Δυνατότητα πρόσβασης δημοσιογράφων, μη κυβερνητικών οργανώσεων και ερευνητών στα στοιχεία των πραγματικών ιδιοκτητών και ελεγκτών επιχειρήσεων προβλέπει το πολυνομοσχέδιο που κατατέθηκε στη Βουλή.
Παράλληλα, το Κεντρικό Μητρώο Πραγματικών Δικαιούχων περνά σταδιακά υπό τη διαχείριση της ΑΑΔΕ, η οποία αποκτά ενισχυμένες ελεγκτικές αρμοδιότητες, ενώ θεσπίζονται πρόστιμα έως 40.000 ευρώ για μη υποβολή ή ανακριβή καταχώριση στοιχείων.
Οι αλλαγές περιλαμβάνονται στα άρθρα 279 έως 284 του πολυνομοσχεδίου και ενσωματώνουν διατάξεις της ευρωπαϊκής Οδηγίας 2024/1640 για την καταπολέμηση του ξεπλύματος χρήματος.
Το Μητρώο περιλαμβάνει πληροφορίες για τα φυσικά πρόσωπα που κατέχουν ή ελέγχουν τελικά εταιρείες και άλλες νομικές οντότητες, ακόμη και όταν η συμμετοχή τους πραγματοποιείται μέσω ενδιάμεσων εταιρικών σχημάτων.
Πρόσβαση σε δημοσιογράφους και ΜΚΟ
Με το άρθρο 283 προβλέπεται ότι δημοσιογράφοι, πρόσωπα που πραγματοποιούν ρεπορτάζ και άλλοι επαγγελματίες των μέσων ενημέρωσης μπορούν να αποκτούν πρόσβαση στα στοιχεία του Μητρώου, εφόσον η δραστηριότητά τους συνδέεται με την πρόληψη ή καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες.
Αντίστοιχη δυνατότητα παρέχεται σε οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, ΜΚΟ και μέλη της ακαδημαϊκής κοινότητας που ασχολούνται με σχετικά ερευνητικά αντικείμενα.
Η πρόσβαση δεν είναι ανεξέλεγκτη ούτε αυτομάτως διαθέσιμη σε κάθε ενδιαφερόμενο. Προϋποθέτει αναγνώριση ειδικού εννόμου συμφέροντος από την ΑΑΔΕ, ύστερα από αιτιολογημένο αίτημα.
Διαβάστε Επίσης
Η απόφαση εκδίδεται εντός 12 εργάσιμων ημερών ή επτά ημερών για πρόσωπα που είχαν ήδη λάβει πρόσβαση. Η έγκριση ισχύει για τρία χρόνια.
Οι δικαιούχοι μπορούν να πληροφορούνται το ονοματεπώνυμο, τον μήνα και το έτος γέννησης, την υπηκοότητα, τη χώρα διαμονής και την έκταση των δικαιωμάτων του πραγματικού δικαιούχου.
Για δημοσιογράφους και ερευνητικές οργανώσεις προβλέπεται επιπλέον πρόσβαση σε ιστορικά στοιχεία της προηγούμενης πενταετίας και στη δομή ιδιοκτησίας ή ελέγχου.
Ποιοι άλλοι αποκτούν πρόσβαση
Στις κατηγορίες που μπορούν να επικαλεστούν ειδικό έννομο συμφέρον περιλαμβάνονται:
- Πρόσωπα που πρόκειται να συναλλαχθούν με εταιρείες και επιδιώκουν να αποφύγουν εμπλοκή σε ξέπλυμα χρήματος.
- Υπόχρεες οντότητες τρίτων χωρών που διενεργούν ελέγχους πελατών.
- Αρμόδιες υπηρεσίες τρίτων χωρών.
- Υπηρεσίες του ΓΕΜΗ.
- Αρχές διαχείρισης και ελέγχου ευρωπαϊκών κονδυλίων.
- Φορείς του Ταμείου Ανάκαμψης και η Επιτροπή Δημοσιονομικού Ελέγχου.
- Δημόσιες αρχές που ελέγχουν αναθέσεις και εκτέλεση δημοσίων συμβάσεων.
- Πάροχοι εξειδικευμένων υπηρεσιών ελέγχου εταιρικής ιδιοκτησίας, υπό προϋποθέσεις.
Χωριστά, άμεση και απρόσκοπτη πρόσβαση προβλέπεται για την Αρχή Καταπολέμησης Νομιμοποίησης Εσόδων, εισαγγελικές και δικαστικές αρχές, φορολογικές και τελωνειακές υπηρεσίες, αρμόδιες εποπτικές αρχές, την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, την OLAF, την Europol και τη Eurojust, σύμφωνα με τις αρμοδιότητές τους.
Ο νέος ρόλος της ΑΑΔΕ και της ΔΕΟΣ
Κομβικό ρόλο αποκτά η Γενική Διεύθυνση Δυνάμεων Ελέγχου Οικονομικών Συναλλαγών (ΓΔΔΕΟΣ) της ΑΑΔΕ, η οποία αναλαμβάνει τον έλεγχο της πληρότητας και ακρίβειας των δηλωμένων στοιχείων.
Οι ελεγκτές αποκτούν άμεση πρόσβαση στο Μητρώο χωρίς προηγούμενη ειδοποίηση των επιχειρήσεων και μπορούν να πραγματοποιούν επιτόπιους ελέγχους στα ειδικά αρχεία που τηρούνται στις έδρες τους.
Σε επόμενο στάδιο, με ειδική κοινή απόφαση, προβλέπεται η μεταφορά ολόκληρου του πληροφοριακού συστήματος και της διαχείρισής του στην ΑΑΔΕ.
Πρόστιμα έως 40.000 ευρώ
Για μη υποβολή δήλωσης, ανακριβή ή ελλιπή στοιχεία και μη τήρηση του ειδικού μητρώου προβλέπονται πρόστιμα:
5.000 ευρώ για επιχειρήσεις με τζίρο έως 100.000 ευρώ, 10.000 ευρώ για τζίρο έως 700.000 ευρώ, 20.000 ευρώ για τζίρο έως 8 εκατ. ευρώ και 40.000 ευρώ για μεγαλύτερες επιχειρήσεις.
Αντίστοιχη κλιμάκωση ισχύει για μη κερδοσκοπικές οντότητες, ανάλογα με τον αριθμό εργαζομένων.
Για εκπρόθεσμες δηλώσεις προβλέπεται πρόστιμο 100 ευρώ εντός του πρώτου μήνα και 500 ευρώ έως τον τρίτο. Μετά το τρίμηνο, η δήλωση θεωρείται μη υποβληθείσα.
Εξαιρούνται οι εισηγμένες εταιρείες
Σημαντική εξαίρεση προβλέπεται για εταιρείες εισηγμένες σε ρυθμιζόμενη αγορά ή πολυμερή μηχανισμό διαπραγμάτευσης.
Αντί της καταχώρισης στο Κεντρικό Μητρώο Πραγματικών Δικαιούχων, οι εταιρείες αυτές θα τηρούν αρχείο των γνωστοποιήσεων του ν. 3556/2007, το οποίο θα επικαιροποιούν όταν προκύπτουν μεταβολές που γνωστοποιούνται στην Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς.
Η εξαίρεση αφορά τη συγκεκριμένη υποχρέωση καταχώρισης και δεν καταργεί τις υποχρεώσεις διαφάνειας που προβλέπει η χρηματιστηριακή νομοθεσία.
Το νέο πλαίσιο ενισχύει τη δυνατότητα εντοπισμού των φυσικών προσώπων που βρίσκονται πίσω από εταιρικά σχήματα, συνδυάζοντας πρόσβαση για έρευνα δημοσίου ενδιαφέροντος με αυστηρότερους ελέγχους και οικονομικές κυρώσεις.
