Ο «Ε.Τ.» της Κυριακής παρουσιάζει σήμερα μια έρευνα για το πώς στηρίζουν την απασχόληση 6 χώρες της Ε.Ε., η Ολλανδία, η Γερμανία, η Σουηδία, η Γαλλία, η Ιταλία και η Ισπανία, και ποιες είναι οι διαφορές τους με το σύστημα της Ελλάδας.

Στοιχεία

Από τα στοιχεία της έρευνας προκύπτει ότι οι χώρες της Ευρωπαϊκής Ενωσης αντιμετωπίζουν την ανεργία με διαφορετικούς τρόπους, προσφέροντας επιδόματα για τους ανέργους, που συνδυάζονται όμως με ειδικά μέτρα για την ενίσχυση της απασχόλησης ή ακόμη και με την υποχρέωση των ανέργων να συμμετάσχουν σε πρόγραμμα κατάρτισης για να συνεχίσουν να λαμβάνουν το επίδομα.

Οι πολιτικές στήριξης των ανέργων και της απασχόλησης που εφαρμόζουν η Ελλάδα οι 6 χώρες που περιλαμβάνει η έρευνα του «Ε.Τ.» της Κυριακής είναι οι εξής:

1 Ελλάδα: Στην Ελλάδα η κινητροδότηση για την απασχόληση περιλαμβάνει, κυρίως, επιδοτήσεις επιχειρήσεων έως 75% του μισθού για προσλήψεις ανέργων με πανελλαδικής εμβέλειας αλλά και με τοπικού χαρακτήρα προγράμματα, ενώ υπάρχει υστέρηση σε προγράμματα κατάρτισης και ανάπτυξης δεξιοτήτων. Η βασική στήριξη των ανέργων είναι το μηνιαίο επίδομα των 540 ευρώ, που χορηγείται με κριτήριο να μην έχουν ξεπεραστεί 450 ημέρες επιδότησης μέσα στα προηγούμενα τέσσερα χρόνια. Κυρώσεις όπως η διακοπή επιδότησης σε περίπτωση που ο άνεργος αρνηθεί να παρακολουθήσει πρόγραμμα κατάρτισης δεν προβλέπονται. Επίσης, ανενεργή μένει και η διάταξη για τη διακοπή του επιδόματος έπειτα από τρεις αρνήσεις για θέση απασχόλησης.

Αντίθετα, ως κίνητρο απασχόλησης δίδεται το 50% του επιδόματος ανεργίας σε όσους βρουν δουλειά, πριν λήξει το διάστημα της επιδότησης. Εδώ και 4 μήνες ξεκίνησε να εφαρμόζεται το πιλοτικό επίδομα ανεργίας, που συνδυάζει ένα σταθερό ποσό με μπόνους, λόγω μισθού και προϋπηρεσίας. Το πιλοτικό επίδομα μπορεί να φτάσει για τους πρώτους τρεις μήνες στα 1.375 ευρώ (πλαφόν) και προσιδιάζει στα ευρωπαϊκά συστήματα. Προϋποθέτει 175 ημέρες εργασίας στο τελευταίο 14μηνο (αντί 100-125 μέρες με το ισχύον καθεστώς). Θα εφαρμοστεί δοκιμαστικά μέχρι το τέλος του 2026 σε 15.000 ανέργους και από το 2027 θα ενταχθούν όλοι στο νέο σύστημα. Η επιδότηση των 540 ευρώ τον μήνα διατηρείται για την πλειονότητα των ανέργων (περίπου 130.000 δικαιούχοι).

2 Ολλανδία: Στην Ολλανδία, το βασικό επίδομα ανεργίας απευθύνεται σε όσους έχουν εργαστεί τουλάχιστον 26 από τις τελευταίες 36 εβδομάδες. Η διάρκεια του επιδόματος κυμαίνεται από 6 έως 24 μήνες, ανάλογα με το εργασιακό ιστορικό του δικαιούχου. Τα ποσά επιδότησης ξεκινούν στο 75% του τελευταίου ακαθάριστου μισθού για τους πρώτους δύο μήνες και μειώνονται στο 70% για τους επόμενους. Για παράδειγμα, αν ο δικαιούχος λάμβανε 3.000 ευρώ/μήνα, θα λάβει 2.250 ευρώ για τους πρώτους δύο μήνες και 2.100 ευρώ για τους υπόλοιπους μήνες. Η λήψη του επιδόματος απαιτεί εγγραφή στον αρμόδιο φορέα απασχόλησης, ενεργή αναζήτηση εργασίας και συμμετοχή σε επανενταξιακές δράσεις, όπως δοκιμαστική εργασία και επανεκπαίδευση.

Στην Ολλανδία, οι δήμοι και οι ιδιωτικοί φορείς παίζουν ενεργό ρόλο στην παροχή αυτών των υπηρεσιών. Επιπλέον, παρέχονται ειδικά μέτρα για ευάλωτες ομάδες, όπως οι νέοι, οι άνω των 50 ετών και τα άτομα με αναπηρίες, μέσω επιδοτήσεων μισθών και υποστηριζόμενης απασχόλησης με διατήρηση μέρους του επιδόματος ανεργίας.

3 Γερμανία: Εφαρμόζει ένα διπλό σύστημα επιδομάτων ανεργίας. Το πρώτο επίπεδο αφορά όσους έχουν συνεισφέρει στην ασφάλιση ανεργίας για 12 από τους τελευταίους 30 μήνες. Το ύψος του επιδόματος φτάνει το 60% του καθαρού μισθού ή 67% για γονείς, με ανώτατο όριο περίπου τις 2.383 ευρώ. Οταν λήξει το πρώτο επίπεδο, οι δικαιούχοι παίρνουν ένα χαμηλότερο ποσό που φτάνει στα 563 ευρώ/μήνα (για το 2024) και καλύπτεται επιπλέον το κόστος ενοικίου και ενέργειας. Υπάρχει περίοδος χάριτος 6 μηνών μέχρι την επανένταξη στην απασχόληση.

Κατά τη διάρκεια κρίσεων επιδοτείται η μερική απασχόληση για την προστασία των θέσεων εργασίας. Παράλληλα, μέσω μαθημάτων γλώσσας και επαγγελματικής κατάρτισης, ενισχύεται η ένταξη προσφύγων και ανέργων. Οι εργοδότες μπορούν να επωφεληθούν από επιδοτήσεις πρόσληψης, ειδικά για μακροχρόνια ανέργους.

4 Σουηδία: Οι άνεργοι που είναι μέλη ταμείου ανεργίας για τουλάχιστον ένα έτος λαμβάνουν έως το  80% του προηγούμενου μισθού για 300 ημέρες, με ανώτατο όριο τις 2.500 ευρώ προ φόρων. Οσοι δεν είναι μέλη μπορούν να λάβουν βασική αποζημίωση ύψους έως 1.026 ευρώ. Η στήριξη των νέων περιλαμβάνει μείωση εργοδοτικών εισφορών κατά 50% για προσλήψεις κάτω των 25 ετών, ενθαρρύνοντας έτσι την ένταξή τους στην αγορά εργασίας. Προβλέπεται, επίσης, επιχορήγηση στην εκπαίδευση και την κατάρτιση των ανέργων με 820 ευρώ/μήνα σε ανέργους με χαμηλό μορφωτικό επίπεδο για έως και 50 εβδομάδες. Απαραίτητη προϋπόθεση, όμως, για συνέχιση της στήριξης είναι η μηνιαία αναφορά δραστηριοτήτων αναζήτησης εργασίας. Αν ο άνεργος δεν καταγράψει σε ποιες επιχειρήσεις έψαξε για δουλειά και τι του απάντησαν ή γιατί τις απέρριψε, τότε χάνει το επίδομα.

5 Ιταλία: Παρέχει δύο βασικά επιδόματα ανεργίας. Το πρώτο καλύπτει το 75% του μισθού με όριο επιδότησης έως 1.195 ευρώ/μήνα (στοιχεία 2024) για διάστημα που φτάνει τους 24 μήνες και το δεύτερο επίδομα είναι για συμβασιούχους και ερευνητές, με αντίστοιχο ποσοστό και ανώτατο όριο τα 1.550 ευρώ. Μετά τον τέταρτο μήνα, και στα δύο επιδόματα, εφαρμόζεται μείωση κατά 3% τον μήνα. Η Ιταλία ενισχύει την επανένταξη με πρόγραμμα συγχρηματοδοτούμενο από την Ε.Ε., το οποίο υλοποιείται ήδη πάνω από 12 μήνες και στοχεύει σε 3 εκατομμύρια θέσεις απασχόλησης έως το τέλος του 2025.

Επίσης, το Νέο Σχέδιο Δεξιοτήτων επιτρέπει στις επιχειρήσεις να εκπαιδεύουν το προσωπικό τους με δημόσια χρηματοδότηση. Μεγάλες εταιρίες, όπως η Webuild, η FS και η Fincantieri, έχουν υιοθετήσει δικά τους προγράμματα κατάρτισης, καλύπτοντας τις ανάγκες της αγοράς και γεφυρώνοντας το χάσμα δεξιοτήτων. 

6 Ισπανία: Χορηγεί επιδόματα ανεργίας με ανταποδοτικό σύστημα, το οποίο καλύπτει το 70% του μισθού για τους πρώτους 6 μήνες και το 50% στη συνέχεια, με μέγιστη διάρκεια 24 μηνών. Για όσους δεν πληρούν τα κριτήρια, για το ανταποδοτικό επίδομα καταβάλλεται επίδομα χωρίς ανταποδοτικότητα, βασισμένο σε εισοδηματικά κριτήρια. Η Ισπανία δίνει έμφαση στην επαγγελματική κινητικότητα, συμμετέχοντας σε ευρωπαϊκά προγράμματα, όπως το EURES, προωθώντας ευκαιρίες σε άλλες χώρες της Ε.Ε. Παράλληλα, υλοποιεί προγράμματα επανεκπαίδευσης για ψηφιακές δεξιότητες, καθώς και ειδικά μέτρα για μακροχρόνια ανέργους και άτομα άνω των 45 ετών.

Η κυβέρνηση ενισχύει, επίσης, την τοπική ενεργοποίηση μέσω συνεργασιών με δήμους για την κάλυψη τοπικών αναγκών και ενθαρρύνει τις επιχειρήσεις να επενδύσουν σε επαγγελματική καθοδήγηση.

7 Γαλλία: Παρέχει ένα πλήρες σύστημα υποστήριξης για τους ανέργους, συνδυάζοντας οικονομική βοήθεια, καθοδήγηση και ενεργητικές πολιτικές αγοράς εργασίας. Τα επιδόματα κυμαίνονται μεταξύ 60% και 75% του προηγούμενου καθαρού μισθού, με διάρκεια από 16 έως 52 εβδομάδες, ανάλογα με την ηλικία και το ιστορικό απασχόλησης. Οι πρόσφατες μεταρρυθμίσεις επικεντρώνονται στη μείωση της διάρκειας και στην αύξηση της απαιτούμενης περιόδου εργασίας, ιδιαίτερα για τους νέους. Για άτομα με περιορισμένα έσοδα, παρέχεται ελάχιστο εισόδημα 550 ευρώ μηνιαίως, με προϋπόθεση συμμετοχής σε δραστηριότητες κατάρτισης ή αναζήτησης εργασίας. Μεγάλη έμφαση δίδεται σε προγράμματα εξατομικευμένης υποστήριξης ανέργων και σε προγράμματα βραχυχρόνιας κατάρτισης διάρκειας 2-8 εβδομάδων. Παρέχονται, επίσης, κίνητρα σε νέες επιχειρήσεις, με οικονομική ενίσχυση σε άτομα που δημιουργούν ή αναλαμβάνουν επιχειρήσεις.

ΟΙ ΕΠΙΔΟΤΗΣΕΙΣ ΑΝΕΡΓΩΝ ΚΑΙ ΟΙ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΣΕ 6 ΧΩΡΕΣ ΤΗΣ Ε.Ε. ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Πηγή: Στοιχεία Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Eurostat.