Ένα διήγημα κάθε ημέρα – «Οι αναμνήσεις από την πρώτη μου ταινία» από τον Τάσο Κακλαμάνη

Από τον συγγραφέα Τάσο Κακλαμάνη

Εκείνη τη χρονιά, ο θείος μου Δημήτρης Αγαπητός, δάσκαλος-μαθηματικός στο επάγγελμα, με πήρε μαζί του και με πήγε να δω την πρώτη μου ταινία στο «ΣΙΝΕ ΒΥΖΑΝΤΙΟ», πολύ κοντά στο σπίτι μας, στην οδό Κουντουριώτου. Το «ΣΙΝΕ ΒΥΖΑΝΤΙΟ» και το διπλανό «ΣΙΝΕ ΑΤΛΑΣ» είναι εδώ και δεκαετίες ιδιοκτησία της οικογένειας Κιτσιανού. Σήμερα ονομάζονται ΚΙΝΗΜΑΤΟΘΕΑΤΡΑ ΡΕΝΑΣ ΒΛΑΧΟΠΟΥΛΟΥ & ΛΑΜΠΡΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΡΑ. Η ταινία που είδαμε ήταν το «ΜΑΘΕ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΓΡΑΜΜΑΤΑ», με πρωταγωνιστές τους Νίκο Καλογερόπουλο, Κώστα Τσάκωνα, Βασίλη Διαμαντόπουλο και Αννα Μαντζουράνη. Θα μου μείνει αξέχαστη η πρώτη μου αυτή εμπειρία με την τέχνη του σινεμά και τη μεγάλη οθόνη. Θυμάμαι ακόμα την έξαψή μου στο ταμείο, περιμένοντας στην ουρά για να πάρουμε το εισιτήριο, το οποίο έχω κρατήσει ως ένα από τα πιο συγκινητικά ενθύμια της παιδικής μου ηλικίας, μαζί με τις παλιές φωτογραφίες με τα φιλαράκια της γειτονιάς, φορώντας τότε κοντά παντελονάκια, μακό μπλουζάκια και αθλητικά παπούτσια ΖΙΤΑ ΕΛΛΑΣ.

Ο θείος μου μου αγόρασε ποπ κορν από το κυλικείο του σινεμά και μπήκαμε στην κατάμεστη κινηματογραφική αίθουσα με τη μεγάλη οθόνη και τα μαλακά καθίσματα, που τότε μου φάνηκε τόσο εξωπραγματική που αισθανόμουν ότι έμπαινα σε διαστημόπλοιο. Η αγωνία μου κορυφώθηκε όταν έσβησαν τα φώτα, αλλά όταν η οθόνη άνοιξε, οι αισθήσεις μου γέμισαν χρώματα, μουσική και ήχους και παραδόθηκα αμαχητί στη μαγεία του σινεμά, στο οποίο ομολογώ είμαι παραδομένος μέχρι σήμερα, χωρίς να μπορώ να το συγκρίνω ούτε στο ελάχιστο με την κατά πολύ υποδεέστερης αξίας και συγκίνησης εμπειρία από τις ταινίες στην τηλεόραση που βλέπεις απ’ στο σπίτι.

Η ταινία έδειχνε την επαρχιακή ζωή στα δύσκολα μετεμφυλιακά χρόνια μιας οικογένειας με πατέρα διευθυντή σχολείου (Διαμαντόπουλος), μητέρα δασκάλα (Μαντζουράνη) και παιδιά έναν μεταπτυχιακό φοιτητή στο εξωτερικό (Τσάκωνας) και έναν μαθητή που πήγαινε στο σχολείο των γονιών του (Καλογερόπουλος). Θυμάμαι πόσο είχα ξεκαρδιστεί με τις γκάφες του ψευδού μαθητή Καλογερόπουλου, τον οποίο ο δάσκαλος πατέρας του προόριζε για ρήτορα(!), τις επιπλήξεις του πατρός όταν ο υιός μιλούσε τη δημοτική αντί της καθαρεύουσας (παρήγγειλε κοτόπουλο στην ταβέρνα και ο πατέρας του αμέσως τον διόρθωσε παραγγέλνοντας «μια μερίδα όρνιθες»), το ξάφνιασμα στη φάτσα του πατέρα που περίμενε με αγωνία τον «σγουρομάλλη» μεγάλο γιο του στο αεροδρόμιο, ο οποίος είχε τελειώσει τις σπουδές στο εξωτερικό και εν τέλει γύρισε καραφλός, και πολλά άλλα αστεία στιγμιότυπα.

Ημουν πολύ μικρός τότε στην ηλικία για να αντιληφθώ τα βαθύτερα νοήματα της εξαιρετικής αυτής ταινίας, πέρα από την κωμική της πλευρά. Πέρασαν δέκα χρόνια από τότε και ξαναείδα την ταινία, φοιτητής πλέον, σε βιντεοκασέτα στις αρχές δεκαετίας του ’90. Τότε μπόρεσα να αντιληφθώ όλο το μεγαλείο της αλληγορίας της. Το πρόβλημα της αστυφιλίας, ο μαρασμός της επαρχίας, τα απομεινάρια του Εμφυλίου, η απαξίωση της παιδείας και της μόρφωσης από τον κρατικό μηχανισμό, η υποταγή των μαθητικών συνειδήσεων στην κυρίαρχη ιδεολογία, η αντίσταση και η κριτική σκέψη απέναντι στο εκπαιδευτικό κατεστημένο, οι εσωτερικές αντιθέσεις των ανθρώπων και ιδιαίτερα των εκπαιδευτικών και των μαθητών, ο ιερός ρόλος του δασκάλου, που σήμερα έχει (φευ) τόσο πολύ απαξιωθεί, και άλλα πολλά σημαντικά .

Ετσι το έφερε η πρώτη μου ταινία στο σινεμά, στο παλιό αγαπημένο και παιδικό μου Αιγάλεω της δεκαετίας του ’80, να χαράξει σταδιακά και διαχρονικά μέσα μου στον διάβα της ζωής μου στιγμιότυπα, φράσεις και αξίες που θα με ακολουθούν όσο ζω. Tελειώνοντας την απόσταξη στο χαρτί αυτής της παιδικής μου ανάμνησης της πρώτης μου ταινίας, θα ήθελα να κάνω τρεις ευχές: Πρώτον, να καταφέρουν να επιβιώσουν τα κινηματοθέατρα από τη λαίλαπα της τηλεοπτικής και κάθε άλλου είδους οθόνης, γιατί πέραν των άλλων προσφέρουν τέχνη, παιδεία και κοινωνικό έργο. Δεύτερον, οι μεγαλύτεροι να συνεχίσουμε να φέρνουμε τα παιδιά μας σε επαφή με υγιείς χώρους τέχνης, όπως το θέατρο και το σινεμά, προσηλυτίζοντάς τα σε μια μαγεία που θα τα ακολουθεί όλα τους τα χρόνια και θα τα κάνει καλύτερους ανθρώπους. Τρίτον, να αναζητάμε και να μεταδίδουμε στα παιδιά μας βαθύτερα νοήματα και αξίες, που μέσα στη σύγχρονη σκληρή και φτηνή καθημερινότητα θα τα κάνουν καλύτερους ανθρώπους, για να ελπίζουμε σε μια καλύτερη κοινωνία, που δεν θα στηρίζεται στη φτήνια και το ψέμα.

Αφιερωμένο με πολλή αγάπη και ευγνωμοσύνη στον θείο μου Δημήτρη Αγαπητό και στην οικ. Κιτσιανού, που κρατάει ζωντανά δεκαετίες τώρα τα τελευταία κινηματοθέατρα στο Αιγάλεω.