Στα νερά ενός λιμανιού του Καναδά πραγματοποιείται ένα από τα πιο φιλόδοξα πειράματα για την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης.
Επιστήμονες και εταιρείες επιχειρούν να αλλάξουν τη χημική σύσταση του θαλασσινού νερού, ώστε οι ωκεανοί να απορροφούν μεγαλύτερες ποσότητες διοξειδίου του άνθρακα από την ατμόσφαιρα. Η τεχνολογία αυτή, γνωστή ως ενίσχυση της αλκαλικότητας των ωκεανών, αναπτύσσεται με ταχείς ρυθμούς, προσελκύοντας επενδύσεις εκατοντάδων εκατομμυρίων δολαρίων.
Ωστόσο, οι πιθανές συνέπειές της για τη θαλάσσια ζωή παραμένουν σε μεγάλο βαθμό άγνωστες. Σύμφωνα με τον Guardian, τον Οκτώβριο ο Διεθνής Ναυτιλιακός Οργανισμός υιοθέτησε το πρώτο διεθνές πλαίσιο για τεχνικές θαλάσσιας γεωμηχανικής, επισημαίνοντας ότι απαιτείται περισσότερη επιστημονική έρευνα προτού εξεταστούν εφαρμογές πέρα από το ερευνητικό στάδιο.
Πώς επιχειρούν να κάνουν τους ωκεανούς να απορροφούν περισσότερο άνθρακα
Στο λιμάνι του Χάλιφαξ, στη Νέα Σκωτία του Καναδά, η εταιρεία Planetary Technologies πραγματοποιεί δοκιμές μιας τεχνολογίας που επιταχύνει φυσικές χημικές διεργασίες. Η μέθοδος βασίζεται στην προσθήκη αλκαλικών υλικών στο θαλασσινό νερό, αυξάνοντας το pH του και ενισχύοντας την ικανότητά του να απορροφά διοξείδιο του άνθρακα από την ατμόσφαιρα. Η εταιρεία χρησιμοποιεί ένα ειδικό αλκαλικό μείγμα, το οποίο προστίθεται στο νερό ψύξης τοπικής ενεργειακής εγκατάστασης. Το μείγμα καταλήγει στη θάλασσα, ενώ αισθητήρες παρακολουθούν τις μεταβολές στο νερό. Η διαδικασία πραγματοποιείται πέντε ημέρες την εβδομάδα. Οι υποστηρικτές της τεχνολογίας επισημαίνουν ότι η ίδια η φύση χρησιμοποιεί παρόμοιες διεργασίες εδώ και δισεκατομμύρια χρόνια για να διατηρεί τη χημική ισορροπία μεταξύ ωκεανών και ατμόσφαιρας. Η διαφορά είναι ότι τώρα οι επιστήμονες επιχειρούν να επιταχύνουν αυτές τις διεργασίες σε πολύ μικρότερο χρονικό διάστημα.
Επενδύσεις άνω των 500 εκατομμυρίων δολαρίων
Η απομάκρυνση άνθρακα μέσω των ωκεανών εξελίσσεται σε μια νέα βιομηχανία. Από το 2021 έχουν επενδυθεί περισσότερα από 500 εκατομμύρια δολάρια στον συγκεκριμένο τομέα, ενώ εταιρείες έχουν αρχίσει να πωλούν πιστώσεις απομάκρυνσης άνθρακα σε μεγάλους επιχειρηματικούς ομίλους. Μεταξύ των πελατών της Planetary Technologies περιλαμβάνονται η JPMorgan Chase και η Shopify. Οι επιχειρήσεις αγοράζουν αυτές τις πιστώσεις προκειμένου να αντισταθμίζουν μέρος των εκπομπών τους, χρηματοδοτώντας δραστηριότητες που απομακρύνουν διοξείδιο του άνθρακα από την ατμόσφαιρα. Η Νέα Σκωτία έχει εξελιχθεί σε σημαντικό διεθνές κέντρο έρευνας για την ενίσχυση της αλκαλικότητας των ωκεανών, με τη συμμετοχή πανεπιστημίων, ιδιωτικών εταιρειών και ερευνητικών οργανισμών.
Οι επιστήμονες προειδοποιούν για τους κινδύνους
Παρά τις δυνατότητες της τεχνολογίας, αρκετοί επιστήμονες εκφράζουν σοβαρές επιφυλάξεις. Η προσθήκη υλικών στη θάλασσα μπορεί να επηρεάσει οργανισμούς που βρίσκονται στη βάση της τροφικής αλυσίδας, όπως το ζωοπλαγκτόν. Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η πιθανή παρουσία ιχνοστοιχείων μετάλλων στα αλκαλικά υλικά, ειδικά όταν αυτά προέρχονται από υποπροϊόντα εξορυκτικών δραστηριοτήτων. Ορισμένα μέταλλα μπορεί να έχουν τοξικές επιδράσεις στους θαλάσσιους οργανισμούς ακόμη και σε πολύ χαμηλές συγκεντρώσεις. Επιπλέον, οι περισσότερες μέχρι σήμερα μελέτες έχουν επικεντρωθεί στις μεταβολές της χημείας των ωκεανών και όχι στις συνολικές επιπτώσεις στα θαλάσσια οικοσυστήματα. Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η επιτυχία μιας τεχνολογίας στην απορρόφηση άνθρακα δεν σημαίνει απαραίτητα ότι είναι ασφαλής για τη βιοποικιλότητα.
Οι πρώτοι διεθνείς κανόνες
Τον Οκτώβριο του 2026, ο Διεθνής Ναυτιλιακός Οργανισμός αναγνώρισε επισήμως τρεις βασικές τεχνικές θαλάσσιας γεωμηχανικής: τη λίπανση των ωκεανών, την ενίσχυση της αλκαλικότητάς τους και τη βύθιση βιομάζας. Το νέο πλαίσιο δεν αποτελεί γενική άδεια για εμπορική εφαρμογή των τεχνολογιών. Αντίθετα, υπογραμμίζει την ανάγκη προσεκτικής προσέγγισης και περαιτέρω επιστημονικής τεκμηρίωσης. Παράλληλα, αναδεικνύει τα κενά της διεθνούς νομοθεσίας, καθώς δεν είναι πάντοτε σαφές ποιοι κανόνες εφαρμόζονται στις διαφορετικές μορφές θαλάσσιας γεωμηχανικής και ποιος έχει την ευθύνη ελέγχου τους.
Διαβάστε Επίσης
Μπορεί η τεχνολογία να βοηθήσει πραγματικά το κλίμα;
Οι ωκεανοί απορροφούν ήδη σημαντικό μέρος του διοξειδίου του άνθρακα που εκπέμπεται από ανθρώπινες δραστηριότητες. Αυτή η φυσική λειτουργία περιορίζει την αύξηση της συγκέντρωσης του αερίου στην ατμόσφαιρα, αλλά επιβαρύνει τη χημική ισορροπία των θαλασσών, προκαλώντας οξίνιση. Η ενίσχυση της αλκαλικότητας θα μπορούσε θεωρητικά να αντιμετωπίσει ταυτόχρονα δύο προβλήματα, να αυξήσει την απορρόφηση άνθρακα και να περιορίσει την οξίνιση των θαλασσών. Ωστόσο, παραμένουν ανοιχτά ερωτήματα σχετικά με την πραγματική αποτελεσματικότητα της μεθόδου σε μεγάλη κλίμακα, τη διάρκεια αποθήκευσης του άνθρακα και τις επιπτώσεις στα οικοσυστήματα. Η πρόκληση για την επιστημονική κοινότητα είναι να διαπιστώσει αν μια παρέμβαση που σχεδιάστηκε για να προστατεύσει τον πλανήτη μπορεί να εφαρμοστεί χωρίς να δημιουργήσει νέους περιβαλλοντικούς κινδύνους.
