Η μουσική του Γιώργου Κουμεντάκη ταξιδεύει στον κόσμο: Δύο νέα CD με έργα του κυκλοφορούν από κορυφαίες δισκογραφικές εταιρίες

Να θυμίσουμε ότι ο Γιώργος Κουμεντάκης είναι ο μακροβιότερης καλλιτεχνικός διευθυντής στην 86χρονη πορεία της Λυρικής και ο πρώτος στον οποίο έχει ανατεθεί τέταρτη συνεχόμενη θητεία από το 2027 που ανέλαβε για πρώτη φορά τα καθήκοντά του. Η νέα του θητεία θα διαρκέσει ως το 2029. Έχει συμβάλλει καθοριστικά στη διεύρυνση του ρεπερτορίου της ΕΛΣ στο άνοιγμά της στην κοινωνία και στη διεθνή της παρουσία.

Ο Γιώργος Κουμεντάκης βρίσκεται στο τιμόνι της Εθνικής Λυρικής Σκηνής από το 2017. Φωτό Ανδρέας Σιμόπουλος

Τα δύο νέα CD με έργα του σημαντικού συνθέτη που κυκλοφορούν διεθνώς είναι συγκεκριμένα τα εξής: Το πιανιστικό έργο Μεσόγειος έρημος, με ερμηνευτή τον διεθνούς φήμης πιανίστα Στέφανο Θωμόπουλο, το οποίο κυκλοφορεί από την κορυφαία αυστριακή δισκογραφική εταιρεία KAIROS, εκ των σημαντικότερων της σύγχρονης μουσικής. Το Point of No Return, με τέσσερις συνθέσεις του Γιώργου Κουμεντάκη, κυκλοφορεί παγκοσμίως από την Da Vinci Classics, μια από τις πλέον αναγνωρισμένες ανεξάρτητες δισκογραφικές εταιρείες κλασικής μουσικής, με τη συμμετοχή της Κρατικής Ορχήστρας Θεσσαλονίκης, του Osmosis Saxophone Quartet, του σαξοφωνίστα Θεόφιλου Σωτηριάδη και του πιανίστα Βασίλη Βαρβαρέσου. Το έργο The Pedal Tone of a Middle-Aged Man διευθύνει ο Κωνσταντίνος Τερζάκης.

Να σημειώσουμε ότι η ένταξη του έργου του Γιώργου Κουμεντάκη σε αυτό το ξεχωριστό καλλιτεχνικό περιβάλλον των σημαντικών δισκογραφικών εταιρειών KAIROS και Da Vinci Classics δεν αποτελεί μόνο αναγνώριση της ιδιαίτερης φυσιογνωμίας της μουσικής του, αλλά και επιβεβαίωση της θέσης της στο διεθνές τοπίο της σύγχρονης δημιουργίας.

Όπως δήλωσε αποκλειστικά στον «Ε.Τ.» ο Γιώργος Κουμεντάκης με αφορμή το σημαντικό αυτό γεγονός στη συνθετική του πορεία: 

«Δύο διεθνείς κυκλοφορίες έργων μου, συνέπεσαν αυτό το καλοκαίρι. Δεν σας κρύβω ότι το γεγονός αυτό μου δίνει μεγάλη χαρά. Όχι μόνο για τη δυνατότητα που δίνεται στα έργα μου να ταξιδέψουν διεθνώς, όχι μόνο για τους νέους ακροατές που θα τα ανακαλύψουν, αλλά και για τη συνεργασία με δύο κορυφαίες δισκογραφικές εταιρείες που τιμούν και προβάλλουν τη σύγχρονη μουσική δημιουργία – την KAIROS και την Da Vinci Classics. 

Όμως η χαρά μου θα ήταν μισή αν δεν είχα αυτούς τους σπουδαίους καλλιτέχνες που μου κάνουν την τιμή να ερμηνεύσουν τα έργα μου. Η ερμηνεία του Στέφανου Θωμόπουλου στα πιανιστικά έργα μου που περιλαμβάνονται στο CD Μεσόγειος Έρημος, αισθάνομαι ότι τους προσφέρει μια προσωπική ανάγνωση που τα επαναπροσδιορίζει, διαβάζοντας πίσω από τις γραμμές, πέρα από τις νότες. 

Παράλληλα, στο Point of No Return τα έργα μου αποκτούν μια νέα σχεδόν ποιητική διάσταση μέσα από την ερμηνεία του Osmosis Saxophone Quarter, του σαξοφωνίστα Θεόφιλου Σωτηριάδη, του πιανίστα Βασίλη Βαρβαρέσου και της Κρατικής Ορχήστρας Θεσσαλονίκης υπό τον Κωνσταντίνο Τερζάκη.  Τους ευχαριστώ όλους από καρδιάς».

Ας δούμε όμως το μουσικό προφίλ των δύο έργων:

Μεσόγειος Έρημος

Το εξώφυλλο του CD Μεσόγειος Έρημος που κυκλοφορεί από την δισκογραφική εταιρία Kairos.

Το άλμπουμ Μεσόγειος έρημος αποτελεί μια περιήγηση στο πιανιστικό έργο του Γιώργου Κουμεντάκη. Εμπνευσμένο από τον φυσικό πλούτο και τις μνήμες της Μεσογείου, το έργο μετασχηματίζει τη βιωμένη εμπειρία του τόπου σε μια ποιητική ηχογραφία. Φυτά, έντομα, ψάρια και πουλιά της περιοχής αναδεικνύονται σε πρωταγωνιστές –φορείς συναισθημάτων και συμβολισμών– της μουσικής αφήγησης, υπερβαίνοντας την περιγραφική και νατουραλιστική τους διάσταση και αποκτώντας μια σχεδόν αρχετυπική υπόσταση. Μέσα από αυτή τη διαδικασία, εικόνες και αισθήσεις βαθιά εγγεγραμμένες στο συλλογικό ασυνείδητο μεταπλάθονται σε έναν ποιητικό στοχασμό πάνω στη σχέση του ανθρώπου με το φυσικό του περιβάλλον. Ανάμεσα στα έργα αυτού του άλμπουμ, ξεχωρίζουν αντιπροσωπευτικά έργα του συνθέτη από διαφορετικές δημιουργικές περιόδους, προσφέροντας μια συνολική εικόνα της εξέλιξης του πιανιστικού του έργου. Από την πολυεπίπεδη, πυκνή γραφή του Σύμμολπα έως την απλότητα και την καθαρότητα του The Silk Road και από την ιδιαίτερη συνάντηση λόγου και μουσικής στη Mantinada for Piano έως το The Cormorant of Iannis Xenakis, διαγράφεται ένας κόσμος στον οποίο η σύγχρονη μουσική γραφή συνομιλεί διαρκώς με τη μνήμη, την προφορικότητα και τις πολλαπλές υφές και διαστρωματώσεις του μεσογειακού πολιτισμού. 

Η μουσική γλώσσα του Γιώργου Κουμεντάκη διακρίνεται για την οργανική αφομοίωση διαφορετικών μουσικών και αισθητικών καταβολών σε ένα απολύτως προσωπικό συνθετικό ιδίωμα. Στη γραφή του, η πολυφωνική γραφή του Μπαρόκ και ο πλούτος των αναγεννησιακών συνηχήσεων συναντούν τη μινιμαλιστική οικονομία και την ιμπρεσιονιστική διαχείριση του ηχοχρώματος και των αρμονικών αποχρώσεων. Βαθιά συνδεδεμένη με τις μεσογειακές της ρίζες, η μουσική του Κουμεντάκη εγγράφεται ταυτόχρονα με φυσικότητα στο ευρύτερο ευρωπαϊκό πιανιστικό ρεπερτόριο. 

Ο Γιώργος Κουμεντάκης (δεξιά) με τον πιανίστα Στέφανο Θωμόπουλο που ερμηνεύει τα πιανιστικά έργα στο CD Μεσόγειος Έρημος φωτο Ανδρέας Σιμόπουλος.

Καθοριστική για την ανάδειξη του πιανιστικού κόσμου της Μεσογείου Ερήμου είναι η συμβολή του Στέφανου Θωμόπουλου. Ο Ελληνογάλλος πιανίστας, με διεθνή παρουσία, είναι γνωστός για τη δημιουργική του προσέγγιση που γεφυρώνει το κλασικό ρεπερτόριο με τη σύγχρονη μουσική δημιουργία. Για το άλμπουμ Μεσόγειος έρημος αναφέρει χαρακτηριστικά: «Το άλμπουμ αυτό είναι αφιερωμένο στη μοναδική φωνή του Γιώργου Κουμεντάκη – στον προσωπικό του τρόπο να διαμορφώνει την πιανιστική ύλη με σοφία, ενόραση και συναίσθημα. Έναν μικρόκοσμο μεσογειακών ήχων, μορφών και ψυχών, που αποδίδονται με εσωτερική ακρίβεια και αφοσίωση».

Η δισκογραφική εταιρεία KAIROS, η οποία κυκλοφορεί τον δίσκο Μεσόγειος έρημος, από την ίδρυσή της το 1999, έχει καθιερωθεί διεθνώς ως μια από τις σημαντικότερες δισκογραφικές στον χώρο της σύγχρονης μουσικής. Ο κατάλογός της περιλαμβάνει συνεργασίες με καταξιωμένους συνθέτες και καλλιτέχνες του 20ού και του 21ου αιώνα, καθώς και με μερικές από τις σημαντικότερες ορχήστρες παγκοσμίως.

Point of no Return

Το Point of No Return, με τέσσερις συνθέσεις του Γιώργου Κουμεντάκη, κυκλοφορεί παγκοσμίως από την Da Vinci Classics

Το άλμπουμ Point of No Return συγκεντρώνει τέσσερα έργα του Γιώργου Κουμεντάκη με κοινό άξονα την ελληνική μουσική παράδοση, την οποία ο συνθέτης επανερμηνεύει μέσα από τη δική του σύγχρονη μουσική γλώσσα. Άλλοτε αντλεί αυτούσια παραδοσιακά θέματα και άλλοτε ανασυνθέτει τις μνήμες και τα ίχνη τους, μετατρέποντας την παράδοση σε μια βιωματική και ποιητική εμπειρία. Το σαξόφωνο λειτουργεί ως ο συνδετικός κρίκος του άλμπουμ, διατρέχοντας τέσσερα έργα διαφορετικής κλίμακας –από την ορχήστρα εγχόρδων έως το κουαρτέτο σαξοφώνων και το σόλο σαξόφωνο– αναδεικνύοντας τη μοναδική εκφραστικότητα του οργάνου, μέσα από τη δημιουργική συνεργασία του συνθέτη με τον σαξοφωνίστα Θεόφιλο Σωτηριάδη. 

Τα τέσσερα έργα του άλμπουμ φωτίζουν διαφορετικές όψεις της δημιουργικής σχέσης του Κουμεντάκη με την παράδοση. Το The Pedal Tone of a Middle-Aged Man, Κοντσέρτο αρ. 4 για πιάνο, κουαρτέτο σαξοφώνων και ορχήστρα εγχόρδων, επικεντρώνεται στη δημιουργική αξιοποίηση του βυζαντινού ισοκρατήματος. Ο συνθέτης υφαίνει μια προσωπική αυτοβιογραφική αφήγηση για τη μετάβαση από τη νεότητα στη μέση ηλικία. 

Στο Typewriter Tune, για κουαρτέτο σαξοφώνων, ο συνθέτης μεταπλάθει και «μεταμορφώνει» τον καππαδοκικό χορό Κόνιαλι, ενταγμένο στον κύκλο έργων Typewriter Tunes, τα οποία επιχειρούν να αποκωδικοποιήσουν, με μουσικούς όρους, επιστολές προς διαφορετικούς αποδέκτες. Στο συγκεκριμένο έργο αποδέκτης είναι η ταινία Faces του Τζων Κασσαβέτη, η οποία γίνεται και η αφορμή για τη συνομιλία του μουσικού έργου με τον συναισθηματικό κόσμο των ηρώων της ταινίας. Στον ίδιο κύκλο με το Typewriter Tune, το έργο Forget Me Not, για σόλο άλτο σαξόφωνο, ο Κουμεντάκης αξιοποιώντας στοιχεία από τον τσάμικο, πραγματεύεται τη μνήμη και την εύθραυστη φύση των ανθρώπινων σχέσεων, μέσα από τη συνομιλία του έργου με το λουλούδι «μη με λησμόνει». 

Ο καλλιτεχνικός διευθυντής της Εθνικής Λυρικής Σκηνής Γιώργος Κουμεντάκης φωτό Ανδρέας Σιμόπουλος GNO Artistic Director Giorgos Koumendakis by A. Simopoulos

Τέλος, το Point of No Return, σε μεταγραφή για κουαρτέτο σαξοφώνων από τον Αντώνη Φωτιάδη, βασισμένο σε δύο εμβληματικά σμυρναίικα τραγούδια, δημιουργεί έναν ποιητικό διάλογο ανάμεσα στην Ανατολή και τη Δύση, αναδεικνύοντας τη διαχρονική δύναμη της μουσικής παράδοσης ως τόπου συνάντησης και συμφιλίωσης.

Στο Point of No Return τα έργα ερμηνεύουν η Κρατική Ορχήστρα Θεσσαλονίκης, το Osmosis Saxophone Quartet, ο σαξοφωνίστας Θεόφιλος Σωτηριάδης και ο πιανίστας Βασίλης Βαρβαρέσος, υπό τη μουσική διεύθυνση του Κωνσταντίνου Τερζάκη, ενός από τους πλέον ανερχόμενους Έλληνες αρχιμουσικούς, με σημαντική διεθνή παρουσία στο συμφωνικό, οπερατικό και σύγχρονο ρεπερτόριο. Η Κρατική Ορχήστρα Θεσσαλονίκης (καλλιτεχνικός διευθυντής: Σίμος Παπάνας) αποτελεί τον σημαντικότερο φορέα συμφωνικής μουσικής στη Βόρεια Ελλάδα, ενώ διαθέτει σημαντική δισκογραφική παρουσία με κορυφαίες εταιρείες. 

Η Da Vinci Classics, η οποία κυκλοφορεί το Point of No Return, είναι μια ανεξάρτητη δισκογραφική εταιρεία και εκδοτικός οίκος, που ιδρύθηκε το 2015 στην Οσάκα της Ιαπωνίας. Έχει καθιερωθεί τα τελευταία χρόνια ως μια από τις πλέον δραστήριες και διεθνώς αναγνωρισμένες ανεξάρτητες δισκογραφικές στον χώρο της λόγιας μουσικής.