Σούπερ μάρκετ: Ελληνικό ή εισαγόμενο; Ποια η διαφορά τιμής στο ράφι

Η σύγκριση τιμών σε βασικά τρόφιμα, από τα όσπρια και το ρύζι μέχρι τις ντομάτες, τις πατάτες, τους ξηρούς καρπούς και το μέλι, αναδεικνύει τις διαφορετικές ταχύτητες με τις οποίες διαμορφώνεται το κόστος στο ράφι. Την ίδια στιγμή, τα στοιχεία του εξωτερικού εμπορίου δείχνουν ότι η ελληνική αγορά εξακολουθεί να προμηθεύεται σημαντικές ποσότητες αγροτικών προϊόντων από το εξωτερικό, ακόμη και σε κατηγορίες στις οποίες υπάρχει εγχώρια παραγωγή.

Μεγάλες αποκλίσεις

Η σύγκριση τιμών από τον «Ε.Τ.» σε προϊόντα ίδιας κατηγορίας αναδεικνύει σημαντικές διαφορές. Στις  ψιλές φακές (500 γραμμαρίων) η ελληνική επιλογή κοστίζει 2,22 ευρώ έναντι 2,04 ευρώ για την εισαγόμενη, δηλαδή 8,8% περισσότερο. Στα μέτρια φασόλια των 500 γραμμαρίων η τιμή του εγχώριου προϊόντος φτάνει τα 2,62 ευρώ, όταν το εισαγόμενο πωλείται προς 2,30 ευρώ, με τη διαφορά να διαμορφώνεται στο 13,9%.

Η εικόνα αλλάζει στο ρύζι. Το ελληνικό μακρύκοκκο σε συσκευασία 500 γραμμαρίων κοστίζει 2,65 ευρώ, ενώ το εισαγόμενο 3,38 ευρώ. Ετσι, το εισαγόμενο είναι περίπου 27,5% ακριβότερο από το ελληνικό, όταν η διαφορά υπολογίζεται με βάση την τιμή του ελληνικού προϊόντος ως σημείο αναφοράς. Πρόκειται για χαρακτηριστικό παράδειγμα στο οποίο η εγχώρια επιλογή εμφανίζεται οικονομικότερη, με την προϋπόθεση ότι τα προϊόντα είναι συγκρίσιμα ως προς την ποικιλία και τα χαρακτηριστικά τους.

Στα νωπά προϊόντα, οι αποκλίσεις είναι ακόμη πιο έντονες. Οι ελληνικές ντομάτες κοστίζουν 2,40 ευρώ το κιλό έναντι 1,85 ευρώ των εισαγόμενων. Η διαφορά φτάνει τα 55 λεπτά ανά κιλό, ή περίπου 29,7%. Στις πατάτες η ελληνική επιλογή διαμορφώνεται σε 0,85 ευρώ το κιλό έναντι 0,65 ευρώ για τις προερχόμενες από το εξωτερικό, με διαφορά περίπου 30,8%.

Ωστόσο, δεν ισχύει το ίδιο σε όλες τις κατηγορίες. Στα σκόρδα τα τρία τεμάχια ελληνικής προέλευσης κοστίζουν 1,20 ευρώ, ενώ τα εισαγόμενα 1,59 ευρώ. Το ελληνικό προϊόν είναι, επομένως, φθηνότερο κατά 39 λεπτά ή περίπου 24,5% σε σχέση με την τιμή του εισαγόμενου.

Ξηροί καρποί, μέλι

Στους ξηρούς καρπούς η σύγκριση αναδεικνύει επίσης αξιοσημείωτες διαφορές. Τα ελληνικά καρύδια ψίχα των 200 γραμμαρίων κοστίζουν 3,95 ευρώ και 3,20 ευρώ τα εισαγόμενα. Αντίστοιχα, τα εγχώρια αμύγδαλα ψίχα, ωμά, στην ίδια συσκευασία, πωλούνται προς 3,90 ευρώ, ενώ τα εισαγόμενα προς 3,20 ευρώ.

Η μεγαλύτερη απόκλιση στο συγκεκριμένο δείγμα καταγράφεται στο μέλι ανθέων. Η τιμή του ελληνικού προϊόντος φτάνει τα 10,56 ευρώ το κιλό, όταν το εισαγόμενο κοστίζει 6 ευρώ. Η διαφορά ανέρχεται σε 4,56 ευρώ ανά κιλό, δηλαδή 76% σε σχέση με την τιμή του εισαγόμενου μελιού.

Οι διαφορές αυτές, πάντως, δεν αποδεικνύουν από μόνες τους ότι η ελληνική προέλευση είναι ο μοναδικός παράγοντας που ανεβάζει την τιμή. Στο μέλι, στους ξηρούς καρπούς και στα όσπρια η ποικιλία, η ποιότητα, η επεξεργασία, η συσκευασία και η εμπορική πολιτική μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά την τελική τιμή.

Κάλυψη αναγκών

Η εικόνα στο ράφι συνδέεται με την ευρύτερη πραγματικότητα: η ελληνική αγορά καλύπτει μέρος των αναγκών της μέσω εισαγωγών. Σύμφωνα με στοιχεία της βάσης WITS, που αξιοποιεί δεδομένα του UN Comtrade, το 2024 η Ελλάδα εισήγαγε περίπου 24.331 τόνους ρυζιού, αξίας 28,8 εκατ. δολαρίων. Βασικοί προμηθευτές ήταν το Πακιστάν, η Ιταλία, το Βέλγιο, η Μιανμάρ και η Ινδία.

Την ίδια χρονιά, οι εισαγωγές νωπής ντομάτας ανήλθαν σε περίπου 30.072 τόνους, αξίας 37,7 εκατ. δολαρίων, με την Τουρκία να αποτελεί τον μεγαλύτερο προμηθευτή. Στις πατάτες, οι εισαγωγές έφτασαν περίπου τους 236.143 τόνους, με βασικές χώρες προέλευσης την Αίγυπτο, τη Γαλλία και την Κύπρο.

Στα όσπρια, οι εισαγωγές φακής ανήλθαν σε περίπου 10.697 τόνους, κυρίως από τον Καναδά και τις ΗΠΑ. Στα φασόλια της συγκεκριμένης τελωνειακής κατηγορίας οι εισαγωγές έφτασαν τους 3.143 τόνους, με βασικούς προμηθευτές τη Μιανμάρ, τον Καναδά και το Περού.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και το μέλι. Το 2024 οι εισαγωγές μελιού ανήλθαν σε περίπου 9.962 τόνους, αξίας 18,3 εκατ. δολαρίων, με κυριότερες χώρες προέλευσης τη Βουλγαρία, την Ουκρανία και την Κίνα. Στα αμύγδαλα χωρίς κέλυφος οι εισαγωγές έφτασαν τους 7.895 τόνους, κυρίως από τις ΗΠΑ και την Ισπανία, ενώ στα καρύδια χωρίς κέλυφος ανήλθαν σε περίπου 3.829 τόνους, με βασικούς προμηθευτές την Ουκρανία και τη Χιλή.

Τα στοιχεία αφορούν το σύνολο των εισαγωγών στις αντίστοιχες τελωνειακές κατηγορίες και όχι αποκλειστικά τα προϊόντα που διατίθενται στα σούπερ μάρκετ. 

Η παραγωγή και η προέλευση στο μικροσκόπιο

Οι εισαγωγές δεν σημαίνουν απαραίτητα ότι η εγχώρια παραγωγή είναι ανεπαρκής. Το 2024, σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, η ελληνική παραγωγή ντομάτας έφτασε τους 745.200 τόνους, αυξημένη κατά 10,2% σε σχέση με το 2023, ενώ του ρυζιού ανήλθε στους 221.700 τόνους έναντι 187.700 τόνων το προηγούμενο έτος. Άλλωστε, στα ράφια των σούπερ μάρκετ σχεδόν το σύνολο των προϊόντων ρυζιού είναι εγχώριας παραγωγής.

«Η ταυτόχρονη παρουσία ελληνικής παραγωγής και εισαγωγών μπορεί να συνδέεται με διαφορετικές ποικιλίες, ποιότητες, περιόδους διάθεσης, εμπορικές συμφωνίες και ανάγκες της αγοράς. Για να διαπιστωθεί αν ένα προϊόν καλύπτει την εγχώρια ζήτηση ή αν υπάρχει εξάρτηση από το εξωτερικό, πρέπει να εξεταστούν μαζί η παραγωγή, οι εισαγωγές, οι εξαγωγές και η κατανάλωση», σημειώνει στον «Ε.Τ.» εισαγωγέας αγροτικών προϊόντων.

Πάντως, οι Έλληνες δείχνουν σαφή προτίμηση στα ελληνικά προϊόντα, καθώς  θεωρούν ότι προσφέρουν υψηλότερη ποιότητα, όπως καταγράφεται σε σχετική επιστημονική μελέτη. Ωστόσο, η ακρίβεια εξακολουθεί να περιορίζει τις επιλογές των νοικοκυριών, με την τιμή να παραμένει το βασικό κριτήριο για σχεδόν έναν στους δύο καταναλωτές, σύμφωνα με το ΙΕΛΚΑ. Το στοίχημα, επομένως, είναι η ελληνική προέλευση να μην αποτελεί επιλογή που επιβαρύνει δυσανάλογα τον οικογενειακό προϋπολογισμό. Για τον καταναλωτή η σύγκριση τιμών και ποιότητας παραμένει καθοριστική, ενώ για την εγχώρια παραγωγή η πρόκληση είναι να κερδίσει χώρο στο ράφι χωρίς να χάνει την ανταγωνιστικότητά της.

ΟΙ ΤΙΜΕΣ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΙΣΑΓΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΣΤΑ ΡΑΦΙΑ  

Οι εισαγωγές στην Ελλάδα το 2024