Ο καθηγητής Φυσικής Διαστήματος Ξενοφών Μουσάς μιλά στον «Ε.Τ.» για το λειτουργικό αντίγραφο που κατασκευάστηκε και βρίσκεται στο Πανεπιστήμιο της Σονόρα στο Μεξικό
Το μνημειακό αντίγραφο του Μηχανισμού των Αντικυθήρων που προβλέπει τα αστρονομικά φαινόμενα, τη θέση του Ηλιου και της Σελήνης σε οποιαδήποτε χρονική στιγμή, όπως και τις θέσεις των πλανητών μπαίνει για πρώτη φορά σε λειτουργία!
«Δείχνει το χρόνο και συγχρόνως τις θέσεις των ουράνιων σωμάτων ασταμάτητα, όπως ο Μηχανισμός των Αντικυθήρων», λέει στον «Ε.Τ.» ο καθηγητής Φυσικής Διαστήματος Ξενοφών Μουσάς, ένας από τους κύριους μελετητές του Μηχανισμού των Αντικυθήρων, αστρονόμος, συνταξιούχος καθηγητής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, και μας περιγράφει την πρωτοποριακή του ιδέα, τη μνημειώδη κατασκευή που τοποθετήθηκε σε χώρο του Πανεπιστημίου της Σονόρα στο Μεξικό.
Διαβάστε Επίσης
Ολα ξεκίνησαν πριν περίπου είκοσι χρόνια, όταν ο ίδιος ο καθηγητής με άλλους επιστήμονες, Ελληνες και ξένους, ξεκίνησαν να μελετούν το αρχαιότερο γνωστό αυτόματο μηχανικό όργανο. Το 2018 ο κ. Μουσάς, σε συνεργασία με την ερευνητική ομάδα στο Μεξικό Monumental Antikythera Mechanism for Hermosillo (MAMH), εξέταζαν τη δημιουργία ενός λειτουργικού αντιγράφου του Μηχανισμού των Αντικυθήρων, «ενός μεγάλου ρολογιού-πλανητάριου», όπως σημειώνει χαρακτηριστικά ο καθηγητής. Μετά από πέντε χρόνια ερευνών, δοκιμών και εργασιών, οι δείκτες και τα γρανάζια του εκτελούν για πρώτη φορά τις συγκεκριμένες μαθηματικές πράξεις, καθώς κινούνται γύρω από τους άξονες. Η κατασκευή ενεργοποιήθηκε χθες και από σήμερα Παρασκευή 9 Φεβρουαρίου, Παγκόσμια Ημέρα Ελληνικής Γλώσσας, ξεκινάει τη λειτουργία της στέλνοντας από το Μεξικό το μήνυμα σε όλο τον κόσμο για τη συγκρότηση της επιστήμης και της γλώσσας που διεύρυνε τα όρια της ανθρώπινης σκέψης αλλάζοντας την αντίληψη του κόσμου με νέες έννοιες, γνώσεις και ιδέες.
«Ο Μηχανισμός των Αντικυθήρων αποτελεί την επιτομή της ελληνικής φιλοσοφίας. Διότι, για να φτιάξεις ένα μηχανικό σύμπαν, όπως ο Μηχανισμός, χρειάζεται να έχεις αφομοιώσει την ελληνική φιλοσοφία, τη φιλοσοφία των Ιώνων φιλοσόφων, και να έχεις κάνει πράξη την Πυθαγόρεια φιλοσοφία. Οπως το διατύπωσε ο Γαλιλαίος, “η γλώσσα της Φύσης είναι τα μαθηματικά”. Σε ένα από τα γρανάζια του είναι χαραγμένο το πεντάγωνο των Πυθαγορείων», εξηγεί ο κ. Μουσάς.
Ποιος θα μπορούσε να κατασκευάσει ένα τέτοιο μηχάνημα; «Μόνο επιστήμονες με αντιλήψεις των Πυθαγορείων», σημειώνει ο καθηγητής, ενώ το αίνιγμα για τον κατασκευαστή του Μηχανισμού των Αντικυθήρων παραμένει άλυτο, με τους αρχαιολόγους να αναζητούν νέα στοιχεία τα οποία θα φωτίσουν ακόμα περισσότερο τα μυστικά του μοναδικού αυτού ευρήματος που βρίσκεται σήμερα στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο!
Ποιο σημείο του νέου… Μηχανισμού των Αντικυθήρων του 21ου αιώνα δυσκόλεψε σήμερα τους μελετητές και τους κατασκευαστές της; «Η μεγαλύτερη δυσκολία ήταν η κατασκευή των κινήσεων των πλανητών. Οι Ελληνες απ’ την εποχή του Μεγαλέξανδρου αναπαράγουν τις κινήσεις των πλανητών Ηλίου και Σελήνης με την πρόσθεση δύο κυκλικών κινήσεων, με αυτό που μάθαμε στο σχολείο ως επαλληλία των κινήσεων».
Ο Μηχανισμός διδάσκει -όπως περιγράφει ο καθηγητής- πώς μπορούμε να παρατηρούμε, να μελετάμε τα φυσικά φαινόμενα και να προβλέπουμε κάποια από αυτά με τους νόμους της φυσικής και των μαθηματικών. Συγχρόνως διδάσκει ιστορία, αστρονομία, γεωγραφία, τεχνολογία, μαθηματικά, φυσική, γλωσσολογία και φιλοσοφία. «Είναι ένα τέλειο εκπαιδευτικό εργαλείο και ξεκινάει τη λειτουργία του την Παγκόσμια Ημέρα Ελληνικής Γλώσσας. Σήμερα οι υπολογιστές, τα τηλέφωνα, τα διαστημόπλοια και το Διαδίκτυο βασίζονται αποκλειστικά στην επιστήμη του Μηχανισμού. Ο Μηχανισμός των Αντικυθήρων είναι η Τεχνητή Νοημοσύνη των αρχαίων», σχολιάζει ο καθηγητής και επισημαίνει: «Σκοπός όλων των συμμετεχόντων, αυτός ο μνημειώδης Μηχανισμός των Αντικυθήρων να ενισχύσει το ενδιαφέρον των ερευνητών και του κοινού για τη μελέτη και τη διατήρηση της ιστορίας», εκφράζοντας την επιθυμία του να αναβιώσει και στην Ελλάδα μια αντίστοιχη νέα κατασκευή.
