Σούπερ Ελ Νίνιο: Κλιματικός εφιάλτης απειλεί 500 εκατ. αγρότες - Οικονομικό σοκ $342 δισ. στην παγκόσμια παραγωγή τροφίμων

Παράλληλα, η παγκόσμια αγροτική παραγωγή θα μπορούσε να υποστεί ζημιές ύψους 342 δισεκατομμυρίων δολαρίων.

Το Ελ Νίνιο επηρεάζει τα παγκόσμια καιρικά μοτίβα και, όσο ισχυρότερο είναι, τόσο πιο σοβαρές είναι οι επιπτώσεις του στην ανθρώπινη υγεία, τη γεωργία και τις υποδομές. Οι προβλέψεις δείχνουν ότι μέχρι τον χειμώνα το φαινόμενο θα εξελιχθεί σε «πολύ ισχυρό» ή «σούπερ Ελ Νίνιο».

Η εκτίμηση των ζημιών σύμφωνα με τον Indipendent προέρχεται από την εταιρεία ανάλυσης κλιματικού κινδύνου Risilience, η οποία συνεργάζεται με μεγάλες πολυεθνικές όπως Tesco, Nestlé και Inditex. Η μελέτη υπολογίζει τις πιθανές απώλειες με βάση έντεκα βασικά αγροτικά προϊόντα, λαμβάνοντας υπόψη τις μέσες τιμές της προηγούμενης χρονιάς και σενάρια ακραίων καιρικών συνθηκών.

Σύμφωνα με τον δρ Άντριου Γουίλιαμ Κόμπερν, μοντελοποιητή καταστροφών στο Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ και πρόεδρο της Risilience, η έρευνα αποτελεί προειδοποίηση τόσο για τις κοινότητες του Παγκόσμιου Νότου που εξαρτώνται από τη γεωργία όσο και για την ευαλωτότητα των αλυσίδων εφοδιασμού στο Ηνωμένο Βασίλειο απέναντι σε ακραία καιρικά φαινόμενα που εντείνονται λόγω της κλιματικής αλλαγής.

Κίνδυνος για 500 εκατομμύρια μικροκαλλιεργητές

Οι οργανώσεις βοήθειας προειδοποιούν ότι οι μικροκαλλιεργητές, οι οποίοι αριθμούν περίπου 500 εκατομμύρια ανθρώπους, είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένοι στις επιπτώσεις. Ο δρ Κόμπερν τόνισε ότι, αν βρεθούν στις πιο ευάλωτες περιοχές, θα πληγούν «σαν να τους χτυπά ένα τρένο» και ότι απαιτούνται επειγόντως μηχανισμοί κοινωνικής και οικονομικής προστασίας.

Η έρευνα δείχνει επίσης ότι η παγκόσμια παραγωγή βασικών καλλιεργειών θα μπορούσε να μειωθεί έως και 14%, ενώ οι τιμές τροφίμων ενδέχεται να αυξηθούν κατά 50% έως 100%. Επιπλέον, υπάρχει πιθανότητα ορισμένες χώρες όπως η Ινδία, το Βιετνάμ και η Ταϊλάνδη να επιβάλουν περιορισμούς στις εξαγωγές ρυζιού, κάτι που θα μπορούσε να αφαιρέσει εκατομμύρια τόνους από τη διεθνή αγορά.

Το φαινόμενο επηρεάζει κρίσιμα προϊόντα όπως δημητριακά, φυτικά έλαια, καφέ, κακάο, γαλακτοκομικά και κτηνοτροφικά προϊόντα.

Κλιματική επιστήμη και παγκόσμιες επιπτώσεις

Η Εθνική Υπηρεσία Ωκεανών και Ατμόσφαιρας των ΗΠΑ (NOAA) επιβεβαίωσε ότι το 2026 αναμένεται να εμφανιστεί ισχυρό El Niño, το οποίο προκαλείται από την άνοδο της θερμοκρασίας στην επιφάνεια του Ειρηνικού Ωκεανού και οδηγεί σε σημαντικές αλλαγές στα πρότυπα βροχοπτώσεων σε Αφρική, Ασία και Λατινική Αμερική.

Τα τελευταία χρόνια, τέτοια φαινόμενα έχουν ενισχυθεί από την κλιματική αλλαγή, οδηγώντας σε πιο ακραίες θερμοκρασίες, ξηρασίες και πλημμύρες.

Ανθρωπιστικές οργανώσεις προειδοποιούν ότι η ήδη εύθραυστη παγκόσμια επισιτιστική ασφάλεια μπορεί να επιδεινωθεί περαιτέρω. Τα Ηνωμένα Έθνη έχουν ξεκινήσει έκκληση ύψους 202 εκατομμυρίων δολαρίων για προληπτικά μέτρα, όπως συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης και οικονομική ενίσχυση αγροτών.

Ο αναπληρωτής εκτελεστικός διευθυντής του Παγκόσμιου Προγράμματος Τροφίμων δήλωσε ότι «δεν μπορούμε να αντέξουμε άλλο ένα επισιτιστικό σοκ», υπογραμμίζοντας την ανάγκη για άμεση δράση ώστε οι οικογένειες να μην βρεθούν αντιμέτωπες με αδιέξοδες επιλογές στο μέλλον.

Η εταιρεία Risilience συνεργάζεται με επιχειρήσεις ώστε να προετοιμάσουν εναλλακτικά σχέδια αντιμετώπισης πιθανών διαταραχών στην εφοδιαστική αλυσίδα, όπως αύξηση αποθεμάτων, διαφοροποίηση προμηθευτών και ενίσχυση ασφαλίσεων καλλιεργειών. Παράλληλα, προτείνεται υποστήριξη προς τους μικροκαλλιεργητές μέσω ανθεκτικών σπόρων στην ξηρασία, εκπαιδευτικών προγραμμάτων και οικονομικής διαφοροποίησης.

Οργανώσεις όπως το Fairtrade Foundation ζητούν από τη βρετανική κυβέρνηση να θεσπίσει υποχρεωτική νομοθεσία για τα ανθρώπινα δικαιώματα και την περιβαλλοντική ευθύνη στις εφοδιαστικές αλυσίδες. Η κυβέρνηση από την πλευρά της αναφέρει ότι βρίσκεται σε εξέλιξη σχετική αναθεώρηση πολιτικής, αν και καθυστερεί η ανακοίνωση των μέτρων.

Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Μετεωρολογικό Οργανισμό, υπάρχει πιθανότητα 80% εμφάνισης του φαινομένου μεταξύ Ιουνίου και Αυγούστου, γεγονός που αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο ακραίων καιρικών φαινομένων.

Κίνδυνος νέας επισιτιστικής κρίσης

Τέλος, ειδικοί προειδοποιούν ότι η κλιματική αλλαγή έχει ήδη αυξήσει το κόστος ζωής, με χαρακτηριστικό παράδειγμα την άνοδο των τιμών βασικών τροφίμων όπως το κακάο και ο καφές. Προτείνουν ότι η πιο ουσιαστική απάντηση είναι η επιτάχυνση της μετάβασης σε καθαρή ενέργεια, ώστε να περιοριστούν τα μελλοντικά κλιματικά σοκ.

Το συμπέρασμα των ειδικών είναι ότι το πιθανό «σούπερ El Niño» δεν αποτελεί απλώς ένα μετεωρολογικό φαινόμενο, αλλά έναν συστημικό παγκόσμιο κίνδυνο για την επισιτιστική ασφάλεια, τις αγορές τροφίμων και τις οικονομίες διεθνώς.