ανεπάρκειες.

«Αυτό που ξεκίνησε με δέος πρέπει να συνεχιστεί με ελπίδα», κατέληξε ο Ντράγκι. Μόνο μέσα από κοινή δράση, είπε, η Ευρώπη μπορεί να ανακτήσει κάτι που βρίσκεται σε μακρά αδράνεια: την υπερηφάνεια, την αυτοπεποίθηση και την πίστη σε ένα κοινό μέλλον. Το ερώτημα, ωστόσο, παραμένει πολιτικό και επείγον: Θα βρεθεί η βούληση να μετατραπούν αυτές οι διαπιστώσεις σε πράξη ή θα προστεθούν και αυτές στα κείμενα που όλοι επικαλούνται -αλλά κανείς δεν εφαρμόζει συρρικνώνοντας ακόμα περισσότερο τις ευρωπαϊκές προοπτικές μέσα στις παγκόσμιες Συμπληγάδες;