Ανακάλυψε τα Γιάννενα: Ο Πλήρης Ταξιδιωτικός Οδηγός από τον ΕΤ

Πήγαμε για ένα σαββατοκύριακο και, όπως συμβαίνει συχνά στα ταξίδια, είχαμε το μυαλό μας περισσότερα από όσα χωρούν σε δύο ημέρες. Στα Γιάννενα όμως το πρόγραμμα χάνει γρήγορα τη σημασία του. Ένα φθινοπωρινό δέντρο, μια παρέα δίπλα στη λίμνη, μια πέτρινη καμάρα αρκούν για να κρατήσουν τον επισκέπτη τους λίγο περισσότερο σε κάθε στάση. Ο Νοέμβριος μάς υποδέχθηκε με καθαρό ουρανό. Αντί για την περίφημη ομίχλη, η Παμβώτιδα είχε φως, τα βουνά διαγράφονταν απέναντι και τα πλατάνια είχαν πάρει τις αποχρώσεις του χαλκού. Ξεκινήσαμε από το νερό, εκεί όπου, αργά ή γρήγορα, καταλήγουν σχεδόν όλες οι βόλτες στην πόλη.

Η λίμνη που ανήκει στους ανθρώπους της

Στον παραλίμνιο περίπατο δε χρειάζεται να αναζητήσεις κάποιο αξιοθέατο. Οι σκηνές της καθημερινότητας είναι το ίδιο ενδιαφέρουσες. Άνθρωποι περπατούν, κάνουν ποδήλατο, σταματούν να μιλήσουν, κοιτούν το νερό. Μια γυναίκα προχωρά στον ξύλινο διάδρομο, ανάμεσα σε δέντρα που κρατούν ακόμη τα φθινοπωρινά τους φύλλα.

Ο ξύλινος παραλίμνιος διάδρομος και τα χρώματα του Νοεμβρίου. Φωτογραφία: Γιάννης Χαροκόπος.

Λίγο πιο πέρα, σε μια εξέδρα, μια παρέα χορεύει και φωτογραφίζεται. Πίσω της η λίμνη και η οροσειρά.

Μια παρέα στην ξύλινη εξέδρα δίπλα στο νερό. Φωτογραφία: Γιάννης Χαροκόπος.

Περπατάμε κάτω από τα πλατάνια. Τα κλαδιά ρίχνουν σκιές στον δρόμο. Κάθε στροφή έχει μια διαφορετική εκδοχή του ίδιου τοπίου.

Ο παραλίμνιος περίπατος κάτω από τα μεγάλα πλατάνια. Φωτογραφία: Γιάννης Χαροκόπος.

Σηκώνουμε το βλέμμα, τα γυμνά κλαδιά με όσα φύλλα έχουν απομείνει σχηματίζουν σχέδια στον γαλάζιο ουρανό.

Τα κλαδιά των πλατάνων πάνω από τον φθινοπωρινό ουρανό. Φωτογραφία: Γιάννης Χαροκόπος.

Μια οικογένεια είχε σταθεί δίπλα στο πέτρινο τοιχίο. Καλάμια ψαρέματος, παιδιά που κοιτούν το νερό, μικρές κινήσεις χωρίς καμία βιασύνη.

Μικροί και μεγάλοι στις όχθες της λίμνης. Φωτογραφία: Γιάννης Χαροκόπος.

Στο Κάστρο, η ιστορία έχει ακόμη γείτονες

Από τη λίμνη μπήκαμε στο Κάστρο. Οι ανοιχτοί ορίζοντες δίνουν τη θέση τους σε στενά, στους πέτρινους τοίχους, τα παλιά σπίτια και τις αυλές. Εδώ το παρελθόν δεν έχει αποσυρθεί πίσω από τις προθήκες των μουσείων. Το Κάστρο εξακολουθεί να κατοικείται. Ένας ποδηλάτης περνά από το καλντερίμι, άνθρωποι επιστρέφουν στα σπίτια τους, η ζωή συνεχίζεται δίπλα στα μνημεία.

Στα κατοικημένα στενά του Κάστρου των Ιωαννίνων. Φωτογραφία: Γιάννης Χαροκόπος.

Στη βορειοανατολική ακρόπολη βρίσκεται το Τζαμί του Ασλάν Πασά, που στεγάζει το Δημοτικό Εθνογραφικό Μουσείο. Στη νοτιοανατολική, στο Ιτς Καλέ, συναντά κανείς το Φετιχιέ Τζαμί, τον τάφο του Αλή Πασά και το Βυζαντινό Μουσείο. Οι διαφορετικές όψεις της πόλης θυμίζουν τη μακρά συνύπαρξη χριστιανικών, μουσουλμανικών και εβραϊκών κοινοτήτων.

Το Τζαμί του Ασλάν Πασά και ιστορικά κτίσματα του Κάστρου. Φωτογραφία: Γιάννης Χαροκόπος.

Αξίζει να ακολουθήσεις τα περάσματα χωρίς να βιάζεσαι. Μια καμάρα, ένα φθαρμένο λιθόστρωτο, το φως που φτάνει από την άλλη πλευρά.

Πέτρινο πέρασμα στο ιστορικό Κάστρο. Φωτογραφία: Γιάννης Χαροκόπος.

Μέσα στο Κάστρο βρίσκεται και το Μουσείο Αργυροτεχνίας, μια καλή αφετηρία για να γνωρίσει κανείς την παράδοση των Γιαννιωτών τεχνιτών. Το ασήμι είναι κομμάτι της ιστορίας της πόλης, όχι απλώς ένα ωραίο αναμνηστικό στη βιτρίνα.

ΚΕ.ΠΑ.Β.Ι.: Εκεί το ασήμι περνά από τα χέρια των μαστόρων

Τα Γιάννενα είναι συνδεδεμένα με την τέχνη του ασημιού εδώ και αιώνες. Μια τέχνη που πέρασε από γενιά σε γενιά, ταξίδεψε πέρα από τα σύνορα της Ηπείρου και έκανε τους Γιαννιώτες τεχνίτες γνωστούς για τη δεξιοτεχνία τους. Και αν στο Μουσείο Αργυροτεχνίας γνωρίζεις την ιστορία της, στο Κέντρο Παραδοσιακής Βιοτεχνίας Ιωαννίνων, το γνωστό ΚΕ.ΠΑ.Β.Ι., ανακαλύπτεις ότι αυτή η παράδοση παραμένει ζωντανή.

Στο Κέντρο Παραδοσιακής Βιοτεχνίας Ιωαννίνων, το γνωστό ΚΕ.ΠΑ.Β.Ι.

Σε ένα μεγάλο κτιριακό συγκρότημα, δίπλα στην Παμβώτιδα, στεγάζονται εργαστήρια αργυροχρυσοχοΐας, όπου δημιουργούνται χειροποίητα κοσμήματα, σκεύη, διακοσμητικά και εκκλησιαστικά αντικείμενα. Εδώ το ασήμι δεν βρίσκεται μόνο πίσω από τις προθήκες. Είναι το υλικό με το οποίο εξακολουθούν να δουλεύουν οι τεχνίτες, χρησιμοποιώντας γνώσεις και τεχνικές που μεταδίδονται από τους παλαιότερους στους νεότερους. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η συρματερή τεχνική, γνωστή και ως φιλιγκράν, με την οποία λεπτά μεταλλικά σύρματα πλέκονται και διαμορφώνονται σε περίτεχνα σχέδια. Πρόκειται για μια εξαιρετικά απαιτητική διαδικασία, που χρειάζεται υπομονή, ακρίβεια και μεγάλη εμπειρία. Το ΚΕ.ΠΑ.Β.Ι. δημιουργήθηκε για να στηρίξει αυτή την παράδοση, συγκεντρώνοντας εργαστήρια σε έναν κοινό χώρο και δίνοντας στους επισκέπτες τη δυνατότητα να γνωρίσουν από κοντά τη γιαννιώτικη τέχνη. Διαθέτει επίσης εκθεσιακούς χώρους και πρατήριο πώλησης χειροποίητων αντικειμένων. Είναι μια στάση που αξίζει να συμπεριλάβει κανείς στην περιήγησή του, ιδιαίτερα αν θέλει να γνωρίσει κάτι περισσότερο από τα συνηθισμένα αξιοθέατα. Γιατί η ιστορία των Ιωαννίνων δεν γράφτηκε μόνο στα κάστρα και στα αρχοντικά τους. Γράφτηκε και στα μικρά εργαστήρια, πάνω στους πάγκους των μαστόρων, μέσα από τα χέρια ανθρώπων που μετέτρεπαν ένα κομμάτι μέταλλο σε έργο τέχνης.

Ένα τσάι του βουνού στη Σκάλα

Ύστερα από τη βόλτα, καθόμαστε στη Σκάλα για τσάι του βουνού. Το ιστορικό καφέ-μπαρ, δίπλα στο Κάστρο, λειτουργεί από το 1990 και έχει συνδεθεί με την καλλιτεχνική και κοινωνική ζωή των Ιωαννίνων. Για εμάς ήταν μια στάση χωρίς πρόγραμμα, ένα ζεστό φλιτζάνι, λίγη κουβέντα και η ευχαρίστηση να μην πρέπει να φύγουμε αμέσως για τον επόμενο προορισμό.

Μια απρόσμενη γευστική διαδρομή

Πηγαίνοντας στα Γιάννενα περιμένεις να φας πίτες, τυριά και ηπειρώτικα μαγειρευτά. Μία από τις πιο δυνατές γευστικές αναμνήσεις μας, όμως, έρχεται από το Hakuna Matata, το μικρό μαγαζί που φέρνει στην πόλη γεύσεις από τη Δυτική Αφρική και τη Μέση Ανατολή. Δοκιμάσαμε shawarma κοτόπουλο σε αραβική πίτα, με ταχίνι, σκόρδο και μελάσα ροδιού. Η γλυκόξινη σάλτσα ήταν εκείνη η λεπτομέρεια που έκανε το πιάτο να ξεχωρίζει. Και για το τέλος, σενεγαλέζικα μπένιε κόκο,  μικροί λουκουμάδες με καρύδα. Το Hakuna Matata έχει και μια ιστορία πέρα από το φαγητό. Ξεκίνησε ως εκπαιδευτικό πρόγραμμα κοινωνικής ένταξης προσφύγων και μεταναστών και εξελίχθηκε σε κοινωνικό συνεταιριστικό εγχείρημα. Η κουζίνα του υπενθυμίζει ότι μια πόλη διαμορφώνεται και από τους ανθρώπους που έρχονται να ζήσουν σε αυτήν.

Τι αξίζει να φας και να κάνεις

Η ηπειρώτικη κουζίνα παραμένει απαραίτητη στάση. Αναζήτησε αλευρόπιτα, χορτόπιτες και τυρόπιτες, ντόπια τυριά, μαγειρευτά και κρεατικά. Στο ιστορικό κέντρο και γύρω από την οδό Ανεξαρτησίας υπάρχουν μαγειρεία, ταβέρνες και μικρά μαγαζιά για μεζέδες. Για γλυκό, ο γιαννιώτικος μπακλαβάς και τα παραδοσιακά λουκούμια αξίζουν μια θέση στις αποσκευές της επιστροφής.

Από τον Μώλο αναχωρούν τα καραβάκια για το Νησί της λίμνης. Εκεί, ανάμεσα στα πέτρινα σπίτια και τα μοναστήρια, βρίσκεται και η Μονή Αγίου Παντελεήμονα, συνδεδεμένη με τον θάνατο του Αλή Πασά το 1822. Στις ταβέρνες του Νησιού συναντά κανείς χαρακτηριστικές γεύσεις της λίμνης, όπως χέλι και βατραχοπόδαρα.

Η απέναντι όχθη της Παμβώτιδας και οι αντανακλάσεις των βουνών. Φωτογραφία: Γιάννης Χαροκόπος.

Αν έχεις περισσότερες ώρες, το Σπήλαιο Περάματος, οι Λυγκιάδες με τη θέα στη λίμνη και η αρχαία Δωδώνη συμπληρώνουν όμορφα τη διαδρομή. Για περισσότερες ημέρες, τα Ζαγοροχώρια αποτελούν μια φυσική συνέχεια του ταξιδιού.

Σιγμή σε πεζόδρομο στο εμπορικό κέντρο. Φωτογραφία: Γιάννης Χαροκόπος

Και αξίζει να αφήσεις χρόνο για το εμπορικό κέντρο. Οι παλιές στοές, οι δρόμοι με τα μαγαζιά, οι πεζόδρομοι και η φοιτητική ζωή αποκαλύπτουν μια πόλη που δεν ζει μόνο από την ιστορία της.

Ήσυχη στιγμή σε πεζόδρομο της πόλης. Φωτογραφία: Γιάννης Χαροκόπος.

Μικρός ταξιδιωτικός οδηγός για ένα αξέχαστο σαββατοκύριακο

Πώς θα φτάσετε: Τα Γιάννενα είναι από εκείνους τους προορισμούς που αξίζει να ανακαλύψεις ακόμη και για ένα διήμερο. Από την Αθήνα, η απόσταση είναι περίπου 410 χιλιόμετρα, με τη διαδρομή μέσω της γέφυρας Ρίου-Αντιρρίου και της Ιόνιας Οδού να διαρκεί περίπου 4,5 με 5 ώρες. Από τη Θεσσαλονίκη, μέσω της Εγνατίας Οδού, θα χρειαστείτε περίπου 2,5 με 3 ώρες. Αν δεν θέλετε να οδηγήσετε, μπορείτε να επιλέξετε το ΚΤΕΛ ή την αεροπορική σύνδεση με την Αθήνα. Το αυτοκίνητο δεν είναι απαραίτητο για τις βόλτες στο ιστορικό κέντρο, αλλά θα σας φανεί χρήσιμο αν σχεδιάζετε εξορμήσεις στα γύρω χωριά.

Πού θα μείνετε: Επιλέξτε ένα μικρό ξενοδοχείο ή έναν παραδοσιακό ξενώνα κοντά στο Κάστρο και στη λίμνη. Θα μπορείτε να ξεκινάτε τη μέρα σας με έναν περίπατο στην Παμβώτιδα και να επιστρέφετε το βράδυ περπατώντας στα φωτισμένα στενά της παλιάς πόλης. Στο ιστορικό κέντρο υπάρχουν όμορφα αναπαλαιωμένα αρχοντικά που έχουν μετατραπεί σε ξενώνες, ενώ γύρω από τη λίμνη θα βρείτε καταλύματα με θέα στο νερό και στα βουνά.

Πού θα φάτε: Η ηπειρώτικη κουζίνα είναι από μόνη της ένας λόγος για να επισκεφθείτε τα Γιάννενα. Ξεκινήστε με μια παραδοσιακή πίτα, δοκιμάστε αλευρόπιτα, χορτόπιτα ή κρεατόπιτα και αναζητήστε τα τοπικά τυριά, το γαλοτύρι και τα μαγειρευτά της περιοχής. Για κοντοσούβλι και κρεατικά, μια επιλογή είναι η Μετσοβίτικη Φωλιά, στην οδό Αβέρωφ, ενώ για μεζέδες σε μια παλιά εμπορική στοά αξίζει να επισκεφθείτε τη Στοά Λούλη, στην Ανεξαρτησίας.

Κρατήστε, όμως, οπωσδήποτε χώρο για κάτι διαφορετικό. Στο Hakuna Matata, στη συμβολή των οδών Φιλίτη και Σιώζιου Κυπρίου, η Σενεγάλη συναντά τη Μέση Ανατολή σε ένα μικρό μαγαζί με εξαιρετικές γεύσεις και μια ιδιαίτερη κοινωνική ιστορία. Το shawarma κοτόπουλο με ταχίνι, σκόρδο και μελάσα ροδιού, μέσα σε αραβική πίτα, ήταν μια πραγματική αποκάλυψη. Το ίδιο και τα σενεγαλέζικα μπένιε, οι μικροί λουκουμάδες με καρύδα. Είναι από εκείνες τις στάσεις που αξίζει να σημειώσετε πριν ακόμη ξεκινήσετε το ταξίδι.

Πού θα πιείτε καφέ ή τσάι: Στα Γιάννενα ο καφές θέλει τον χρόνο του. Επιλέξτε ένα τραπεζάκι με θέα στην Παμβώτιδα, παρακολουθήστε τα καραβάκια που πηγαινοέρχονται στο Νησί και αφήστε τη βόλτα να κρατήσει όσο θέλει. Στην περιοχή του Κάστρου, η Σκάλα είναι ένα από τα χαρακτηριστικά στέκια της πόλης. Εδώ αξίζει να σταματήσετε για τσάι του βουνού, όπως κάναμε κι εμείς, ή για έναν απογευματινό καφέ κάτω από τον μεγάλο πλάτανο. Για θέα στη λίμνη, αναζητήστε επίσης τα καφέ γύρω από την πλατεία Μαβίλη και τον Μώλο.

Τι δεν πρέπει να χάσετε: Ξεκινήστε από την Παμβώτιδα, ιδανικά νωρίς το πρωί, όταν το φως πέφτει πάνω στο νερό και η πόλη ξυπνά. Συνεχίστε με μια βόλτα στο Κάστρο, στα στενά δρομάκια και στις δύο ακροπόλεις του. Επισκεφθείτε το Ιτς Καλέ, το Φετιχιέ Τζαμί, το Βυζαντινό Μουσείο και το Τζαμί του Ασλάν Πασά, όπου στεγάζεται το Δημοτικό Εθνογραφικό Μουσείο. Μην παραλείψετε το Μουσείο Αργυροτεχνίας, που αφηγείται την ιστορία μιας από τις σημαντικότερες τέχνες της πόλης.

Από τον Μώλο πάρτε το καραβάκι για το Νησί. Περιπλανηθείτε στα πέτρινα σοκάκια, επισκεφθείτε τη Μονή Αγίου Παντελεήμονα και το Μουσείο Αλή Πασά και, αν αγαπάτε τις ιδιαίτερες γεύσεις, δοκιμάστε τα παραδοσιακά πιάτα της λίμνης. Επιστρέφοντας, περπατήστε στην οδό Ανεξαρτησίας και στις παλιές εμπορικές στοές, εκεί όπου η ιστορική πόλη συναντά τη σύγχρονη καθημερινότητά της.

Μια στάση στο ΚΕ.ΠΑ.Β.Ι.: Αν θέλετε να γνωρίσετε τα Γιάννενα πέρα από τα συνηθισμένα αξιοθέατα, αφιερώστε χρόνο στο Κέντρο Παραδοσιακής Βιοτεχνίας Ιωαννίνων, στη λεωφόρο Αρχιεπισκόπου Μακαρίου 11. Εδώ η περίφημη γιαννιώτικη αργυροχοΐα δεν αποτελεί μόνο ανάμνηση του παρελθόντος. Στα εργαστήρια του συγκροτήματος, τεχνίτες συνεχίζουν να δημιουργούν χειροποίητα κοσμήματα, σκεύη και διακοσμητικά αντικείμενα, χρησιμοποιώντας παραδοσιακές τεχνικές που περνούν από γενιά σε γενιά. Είναι μια εξαιρετική ευκαιρία να γνωρίσετε την τέχνη του ασημιού και, αν το επιθυμείτε, να αγοράσετε ένα αυθεντικό χειροποίητο αντικείμενο. Για επίσκεψη σε εργαστήριο, καλό είναι να προηγηθεί συνεννόηση. Πληροφορίες: www.kepavi.gr.

Μικρές αποδράσεις έξω από την πόλη: Αν έχετε στη διάθεσή σας μία επιπλέον ημέρα, ανεβείτε στους Λυγκιάδες για να δείτε τα Γιάννενα και την Παμβώτιδα από ψηλά. Επισκεφθείτε το Σπήλαιο Περάματος, με τους εντυπωσιακούς σταλακτίτες και σταλαγμίτες, ή κατευθυνθείτε προς την αρχαία Δωδώνη και το επιβλητικό θέατρό της. Για μια μεγαλύτερη εξόρμηση, τα Ζαγοροχώρια, με τα πέτρινα γεφύρια και τους παραδοσιακούς οικισμούς, και το Μέτσοβο, με την ορεινή αρχιτεκτονική και τις τοπικές γεύσεις του, αποτελούν ιδανικές επιλογές.

Τι να πάρετε μαζί σας: Ένα ασημένιο κόσμημα από τα εργαστήρια των Ιωαννίνων, ένα κουτί παραδοσιακό μπακλαβά, ηπειρώτικα τυριά, μέλι ή κάποιο τοπικό προϊόν. Στα μικρά καταστήματα του ιστορικού κέντρου θα ανακαλύψετε χειροποίητα αντικείμενα και γεύσεις που αξίζει να ταξιδέψουν μαζί σας.

Πότε να οργανώσετε το ταξίδι: Τα Γιάννενα είναι όμορφα όλες τις εποχές, αλλά το φθινόπωρο έχουν μια ιδιαίτερη γοητεία. Τα πλατάνια γύρω από τη λίμνη γεμίζουν χρώματα, η θερμοκρασία είναι ιδανική για περπάτημα και η πόλη έχει επιστρέψει στους καθημερινούς της ρυθμούς. Τον χειμώνα, η ομίχλη πάνω από την Παμβώτιδα δημιουργεί μια εντελώς διαφορετική ατμόσφαιρα, ενώ την άνοιξη και το καλοκαίρι οι μεγάλες ημέρες προσφέρονται για περισσότερες εξορμήσεις.

Πόσες ημέρες χρειάζεστε: Ένα σαββατοκύριακο με δύο διανυκτερεύσεις αρκεί για να γνωρίσετε το ιστορικό κέντρο, να περπατήσετε στη λίμνη, να επισκεφθείτε το Κάστρο και το Νησί και να απολαύσετε τις γεύσεις της πόλης. Αν θέλετε να προσθέσετε τη Δωδώνη, το Μέτσοβο ή τα Ζαγοροχώρια, προγραμματίστε τουλάχιστον μία ημέρα ακόμη. Και μην προσπαθήσετε να τα χωρέσετε όλα. Τα Γιάννενα είναι από τις πόλεις που αξίζει να τις ανακαλύπτεις χωρίς βιασύνη.