Η ίδια, πολύ φιλική και προσηνής, μας υποδέχεται στον χώρο της γκαλερί και μας ξεναγεί στα έργα της, που κερδίζουν αμέσως τον θεατή. Διάσπαρτα και εντυπωσιακά αντικείμενα, ρολόγια, φωτιστικά και μικρά τραπεζάκια που έχει ζωγραφίσει η ίδια. Η φύση κυριαρχεί στη ζωγραφική της. 

Τι σας κάνει να επιστρέφετε στη «μητέρα γη», την «Terra Madre», όπως αναφέρεται στο πρώτο μισό του τίτλου της έκθεσής σας;

Σε αυτήν την ενότητα, της «Terra Madre», εστιάζω στην ενέργεια και τη δύναμη που μεταδίδει η γη, μαζί με τους καρπούς της. Επέστρεψα στην έννοια της γης, ως μήτρα της ζωής, της ανάπτυξης, ως καταφύγιο, παρηγοριά, φροντίδα. Γέννηση, θάνατος, αναγέννηση, με μια συνεχή μεταμόρφωση και ανακάλυψη, σε έναν περιοδικό κύκλο. Κάτι μπορεί να αποσυντεθεί, αλλά δεν χάνεται ποτέ.

Νιώθω τη δύναμη της ενέργειας που μου μεταδίδει η γη, αναδύοντας αρχέτυπα στοιχεία, που εμφανίζονται αυθόρμητα, λυτρωτικά και μαγικά στη διάρκεια της ζωγραφικής εξέλιξής μου.

Η δική σας «μητέρα γη», ο γενέθλιος τόπος σας, βρίσκεται στην Ιταλία, όπου γεννηθήκατε. Πόσο συχνά έχετε την ανάγκη να επιστρέφετε στη δική σας γενέθλια γη;

Πολύ συχνά νιώθω την ανάγκη να επιστρέφω στην Τοσκάνη και το κάνω μία ή δύο φορές τον χρόνο, από το 1984, που ζω μόνιμα στην Ελλάδα. Δεν ήταν για εμένα ένας βίαιος ή αναγκαστικός ξεριζωμός, όπως οι πρόσφυγες και οι μετανάστες, που προσπαθούν να βρουν νέο έδαφος για να επιβιώσουν. Εμένα η μοίρα με ευνόησε. Διατηρώντας τις ρίζες μου, βρήκα πρόσφορο έδαφος, ώστε αυτές να εισχωρήσουν στον νεοελληνικό πολιτισμό, για τον οποίο νιώθω βαθύ σεβασμό, εκτίμηση και αφοσίωση συνάμα. Διατηρώ πάντα επαφές με την πατρίδα μου, μολονότι ενσωματώθηκα εδώ πολύ εύκολα.

Αντλείτε έμπνευση από τον τόπο γέννησής σας;

Εχω επηρεαστεί έντονα από την Αναγέννηση της Φλωρεντίας. Στη συνέχεια, με μαγνήτισε η Ρώμη, όπου σπούδασα αρχιτεκτονική. Το πνεύμα της περιόδου εκείνης, με τον έντονο απόηχο των γεγονότων του Μάη του 1968, αγκάλιαζε όχι μόνο τη σφαίρα της τέχνης και του πολιτισμού, αλλά και της υπαρξιακής αναζήτησης μαζί.

Πόσο το γεγονός ότι, αν και γεννηθήκατε στην Ιταλία, ζείτε στην Ελλάδα, εδώ και πολλά χρόνια, σας έχει οδηγήσει να δημιουργήσετε τον δικό σας «ασύνορο κόσμο», για να περάσουμε και στο δεύτερο μισό του τίτλου της έκθεσής σας;

Πιθανώς οι δύο πραγματικότητες, οι δύο χώρες που συνυπάρχουν μέσα μου, με την ίδια αξία και ζωτικά αποτυπώματα, με οδήγησαν να δημιουργήσω τον δικό μου «κόσμο χωρίς όρια». Χωρίς περιορισμούς, αφού τα έργα μου δεν περιορίζονται στον καμβά ή στο χαρτί, αλλά μπορεί να είναι και τρισδιάστατα αντικείμενα. Τα στοιχεία της σύνθεσης πολλαπλασιάζονται και μπορούν να επεκταθούν. Αναπτύσσεται μια «Ατέρμονη Κατάσταση», όπως είναι ο τίτλος του βιβλίου μου, που εκδόθηκε το 2023 υπό την επιμέλεια της Μαρίας Ε. Παπαδημητρίου.

Νιώθετε σήμερα ως μια Ιταλίδα στην Ελλάδα ή νιώθετε, πλέον, περισσότερο Ελληνίδα;

Είμαι και αισθάνομαι Ιταλίδα και πιστεύω ότι είναι φυσικό, σε όλους, να νιώθουν αδιάσπαστες τις ρίζες τους. Συγχρόνως νιώθω πολύ κοντά στην Ελλάδα, όπου έχω ζήσει τα περισσότερα χρόνια μου. Θα μπορούσα να ζήσω στην Ιταλία όπως ζω στην Ελλάδα, δεν υπάρχει διαφορά για εμένα.

Ψάχνω τον ίδιο ποιοτικό χαρακτήρα στους ανθρώπους και στα πράγματα. Η νοοτροπία των δύο χωρών είναι παρόμοια. Για εμένα, δεν υπάρχει σύγκρουση: Είμαι και αισθάνομαι Ιταλίδα και Ελληνίδα «πολίτης» και θεωρώ τον εαυτό μου τυχερό γι’ αυτό. Είναι μια θαυμάσια αίσθηση και προσπάθησα όσο μπορούσα να τη μεταδώσω και στα παιδιά μου. Στην οικογένειά μου πάντα υπήρχε παράλληλη πορεία των δύο νοοτροπιών και σε πολλά σημεία οι αξίες τους διασταυρώνονται.

Τα έργα ζωγραφικής που παρουσιάζετε είναι εμπνευσμένα από τη γη της Κόνιτσας. Σας συνδέει κάτι με αυτόν τον τόπο; Γενικότερα, ποια είναι η σχέση σας με τη φύση;

Την περιοχή της Κόνιτσας τη γνώρισα και την αγάπησα με την πάροδο του χρόνου. Εκεί έχει τις ρίζες του ο σύζυγός μου. Με εντυπωσίασαν η αγριότητα της φύσης της, η βλάστηση, τα επιβλητικά βουνά και η χαραγμένη, πρόσφατη πονεμένη, ιστορία. Με μάγεψαν η ροή του νερού στα κατακάθαρα ποτάμια του Αώου και του Βοϊδομάτη και τα πλατάνια με τη φρεσκάδα της σκιάς τους. Το άρωμα αυτού του περιβάλλοντος με πήγε πίσω στον χρόνο, όταν παιδί περνούσα διακοπές στα βουνά Απέννινα στην Ιταλία και, έτσι, δέθηκα πολύ με αυτόν τον τόπο. Η Κόνιτσα έχει γίνει το χωριό μου. 

Η δουλειά σας αποπνέει αισιοδοξία στον αποδέκτη. Είναι ζητούμενο αυτό για εσάς;

Η τελευταία δουλειά μου, όντως, αποπνέει αισιοδοξία και πιστεύω ότι προσφέρει θετικά μηνύματα στους επισκέπτες. Αυτό δεν συμβαίνει πάντα στην τέχνη μου και εξαρτάται από το θέμα με το οποίο ασχολούμαι και από την ψυχολογική μου κατάσταση, γιατί στην τέχνη δεν μπορούμε να επιβάλουμε να εκφραστεί κάτι που δεν υπάρχει εσωτερικά σ’ εμάς.

Προφανώς, αυτήν την περίοδο, υπερισχύουν η αισιοδοξία και η γαλήνη, αυτό οφείλεται στην επαφή με τη φύση, που επέτρεψε στη φαντασία μου να πετάξει. 

Εξαιρετικό ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα αντικείμενα design που παρουσιάζετε. Συχνά, ρολόγια και φωτιστικά. Ο χρόνος και η αναζήτηση του φωτός είναι θέματα που σας απασχολούν;

Πάντα με ενδιέφερε η εφαρμοσμένη τέχνη που γεννήθηκε με την Art Nouveau. Στην τωρινή μου έκθεση, έχω σχεδιάσει τα αντικείμενα και ο καλλιτέχνης Ζάχος Τσάλας έχει αναλάβει την κατασκευή τους με κόντρα πλακέ θαλάσσης και λαμαρίνα. Κατόπιν τα έχω ζωγραφίσει, ώστε το κάθε αντικείμενο να αποτελεί μοναδικό έργο τέχνης. Ο χρόνος και η αναζήτηση του φωτός, όντως, με απασχολούν. Ο χρόνος είναι η μόνιμη συντροφιά μας, επιθυμητή ή όχι, και το φως είναι το αναγκαίο στοιχείο για κάθε τέχνη.

Πόσο οι σπουδές σας στην αρχιτεκτονική έχουν επηρεάσει την εικαστική ματιά σας;

Οι σπουδές μου στην αρχιτεκτονική, στη Ρώμη, όχι μόνο με έχουν επηρεάσει στη ζωγραφική, αλλά έχουν αποτελέσει τη βάση για την καλλιτεχνική διαμόρφωσή μου. Ζωγραφική και αρχιτεκτονική συνυπάρχουν μέσα μου. Είχα εμβαθύνει ήδη στη ζωγραφική όταν ολοκλήρωσα τις σπουδές μου στην αρχιτεκτονική. Η γενική οργάνωση των ιδεών και η αποτύπωσή τους στον καμβά ή στο χαρτί γίνονται «χώρος» στον οποίο σχεδιάζω τις συνθέσεις μου.

Αλλα σχέδια, όνειρα και προσδοκίες από τη ζωή σας;

Αυτό που εύχομαι και επιθυμώ είναι να συνεχίσω με σωματική και ψυχική υγεία την καλλιτεχνική μου πορεία, για περαιτέρω δημιουργία. Πρόκειται για μια εσωτερική αναζήτηση, πολλές φορές επώδυνη και πάντα μοναχική. Γι’ αυτό ελπίζω να επικοινωνώ με τους ανθρώπους που στρέφουν την προσοχή τους στα έργα μου, να εισπράττουν τη δόνησή τους και ποτέ να μην τους απογοητεύσω.

Εχετε κάνει εκθέσεις σε διάφορες χώρες στο εξωτερικό. Νιώθετε ότι η τέχνη σας αποτελεί διαβατήριο και σας κάνει πολίτη του κόσμου;

Δράττομαι της ευκαιρίας για να αναφέρω ότι είμαι υπερήφανη που είμαι μέλος της «Associazione per l’ Italia nel mondo» («Σύνδεσμος για την Ιταλία στον κόσμο»). Εκτός από μία ατομική έκθεση στη Φλωρεντία, συμμετείχα σε ομαδικές στην Ιταλία, στη Σλοβακία, στην Πολωνία, στην Ελβετία και την Κριμαία, καθώς και σε διάφορα συμπόσια, που πάντα παρέχουν ενδιαφέρουσες ευκαιρίες.

Ολες αυτές οι εμπειρίες προσφέρουν άνοιγμα στους ορίζοντες, φέρνουν γεγονότα, συναντήσεις, γνωριμίες και ανταλλαγές απόψεων με συναδέλφους πολλών χωρών. Επιπλέον, δεν ανοίγουν μόνο τον νου, αλλά και τις καρδιές μας σε άλλους κόσμους και κουλτούρες και, μολονότι διαφορετικοί, παρέχουν πλούσια ερεθίσματα. Αυτός είναι ο τρόπος μέσω του οποίου η τέχνη μάς μεταμορφώνει σε πολίτες του κόσμου.