Συντάξεις χηρείας: Παρελθόν το μαχαίρι 50% του νόμου Τσίπρα - Κατρούγκαλου

Το σχέδιο της ρύθμισης είχε αποκαλύψει με αποκλειστικό πρωτοσέλιδο δημοσίευμά του ο «Ε.Τ.» της Κυριακής πριν από ενάμιση μήνα στις 24 Μαΐου και επιβεβαιώνεται πλήρως με όσα προανήγγειλε χθες η υπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, Νίκη Κεραμέως.

Η ρύθμιση αφορά πάνω από 200.000 συνταξιούχους λόγω θανάτου που είτε είχαν μείωση είτε κινδύνευαν με περικοπή της σύνταξής τους.

Οι περικοπές που έγιναν είναι κατά 50% στη σύνταξη χηρείας για 8.500 συνταξιούχους, ενώ επικρέμονταν η «δαμόκλειος σπάθη» με ανάλογες μειώσεις για άλλους 75.000. Επιπρόσθετα αν εφαρμοζόταν και η διάταξη για κατάργηση μιας εκ των δύο εθνικών συντάξεων, τότε θα είχαν απώλειες 122.000 συνταξιούχοι που λαμβάνουν σύνταξη χηρείας και δική τους σύνταξη.

Με τη νομοθετική διάταξη που πρόκειται να κατατεθεί προς ψήφιση στη Βουλή εντός του Ιουλίου και να ισχύσει από τις αρχές Σεπτεμβρίου:

1.Καταργείται οριστικά η περικοπή του 50% των συντάξεων χηρείας μετά την πάροδο της τριετίας, που προβλέπεται στον Νόμο Κατρούγκαλου για όλους τους συνταξιούχους, που έλαβαν σύνταξη χηρείας μετά τον νόμο αυτό.

2.Απαλλάσσονται από την υποχρέωση καταβολής αναδρομικών ποσών όλοι οι συνταξιούχοι χηρείας, για τους οποίους δεν έχει εφαρμοστεί μέχρι σήμερα η περικοπή αυτή.

3.Προβλέπεται ότι θα συνεχίσει κανονικά η καταβολή δύο εθνικών συντάξεων στις περιπτώσεις όπως οι συντάξεις χηρείας, όπου η σώρευση των δύο εθνικών συντάξεων δεν πηγάζει εξ ιδίου δικαιώματος.

Περισσότερο κερδισμένοι και δικαιωμένοι από τη ρύθμιση του υπουργείου Εργασίας βγαίνουν 8.500 συνταξιούχοι χηρείας του Δημοσίου που έχουν υποστεί την περικοπή λόγω τριετίας και η σύνταξη χηρείας από το 2020 καταβάλλεται μειωμένη στο 35% αντί 70% της σύνταξης του θανόντος. Μάλιστα οι περικοπές τους παρακρατούνται αναδρομικά.

Με τη ρύθμιση που προανήγγειλε η υπουργός Εργασίας και η οποία επιβεβαιώνει απολύτως το πρωτοσέλιδο αποκλειστικό ρεπορτάζ του «Ε.Τ.» της Κυριακής στις 24 Μαΐου 2026, οι 8.500 συνταξιούχοι από τον επόμενο μήνα της ψήφισης του νόμου, δηλαδή από τον Σεπτέμβριο, θα δουν τη σύνταξη χηρείας που λαμβάνουν να επανέρχεται από το 35% στο 70%.

Ωστόσο όπως ανέφεραν κύκλοι του υπουργείου Εργασίας η αποκατάσταση των μειώσεων δεν θα γίνει αναδρομικά, δηλαδή οι 8.500 συνταξιούχοι δεν θα πάρουν πίσω όσα έδωσαν από το 2020 και μετά, αλλά οι συντάξεις τους θα επανέλθουν στο 70% από τον Σεπτέμβριο και μετά. Ενδέχεται όμως η απόφαση περί αναδρομικότητας να επανεξεταστεί.

Επίσης  75.000 συνταξιούχοι που έλαβαν σύνταξη χηρείας μετά τον νόμο Κατρούγκαλου και θα έπρεπε να έχουν υποστεί περικοπή από το 70% στο 35% μετά τη συμπλήρωση της τριετίας, θα συνεχίσουν να λαμβάνουν το 70% της σύνταξης και δεν θα υποστούν ποτέ περικοπή, ενώ δεν θα οφείλουν πλέον στον ΕΦΚΑ ούτε ένα ευρώ αναδρομικά.

Ως προς τη σώρευση δύο εθνικών συντάξεων με την προωθούμενη διάταξη διασώζονται συνολικά 122.000 συνταξιούχοι που λαμβάνουν δύο εθνικές συντάξεις, μια από δικό τους δικαίωμα και μία από σύνταξη χηρείας και που αν εφαρμοζόταν ο νόμος Κατρούγκαλου ως προς αυτό το σκέλος, τότε πέραν της μείωσης που θα είχαν λόγω τριετίας, θα έχαναν και τη μια εθνική σύνταξη.

Με βάση αυτά που προέβλεπε ο νόμος Κατρούγκαλου θα έπρεπε να υποστούν άμεσα την περικοπή της δεύτερης εθνικής από τη χηρεία (για την ακρίβεια το 70% μιας εθνικής σύνταξης δηλαδή 312 ευρώ μέση περικοπή).

Σημειωτέον ότι η διάταξη κρίθηκε συνταγματική με την πρόσφατη απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ) για την κατάργηση της δεύτερης εθνικής σύνταξης. Με την απόφαση της κυβέρνησης να καταργήσει τις περικοπές που προβλέπει ο νόμος Κατρούγκαλου, δεν θα εφαρμοστεί καμία μείωση στις συντάξεις χηρείας.

Παράδειγμα

Ενας συνταξιούχος που έχει δική του σύνταξη 700 ευρώ και παίρνει 900 ευρώ σύνταξη χηρείας από αρχική σύνταξη θανόντος 1.285 ευρώ, λαμβάνει συνολικά 1.600 ευρώ για την πρώτη τριετία.

Με την πλήρη εφαρμογή του νόμου δηλαδή με περικοπή της χηρείας από το 70% στο 35% θα έπαιρνε 1.150 ευρώ (700 ευρώ η δική του και 450 ευρώ η χηρεία). Με την προσθήκη και της εγκυκλίου που κόβει την εθνική σύνταξη χηρείας, θα κατέληγε να παίρνει 838 ευρώ και θα είχε συνολική μείωση εισοδήματος κατά 762 ευρώ.

Με τη νομοθετική ρύθμιση που προωθείται θα συνεχίσει να λαμβάνει 1.600 ευρώ, που σημαίνει ότι γλιτώνει τη μεγάλη μείωση των 762 ευρώ.

Συντάξεις χηρείας: Ποιες μειώσεις καταργούνται

Υπενθυμίζεται ότι ο νόμος 4387/2016 (νόμος Κατρούγκαλου) κατέβαζε τη σύνταξη χηρείας στο 50% της σύνταξης του θανόντος και μετά από μια τριετία στο 25% εφόσον κατόπιν ελέγχου ο δικαιούχος (χήρα/χήρος) έπαιρνε δική του σύνταξη ή εργαζόταν. Στη συνέχεια με τον νόμο 4670/2020 (νόμος Βρούτση) το 50% αυξήθηκε στο 70% αλλά δεν απαλείφθηκαν οι λόγοι περικοπής μετά την τριετία (δεύτερη σύνταξη ή εργασία), με αποτέλεσμα να επικρέμεται η «δαμόκλειος σπάθη» μειώσεων από το 70% στο 35% για δεκάδες χιλιάδες δικαιούχους συντάξεων χηρείας.

Οπως διευκρίνισε η κ. Κεραμέως, «όλοι οι δικαιούχοι σύνταξης χηρείας που υπάγονται στο ισχύον πλαίσιο του νόμου Κατρούγκαλου θα εξακολουθούν να λαμβάνουν και μετά την πάροδο της τριετίας το 70% της σύνταξης του θανόντος, χωρίς τη μείωση στο 35%, δεν θα οφείλουν ούτε ένα ευρώ αναδρομικά, και στην περίπτωση της σώρευσης θα συνεχίσουν να λαμβάνουν δύο εθνικές συντάξεις. Οσοι είχαν ήδη υποστεί τη μείωση του νόμου Κατρούγκαλου, θα δουν τη σύνταξή τους να ανεβαίνει στο 70%, ενώ όσοι αγωνιούσαν ότι θα μειωθεί η σύνταξη χηρείας το επόμενο διάστημα, δεν θα μειωθεί καθόλου, θα παραμείνει στο 70%».

Μένουν έξω οι παλιές

Με περικοπές στο 50% είναι και περίπου 60.000 συντάξεις χηρείας που απονεμήθηκαν πριν τον νόμο Κατρούγκαλου, δηλαδή πριν τις 13/5/2016. Οι εν λόγω συντάξεις είναι εκτός κάδρου αλλαγών, καθώς δεν επηρεάστηκαν από τις νέες και δυσμενέστερες διατάξεις που εφαρμόστηκαν με τον νόμο Κατρούγκαλου για απονομές συντάξεων χηρείας μετά τις 13/5/2016.

ΜΕ ΕΞΤΡΑ ΕΣΟΔΑ 517 ΕΚΑΤ. ΕΥΡΩ

Η κ. Κεραμέως ανέφερε ότι η αποκατάσταση των συντάξεων χηρείας θα χρηματοδοτηθεί από την υπεραπόδοση εσόδων λόγω της ψηφιακής κάρτας εργασίας. Οπως είπε, «φέτος από τη μέχρι τώρα παρακολούθηση της πορείας εσόδων των ασφαλιστικών ταμείων για το διάστημα Ιανουάριο – Απρίλιο 2026 προκύπτει ότι μόλις από τους 4 πρώτους μήνες υπερβαίνουμε ήδη τον στόχο του μεσοπρόθεσμου κατά 517 εκατ. χάρη κυρίως στην τολμηρή εφαρμογή της ψηφιακής κάρτας εργασίας σε 2,5 πλέον εκατ. εργαζομένους. Αυτές οι επιδόσεις μάς επιτρέπουν σήμερα να προχωρήσουμε σε μία ακόμη σημαντική κοινωνική παρέμβαση» τόνισε η υπουργός, προσθέτοντας ότι «με τη ρύθμιση χιλιάδες δικαιούχοι σύνταξης χηρείας απαλλάσσονται από ένα καθεστώς αβεβαιότητας και ομηρίας, αποκαθίσταται η ασφάλεια δικαίου και ενισχύεται η προστασία των οικογενειών που έχασαν τον άνθρωπό τους. Και όλα αυτά γίνονται χωρίς να διαταράσσεται η δημοσιονομική ισορροπία του ασφαλιστικού συστήματος».

Οι περικοπές που καταργούνται για τις συντάξεις χηρείας