Μια εξαιρετικά σπάνια αρχαιολογική ανακάλυψη στο Περού φέρνει στο φως στοιχεία για μια σοβαρή γενετική διαταραχή που υπήρχε ήδη πριν από περίπου 1.600 χρόνια.
Ερευνητές εντόπισαν το κρανίο ενός βρέφους με μία ενιαία οφθαλμική κόγχη στο κέντρο του μετώπου, χαρακτηριστικό μιας σπάνιας συγγενούς ανωμαλίας που ονομάζεται κυκλωπία.
Το ασυνήθιστο εύρημα εντοπίστηκε σε αρχαίο νεκροταφείο στην περιοχή Χαουράνγκα, στο νότιο Περού, κατά τη διάρκεια αρχαιολογικών ανασκαφών. Οι επιστήμονες ανακάλυψαν δύο καλά διατηρημένους σκελετούς βρεφών, οι οποίοι είχαν τοποθετηθεί μαζί μέσα σε ένα κεραμικό αγγείο.
Η ανακάλυψη, που δημοσιεύτηκε στην επιστημονική επιθεώρηση Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS), προσφέρει νέα δεδομένα για την παρουσία σπάνιων χρωμοσωμικών ανωμαλιών στους αρχαίους πληθυσμούς της Νότιας Αμερικής.
Το κρανίο με τη μία οφθαλμική κόγχη
Από την εξέταση των δύο σκελετών, οι αρχαιολόγοι διαπίστωσαν ότι το ένα βρέφος δεν παρουσίαζε εμφανείς σκελετικές ανωμαλίες. Το δεύτερο, ωστόσο, είχε ασυνήθιστα μικρό κρανίο και μία ενιαία οφθαλμική κόγχη στο κέντρο του μετώπου, καθώς και σημαντικές δυσπλασίες στο πρόσωπο.
Συγκεκριμένα, δεν διέθετε ρινικά οστά ή ρουθούνια, ενώ η άνω γνάθος δεν είχε διαχωριστεί φυσιολογικά σε δύο τμήματα. Επιπλέον, τα οπτικά νεύρα φαίνεται ότι ήταν συγχωνευμένα. Τα χαρακτηριστικά αυτά παραπέμπουν στην κυκλωπία, μια εξαιρετικά σπάνια και σοβαρή αναπτυξιακή ανωμαλία.
Η κυκλωπία εμφανίζεται όταν ο αναπτυσσόμενος εγκέφαλος του εμβρύου δεν διαχωρίζεται σωστά σε δύο ημισφαίρια. Τα περισσότερα βρέφη που παρουσιάζουν τη συγκεκριμένη διαταραχή πεθαίνουν πριν από τη γέννηση ή λίγο μετά.
Διαβάστε Επίσης
Λόγω της σπανιότητάς της, η ανεύρεση φυσικών αποδεικτικών στοιχείων είναι εξαιρετικά δύσκολη ακόμη και στη σύγχρονη εποχή.
Τι αποκάλυσε η ανάλυση DNA
Η γενετική εξέταση των λειψάνων έδειξε ότι και τα δύο βρέφη ήταν κορίτσια.
Ωστόσο, το βρέφος που παρουσίαζε κυκλωπία έφερε ένα επιπλέον αντίγραφο του χρωμοσώματος 13, μια γενετική ανωμαλία γνωστή ως τρισωμία 13.
Ο ανθρώπινος οργανισμός διαθέτει φυσιολογικά 23 ζεύγη χρωμοσωμάτων σε κάθε κύτταρο. Η παρουσία ενός επιπλέον χρωμοσώματος μπορεί να προκαλέσει σοβαρές διαταραχές στην ανάπτυξη του εμβρύου.
Η τρισωμία 13 συνδέεται με το σύνδρομο Patau, το οποίο χαρακτηρίζεται από σοβαρές ανωμαλίες του εγκεφάλου και του νευρικού συστήματος, δυσπλασίες του προσώπου, καρδιακά προβλήματα και, σε ορισμένες περιπτώσεις, επιπλέον δάχτυλα στα χέρια ή στα πόδια.
Strange 1,600-year-old infant skull with single ‘cyclops’ eye unearthed in Peru https://t.co/Y2QeTgsTt4 https://t.co/Ssde9S92F8
— The Independent (@Independent) November 13, 2026
Τα νέα ευρήματα επιβεβαιώνουν ότι η συγκεκριμένη χρωμοσωμική ανωμαλία εμφανιζόταν και στους αρχαίους πληθυσμούς της Νότιας Αμερικής.
Δύο βρέφη στον ίδιο τάφο πριν από 1.600 χρόνια
Οι ερευνητές διαπίστωσαν επίσης ότι τα δύο κορίτσια δεν είχαν συγγένεια από τη μητρική πλευρά. Η ταφή τους χρονολογείται μεταξύ του 325 και του 440 μ.Χ., κατά τη Μέση Περίοδο του πολιτισμού Νάσκα.
Οι σκελετοί βρέθηκαν διατηρημένοι στη φυσική τους θέση, γεγονός που υποδηλώνει ότι τα δύο βρέφη είχαν ταφεί σύμφωνα με τις ίδιες νεκρικές πρακτικές. Όπως αναφέρουν οι επιστήμονες στη μελέτη τους, η κοινή τοποθέτηση δύο βρεφών χωρίς μητρική συγγένεια μέσα σε κεραμικό αγγείο αποτελεί πρακτική που έχει καταγραφεί και σε άλλες παιδικές ταφές του πολιτισμού Νάσκα.
Μάλιστα, περίπου το ένα τέταρτο των παιδικών ταφών που έχουν εντοπιστεί στην περιοχή περιλαμβάνει την τοποθέτηση των λειψάνων μέσα σε κεραμικά δοχεία.
Τι δείχνει η ταφή για την αντιμετώπιση της αναπηρίας στην αρχαιότητα
Ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία της ανακάλυψης είναι ότι το βρέφος με τη σοβαρή γενετική ανωμαλία φαίνεται πως αντιμετωπίστηκε μετά τον θάνατό του σύμφωνα με τα καθιερωμένα ταφικά έθιμα της κοινότητας. Σύμφωνα με τους ερευνητές, αυτό υποδηλώνει ότι οι παραδοσιακές τελετουργίες για τα παιδιά διατηρούνταν ανεξάρτητα από τις σωματικές ιδιαιτερότητες του νεκρού.
Ωστόσο, οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι τα ευρήματα δεν επιτρέπουν να εξαχθούν ασφαλή συμπεράσματα για το πώς αντιμετωπιζόταν το βρέφος όσο ζούσε ή εάν η κατάστασή του επηρέαζε την κοινωνική του θέση και τη φροντίδα που λάμβανε.
