Με τον νέο νόμο, στόχος είναι να αναμορφωθεί ριζικά το θεσμικό πλαίσιο της οριζόντιας και κάθετης ιδιοκτησίας στην Ελλάδα, κάτι που θα συμβεί για πρώτη φορά μετά από σχεδόν έναν αιώνα, αφού ο ισχύων νόμος χρονολογείται από το μακρινό 1929 (όταν δεν υπήρχαν καν… πολυκατοικίες) και εύλογα δεν μπορεί να ρυθμίσει όλα τα ζητήματα που ανακύπτουν.
Βασικός σκοπός της νομοθετικής πρωτοβουλίας που παρουσιάστηκε από τον υπουργό Δικαιοσύνης, Γιώργο Φλωρίδη, και τον υφυπουργό, Γιάννη Μπούγα, είναι η αποτελεσματικότερη αξιοποίηση των ακινήτων και η απελευθέρωση ιδιοκτησιών που αυτή τη στιγμή παραμένουν «παγωμένες».
Κατά τον κ. Φλωρίδη, αυτός θα περιλαμβάνει όλα τα πεδία που αφορούν την ιδιοκτησία και τη συνιδιοκτησία στην Ελλάδα – από τα κοινόχρηστα και τα Αirbnb ως το Κτηματολόγιο και το ποιος έχει δικαιώματα υψούν (ή «αέρα» όπως λέμε στην καθομιλουμένη, για τη δυνατότητα να χτίσει κάποιος επιπλέον ορόφους σε μια οικοδομή.
Από την πλευρά του, ο κ. Μπούγας αναφέρθηκε σε μια σειρά ζητημάτων που θα ρυθμιστούν, όπως:
– Σύνδεση με το Εθνικό Κτηματολόγιο σε περιβάλλον Τεχνητής Νοημοσύνης και με το Πολεοδομικό-Περιβαλλοντικό Δίκαιο, με τη συνεργασία του ΤΕΕ.
– Απλοποίηση της διαδικασίας ανοικοδόμησης κοινών οικοπέδων και καθ’ ύψος επέκτασης των υφιστάμενων οικοδομών.
– Ταχύτερη έκδοση αποφάσεων σε αγωγές διανομής και προσαρμογή των ρυθμίσεων στις νέες διατάξεις του Κληρονομικού Δικαίου.
– Απλοποίηση της λειτουργίας πολυκατοικιών – διευκόλυνση στη λήψη αποφάσεων μεταξύ των συνιδιοκτητών και στην τροποποίηση των υφιστάμενων κανονισμών.
– Παροχή τίτλων ιδιοκτησίας και δυνατότητα μεταβιβάσεων σε χιλιάδες εκκρεμείς υποθέσεις.
Στόχος είναι να υπάρχει ένα ευέλικτο, σαφές και σύγχρονο νομοθέτημα που θα ρυθμίσει αρμονικά τη σχέση των γειτόνων στις πολυκατοικίες, αφού από το 1929 που ψηφίστηκε ο ισχύων νόμος μέχρι σήμερα έχουν ψηφιστεί 1.116 (!) τροπολογίες και παρεμβάσεις για το ιδιοκτησιακό καθεστώς των πολυκατοικιών, κάτι που έχει προκαλέσει ένα νομοθετικό χάος.
-Μια από τις νέες ρυθμίσεις που θα προβλέπονται αφορά τη δυνατότητα κατάτμησης ή ένωσης διαμερισμάτων. Π.χ. θα μπορεί ο ιδιοκτήτης ενός οροφοδιαμερίσματος να το χωρίσει στην μέση και στο ένα τμήμα του να μένει ο ίδιος και το υπόλοιπο να το ενοικιάζει, κάτι που σήμερα δεν προβλέπεται.
-Ειδική διαδικασία, πολύ συντομότερη από ό,τι σήμερα, θα προβλέπεται και για την είσπραξη των κοινόχρηστων (ακόμη και με έκδοση διαταγής πληρωμής).
-Παράλληλα θα αυξάνονται οι αρμοδιότητες και οι υποχρεώσεις των διαχειριστών, ενώ θα προβλέπεται υποχρεωτικά η δημιουργία αποθεματικού, αλλά και η ασφάλιση της πολυκατοικίας.
-Επίσης, η πρόθεση του υπουργείου είναι να μειωθεί το ποσοστό που απαιτείται για τη λήψη αποφάσεων στη συνέλευση μιας πολυκατοικίας, σε ζητήματα επισκευών, συντήρησης, ενεργειακής αναβάθμισης των κτιρίων κ.ά., ώστε από το 100% να απαιτείται πλέον η θετική γνώμη του 51% των συμμετεχόντων.
-Ρυθμίσεις θα υπάρξουν και για τα Αirbnb και λοιπές συμβάσεις βραχυχρόνιας μίσθωσης, ώστε να επιλυθεί τι θα συμβαίνει όταν υπάρχουν διαφωνίες εντός της πολυκατοικίας για τυχόν κακή χρήση του ακινήτου.
Οικόπεδα – κτηματαγορά
-Μεταξύ άλλων, προβλέπεται ότι ιδιοκτησίες που βρίσκονται στην αφάνεια (π.χ. διαμερίσματα αγορασμένα με προσύμφωνο τις δεκαετίες 1970-1980, δηλαδή πριν εισαχθεί ο τραπεζικός δανεισμός για την απόκτηση στέγης που επέβαλε το οριστικό συμβόλαιο) θα εμφανισθούν στο Εθνικό Κτηματολόγιο και να μπορούν στη συνέχεια να μεταβιβασθούν.
Θα ρυθμιστούν το δικαίωμα στον «αέρα» αλλά και αυτό των «αδιάθετων ποσοστών» (περιπτώσεις που ένα ποσοστό ενός ακινήτου ανήκει σε άγνωστο ιδιοκτήτη) ώστε να μπορούν οι συνιδιοκτήτες ενός ακινήτου να το αξιοποιήσουν με τροποποίηση της συστατικής πράξης, είτε με απόδοση στους οικοπεδούχους.
-Αναμένεται επίσης να ψηφιστούν ρυθμίσεις που θα διευκολύνουν τις μεταβιβάσεις ακινήτων, π.χ. συγκροτήματα κατοικιών σε παραθεριστικές περιοχές που εμφανίζονται ως οριζόντιες ιδιοκτησίες, ενώ πρόκειται για αυτοτελή κτίσματα ανεγερθέντα σε γεωτεμάχιο εκτός σχεδίου, θα αναγνωρίζονται υπό όρους ως τέτοια.
ΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ
«Το πρώτο μεγάλο βήμα είναι να κωδικοποιήσουμε τη νομοθεσία, καθώς υπάρχουν περισσότερες από χίλιες διατάξεις, που είναι διασπαρμένες σε διάφορα νομοθετήματα. Στη συνέχεια, να δημιουργήσουμε ένα σύγχρονο και λειτουργικό πλαίσιο για να μπορέσει η ιδιοκτησία που είναι δεσμευμένη να απελευθερωθεί και κυρίως να μπορεί ν’ αξιοποιηθεί, αφαιρώντας όλους τους περιορισμούς που υπάρχουν σήμερα. Ετσι, θα μπορέσουμε να καταστήσουμε χιλιάδες ιδιοκτησίες με κανονικούς τίτλους για να μπορούν οι πολίτες στη συνέχεια να αξιοποιήσουν την περιουσία τους, όπως νομίζουν», ανέφερε ο κ. Φλωρίδης.
Πρόεδρος της επιτροπής ορίστηκε η αρεοπαγίτης Κωνσταντία Εμμανουηλίδου, με εξειδίκευση στο Εμπράγματο Δίκαιο, στο Δίκαιο του Κτηματολογίου και την Ακίνητη Ιδιοκτησία. Στόχος είναι το έργο της Επιτροπής να ολοκληρωθεί μέχρι το επόμενο φθινόπωρο και στο τέλος του 2026 να ψηφιστεί ο ενιαίος Κώδικας Ιδιοκτησίας, κάτι που θα συμβεί για πρώτη φορά στην Ελλάδα.
