Ο Νίκος Γαβαλάς είναι δημοσιογράφος, συγγραφέας και ερευνητής της ιστορίας του ελληνικού ποδοσφαίρου.
Από το 1992 δραστηριοποιείται στη δημοσιογραφία, έχοντας καλύψει σημαντικά αθλητικά γεγονότα στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Το 2016 επιμελήθηκε την τρίτη έκδοση της ιστορίας του Ολυμπιακού με τον τίτλο «Χρυσός Θρύλος», ενώ από το 2019 κατέχει επιτελικές θέσεις στην ΠΑΕ Ολυμπιακός.
Η αγάπη του για τον Πειραιά και τον Ολυμπιακό, η πολυετής έρευνα σε αρχειακές πηγές και η αναζήτηση των ανθρώπινων ιστοριών που κρύβονται πίσω από τα πραγματικά γεγονότα, τον οδήγησαν στη συγγραφή του μυθιστορήματος «Η Γέννηση Ενός Θρύλου». Με αφετηρία την ιστορική τεκμηρίωση και όχημα τη μυθοπλασία, ο Νίκος Γαβαλάς επιχειρεί να μεταφέρει τον αναγνώστη στα χρόνια της γέννησης του Ολυμπιακού και να ανασυνθέσει την ατμόσφαιρα μιας εποχής και των ανθρώπων της, που εξακολουθεί να εμπνέει και να συγκινεί.
Καπνομάγαζα, λιμενεργάτες, αστοί και πρόσφυγες συνθέτουν την εικόνα του Πειραιά την περίοδο γέννησης του Ολυμπιακού. Ποια κοινωνική ομάδα έχει τη μερίδα του λέοντος στη γέννησή του; Τι διαπιστώσατε κατά την έρευνά σας για το βιβλίο «Η Γέννηση Ενός Θρύλου»;
Δεν θα έλεγα ότι μία κοινωνική ομάδα μπορεί να διεκδικήσει μόνη της τη γέννηση του Ολυμπιακού. Η πρωτοβουλία και η οργανωτική ευθύνη ανήκαν κυρίως σε ανθρώπους με κοινωνικό κύρος και δυνατότητα να υποστηρίξουν τη δημιουργία μιας νέας ομάδας. Ομως, η δύναμη της ιδέας πηγάζει από την πόλη του Πειραιά και τους ανθρώπους της. Αναφέρομαι στους εργαζόμενους του λιμανιού, στους νέους, στους πρόσφυγες, στις οικογένειες που αναζητούσαν μια κοινή αναφορά. Οι ιδρυτές οραματίστηκαν, σχεδίασαν και έβαλαν την υπογραφή στη ληξιαρχική πράξη γέννησης του Ολυμπιακού, ενώ ο Πειραιάς έδωσε στην ομάδα κοινωνικό περιεχόμενο.
Είναι τελικά η ερυθρόλευκη ομάδα ο κοινός μύθος που δημιούργησε τη νέα, ενιαία ταυτότητα για τον Πειραιά;
Ο Ολυμπιακός έγινε ένας ισχυρός κοινός μύθος του Πειραιά, με την ουσιαστική έννοια της λέξης. Πρόκειται για μια ιστορία που δίνει στους ανθρώπους τη χαρά της συμμετοχής αλλά και το όραμα της συνέχειας. Δεν εξαφάνισε τις διαφορές μιας πόλης με έντονες κοινωνικές αντιθέσεις. Τους έδωσε, όμως, ένα κοινό σημείο συνάντησης. Στο γήπεδο μπορούσαν να σταθούν δίπλα δίπλα άνθρωποι με διαφορετικές δουλειές, καταγωγές, επίπεδο μόρφωσης και διαδρομές. Η ερυθρόλευκη ταυτότητα δεν αντικατέστησε τον Πειραιά. Ουσιαστικά έγινε ένας από τους πιο αναγνωρίσιμους τρόπους με τους οποίους ο Πειραιάς συστήθηκε ξανά στην ελληνική επικράτεια.
Τι θα έλεγε ένας φίλαθλος του Ολυμπιακού στον σημερινό φίλαθλο;
«Να χαίρεσαι τη νίκη, αλλά να μην αφήνεις το σκορ να σου απορροφά όλη τη χαρά του αγώνα». Η ομάδα είναι προσπάθεια, θυσία, αγωνία, πανηγυρισμός, όπως και απογοήτευση και ανασύνταξη. Είναι, όμως, και οι άνθρωποι που βρίσκονται δίπλα σου, η διαδρομή προς το γήπεδο, οι ιστορίες που θα διηγηθείς αργότερα. Θα του έλεγε ακόμη να υπερασπίζεται την ομάδα χωρίς να ξεχνά τον σεβασμό προς τον αντίπαλο. Το πάθος δεν μικραίνει όταν έχει όρια, αλλά γίνεται πιο ισχυρό.
Παρακαταθήκη μνήμης το βιβλίο σας ή λογοτεχνικό ανάγνωσμα; Σε ποια διάσταση δώσατε μεγαλύτερο βάρος;
Ηθελα να κρατήσω μαζί δύο πράγματα στα οποία αναζήτησα μία ισορροπία: τη μνήμη, αλλά και την αφήγηση. Η έρευνα έβγαλε στην επιφάνεια πρόσωπα, γεγονότα και τεκμήρια της εποχής. Η λογοτεχνία μού επέτρεψε να προσεγγίσω όσα δεν χωρούν στη δημοσιοποίηση ενός τεκμηρίου. Αναφέρομαι στην αμφιβολία, στη φιλοδοξία, αλλά και στον φόβο μήπως ένα εγχείρημα αποτύχει. Δεν θα το χαρακτήριζα ως ένα ιστορικό αρχείο ούτε όμως σαν μια ιστορία που χρησιμοποιεί αποκλειστικά το παρελθόν ως σκηνικό. Με ενδιέφερε περισσότερο να προσεγγίσω και να αναδείξω τους ανθρώπους που ήταν πίσω από την ιστορία της ίδρυσης του Συνδέσμου. Στις 10 Μαρτίου 1925 δεν ιδρύθηκε απλά ένας σύλλογος, αλλά ο Ολυμπιακός Σύνδεσμος Φιλάθλων Πειραιώς με τη φιλοδοξία να ενώσει τα κομμάτια του Πειραιά.
Πώς χτίζεται η αίγλη μιας ομάδας; Πώς αγαπήθηκε ο Ολυμπιακός έξω από τα γεωγραφικά του σύνορα;
Η αίγλη δεν χτίζεται απλώς με μία μεγάλη νίκη. Χρειάζονται διάρκεια, επιτυχίες, προσωπικότητες, δυνατές στιγμές, ενώ απαιτείται και η αίσθηση πως κάθε γενιά παραλαμβάνει κάτι από την προηγούμενη, δημιουργώντας μια ισχυρή αλυσίδα με κρίκους που δεν σπάνε ποτέ. Ο Ολυμπιακός βγήκε από τα όρια του Πειραιά καθώς η ομάδα ταξίδευε, έπαιζε και κυριαρχούσε σε άλλες πόλεις, προκαλώντας τον θαυμασμό των αντιπάλων. Αρχικώς οι εφημερίδες της εποχής κατέγραψαν με άκρως κολακευτικά σχόλια τα σπουδαία επιτεύγματα του Ολυμπιακού στα πρώτα χρόνια της ίδρυσής του. Η αγάπη για την ομάδα του Πειραιά αγκάλιασε τις οικογενειακές εστίες, τις παρέες και στην πορεία έναν ολόκληρο λαό.
Στην ψηφιακή εποχή, το ποδόσφαιρο καταναλώνεται περισσότερο ως «θέαμα» παρά ως βίωμα. Διαπιστώνετε κάτι ανάλογο στη σχέση των οπαδών του Ολυμπιακού με την ομάδα τους;
Η ψηφιακή εποχή κάνει το ποδόσφαιρο διαθέσιμο κάθε στιγμή. Δημοσιεύονται άμεσα και παντού στιγμιότυπα αγώνων, υπάρχει ο σχολιασμός τους και οι αντιδράσεις ταξιδεύουν με την ταχύτητα του φωτός. Ωστόσο, στην εποχή της ταχύτητας, για τον φίλαθλο του Ολυμπιακού το βίωμα παραμένει ισχυρό. Φαίνεται στην αναμονή του πριν από τον αγώνα, στη φωνή της εξέδρας, στο παιδί που πηγαίνει για πρώτη φορά στο γήπεδο. Η οθόνη μεταφέρει το θέαμα, αλλά σε καμία περίπτωση δεν αναπαράγει αυτήν τη μοναδική εμπειρία.
Αν η γέννηση του συλλόγου ήταν το «πρώτο κεφάλαιο» του έπους του, πώς θα περιγράφατε το σημερινό κεφάλαιο της ευρωπαϊκής του πορείας;
Θα το έλεγα κεφάλαιο ευθύνης και προσδοκίας. Η κατάκτηση του Conference League το 2024 έδωσε στον Ολυμπιακό μια θέση που δεν χρειάζεται πια να περιγράφεται υποθετικά: απέδειξε ότι μπορεί να φτάσει στην κορυφή μιας ευρωπαϊκής διοργάνωσης. Η νέα του διαδρομή ταυτίζεται με το Europa League, με κάθε αγώνα να προσθέτει μία νέα σελίδα στην ιστορία του. Η επόμενη σελίδα δεν είναι δεδομένη, αλλά γράφεται με δουλειά και πίστη από όλους όσοι σχετίζονται με την ομάδα. Και αυτή ακριβώς είναι η φιλοσοφία όλων στον Ολυμπιακό. Δεν επαναπαύονται όταν φτάνουν σε έναν στόχο, αλλά ξεκινούν άμεσα στην αναζήτηση του επόμενου.
