Σύμφωνα με τον Τραμπ, τα Στενά του Όρμουζ ένα από τα πλέον στρατηγικά σημεία διέλευσης ενέργειας στον κόσμο, μέσω του οποίου διέρχεται περίπου το 20% των παγκόσμιων αποστολών πετρελαίου — παραμένει προς το παρόν ανοιχτό. Ωστόσο, ο Λευκός Οίκος συνεχίζει να αξιολογεί το ενδεχόμενο στρατιωτικής ανάληψης του ελέγχου του.

Η τιμή του πετρελαίου έχει σημειώσει σημαντική άνοδο μετά την έναρξη της σύγκρουσης με το Ιράν, αγγίζοντας περίπου τα 100 δολάρια ανά βαρέλι, εντείνοντας την ανησυχία για την παγκόσμια ενεργειακή αγορά.

Μέση Ανατολή: Ο πόλεμος συγκλονίζει την αγορά – Τα σενάρια και τα μέτρα που είναι στο τραπέζι

Η στρατιωτική σύγκρουση μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών, Ισραήλ και Ιράν σηματοδοτεί μια νέα περίοδο γεωπολιτικής αστάθειας στη Μέση Ανατολή, με δυνητικά σημαντικές συνέπειες για τις ενεργειακές αγορές, το διεθνές εμπόριο και τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα.

Το Τμήμα Διεθνών Σχέσεων της ΕΣΕΕ προχώρησε σε ανάλυση με θέμα: «Σύρραξη στη Μέση Ανατολή: Επιπτώσεις στο διεθνές εμπόριο και την παγκόσμια οικονομία». Η περιοχή του Περσικού Κόλπου αποτελεί κομβικό σημείο για το παγκόσμιο ενεργειακό εμπόριο, καθώς από τα Στενά του Ορμούζ διέρχεται κατά μέσο όρο περίπου 20 εκατ. βαρέλια πετρελαίου/ημέρα και περίπου το 20% του παγκόσμιου εμπορίου υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG). Ενδεχόμενες διαταραχές στη ναυσιπλοΐα της περιοχής μπορούν να οδηγήσουν σε αύξηση των τιμών ενέργειας, υψηλότερο κόστος μεταφοράς και επιβράδυνση του διεθνούς εμπορίου.

Ήδη παρατηρούνται επιπτώσεις στη ναυτιλία, με περιορισμούς στην ασφαλιστική κάλυψη πολεμικού κινδύνου και σημαντική αύξηση των ασφαλίστρων, σε ορισμένες περιπτώσεις έως περίπου στο 3% της αξίας του πλοίου, από περίπου 0,25% προηγουμένως. Παράλληλα, καταγράφονται καθυστερήσεις σε δεξαμενόπλοια και πλοία LNG που παραμένουν αγκυροβολημένα στην περιοχή, καθώς και εκτροπές ή συσσωρευμένες καθυστερήσεις σε μέρος του παγκόσμιου στόλου πλοίων μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων. Αν και η παγκόσμια οικονομία είναι σήμερα λιγότερο εξαρτημένη από το πετρέλαιο σε σχέση με τη δεκαετία του 1970, η ισχυρή χρηματοπιστωτική διασύνδεση των οικονομιών και η εξάρτηση από τις παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες δημιουργούν νέες μορφές ευαλωτότητας. Η έκταση των οικονομικών επιπτώσεων θα εξαρτηθεί κυρίως από τη διάρκεια της σύγκρουσης:

Διαβαθμίζοντας την επικινδυνότητα της κατάστασης στη βάση των τριών κύριων σεναρίων που επεξεργάζεται η διεθνής κοινότητα, η Ανάλυση παραθέτει τις εκτιμώμενες επιπτώσεις:

Σενάριο 1: Σύντομη κρίση και περιορισμένες επιπτώσεις: Σε περίπτωση που οι στρατιωτικές επιχειρήσεις περιοριστούν σε λίγες ημέρες ή εβδομάδες, οι επιπτώσεις στις αγορές θα είναι κυρίως βραχυπρόθεσμες. Σε αυτό το σενάριο, η παγκόσμια οικονομία θα δεχθεί περιορισμένο πλήγμα. Σύμφωνα με εκτιμήσεις της Oxford Economics, μια μέτρια διαταραχή στις ενεργειακές ροές θα μπορούσε να μειώσει την παγκόσμια ανάπτυξη κατά περίπου 0,1 ποσοστιαία μονάδα και να αυξήσει τον πληθωρισμό στις ΗΠΑ και την Ευρωζώνη κατά περίπου 0,3-0,4 ποσοστιαίες μονάδες (Oxford Economics, 2026). Οι επιπτώσεις στο διεθνές εμπόριο θα είναι μικρές και κυρίως προσωρινές.

Σενάριο 2: Μέτρια διαταραχή των ενεργειακών ροών: Ένα πιο πιθανό σενάριο είναι η παρατεταμένη ένταση χωρίς πλήρη αποκλεισμό των Στενών του Ορμούζ. Σε αυτή την περίπτωση, οι επιθέσεις σε πλοία ή ενεργειακές υποδομές θα αυξήσουν τα ασφάλιστρα μεταφοράς και θα προκαλέσουν διαταραχές στις θαλάσσιες μεταφορές. Οι τιμές πετρελαίου θα μπορούσαν να κινηθούν στα 80 δολάρια ανά βαρέλι κατά τη διάρκεια του β’ τριμήνου πριν υποχωρήσουν σταδιακά (Oxford Economics, 2026). Οι συνέπειες για το διεθνές εμπόριο θα είναι πιο αισθητές.

Σενάριο 3: Παρατεταμένη σύγκρουση και σοβαρό ενεργειακό σοκ: Το πιο ακραίο σενάριο αφορά μια παρατεταμένη περιφερειακή σύγκρουση που θα επηρεάσει ουσιαστικά τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ. Σε αυτή την περίπτωση, οι τιμές πετρελαίου θα μπορούσαν να ξεπεράσουν τα 100 δολάρια ανά βαρέλι, προκαλώντας σημαντικές αναταράξεις στις αγορές και επιβράδυνση της παγκόσμιας οικονομίας (ING Think, 2026). Σημαντική επιβράδυνση όλης της παγκόσμιας οικονομίας, αυξημένος πληθωρισμός και πιθανές αναταράξεις σε όλες τις χρηματοπιστωτικές αγορές.

Οι επιπτώσεις της κρίσης στο Λιανικό Εμπόριο: ενεργειακό σοκ, πληθωρισμός και συγκεντροποίηση της αγοράς

Οι γεωπολιτικές εντάσεις στη Μέση Ανατολή μπορούν να μεταφερθούν στο λιανικό εμπόριο κυρίως μέσω ενός νέου ενεργειακού σοκ, της αύξησης του κόστους μεταφορών και των διαταραχών στις διεθνείς εφοδιαστικές αλυσίδες. Η άνοδος των τιμών ενέργειας και ναύλων ενισχύει τις πληθωριστικές πιέσεις, αυξάνοντας το κόστος παραγωγής, μεταφοράς και διάθεσης προϊόντων, ενώ ταυτόχρονα περιορίζει το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών και τη ζήτηση για μη βασικά αγαθά. Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, οι επιχειρήσεις λιανικού εμπορίου αντιμετωπίζουν συμπίεση των περιθωρίων κέρδους και αυξημένες ανάγκες κεφαλαίου κίνησης. Οι πιέσεις αυτές δεν κατανέμονται ισόρροπα, καθώς οι μεγαλύτερες αλυσίδες διαθέτουν μεγαλύτερη δυνατότητα απορρόφησης του κόστους και πρόσβαση σε ανθεκτικότερα δίκτυα προμηθειών, ενώ οι μικρότερες επιχειρήσεις είναι πιο εκτεθειμένες στις διακυμάνσεις των τιμών και της ζήτησης. Ως αποτέλεσμα, τέτοιου τύπου κρίσεις τείνουν να επιταχύνουν διαδικασίες συγκεντροποίησης της αγοράς, ενισχύοντας τη θέση των ισχυρότερων παικτών του κλάδου, υπογραμμίζεται στην Ανάλυση.

Ο Πρόεδρος της ΕΣΕΕ κ. Σταύρος Καφούνης δήλωσε: «Οι τελευταίες εκτιμήσεις για πολεμικές επιχειρήσεις που θα διαρκέσουν πάνω από ένα μήνα στη Μέση Ανατολή, οι αυξήσεις στην τιμή του πετρελαίου και οι αντιδράσεις των διεθνών αγορών υποδεικνύουν ότι η παγκόσμια οικονομία και το εμπόριο υφίστανται ήδη τις επιπτώσεις μιας παρατεταμένης έντασης στη Μέση Ανατολή, όπως περιγράφονται στην πληρέστατη Ανάλυση του Τμήματος Διεθνών Σχέσεων της ΕΣΕΕ, και όχι μίας σύντομης κρίσης όπως ελπίζαμε. Οι εξελίξεις μπορούν να επηρεάσουν άμεσα και σημαντικά το κόστος ενέργειας και μεταφορών, να συμπιέσουν τα περιθώρια κέρδους των εμπορικών επιχειρήσεων και να επιβαρύνουν τις τελικές τιμές για τον καταναλωτή. Ήδη καταγράφονται οι πρώτες αυξήσεις στην τιμή των καυσίμων και των μεταφορών. Η ΕΣΕΕ παρακολουθεί στενά τα δεδομένα της αγοράς και σε συνεννόηση με την Κυβέρνηση θα στηρίξουμε κάθε πρωτοβουλία που ενισχύει την ανθεκτικότητα της οικονομίας, διασφαλίζει ομαλές ροές τροφοδοσίας και προστατεύει την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών. Απαιτείται εγρήγορση, συντονισμός και ετοιμότητα για μέτρα ρευστότητας όταν και όπου χρειαστεί, ιδιαίτερα για τις μικρομεσαίες εμπορικές επιχειρήσεις που είναι, και κατά την Ανάλυσή μας, οι πλέον ευάλωτες».

Ο Επικεφαλής Διεθνών Σχέσεων της ΕΣΕΕ κ. Κωστής Μουσουρούλης δήλωσε: «Η κρίση στη Μέση Ανατολή μας υπενθυμίζει ότι από την εφοδιαστική αλυσίδα και την ενεργειακή ασφάλεια κρίνεται σε μεγάλο βαθμό η βιωσιμότητα της μικρομεσαίας επιχειρηματικότητας. Όταν αυξάνεται η αβεβαιότητα στις διεθνείς ροές, οι πρώτοι που δοκιμάζονται είναι οι μικροί και μεσαίοι της αγοράς, καθώς μειώνονται τα αποθέματα, αυξάνονται οι ανάγκες για κεφάλαιο κίνησης, η τήρηση χρόνων παράδοσης καθίσταται δυσχερής, με αποτέλεσμα η καθημερινή λειτουργία μιας εμπορικής επιχείρησης να γίνεται πιο δύσκολη και πιο ακριβή. Στο προσεχές Διοικητικό Συμβούλιο της SMEunited, που έχει προγραμματιστεί στις Βρυξέλλες για τις 12 Μαρτίου, θα ζητήσω εκ μέρους του Προέδρου της ΕΣΕΕ κ. Σταύρου Καφούνη συντονισμό των ευρωπαϊκών οργανώσεων των ΜμΕ, ώστε να διαμορφώσουμε κοινή γραμμή και συγκεκριμένες παρεμβάσεις προς τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα, με στόχο να προστατευθεί η ρευστότητα και η ομαλή λειτουργία της αγοράς σε όλα τα κράτη-μέλη».

Μαρινάκης: Υπάρχει σχέδιο για μέτρα – Η Κυβέρνηση έχει αποδείξει ότι δεν αφήνει την κοινωνία αβοήθητη

Για τις συνέπειες της ανάφλεξης στη Μέση Ανατολή και τα ενδεχόμενα μέτρα που θα λάβει η Κυβέρνηση ως δίχτυ ασφαλείας για τους πολίτες μίλησε σήμερα, Δευτέρα (9/3) ο κυβερνητικός εκπρόσωπος. Kατά τη διάρκεια της καθιερωμένης ενημέρωσης των πολιτικών συντακτών, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος ρωτήθηκε για το εάν θα υπάρξουν μέτρα στήριξης. «Λόγω των πολλών κρίσεων, που έχουν ξεσπάσει τα τελευταία χρόνια, η κυβέρνηση γνωρίζει από διαχείριση κρίσεων και ένα από τα βασικά που πρέπει πάντα να υπολογίζεις είναι ότι δεν μπορείς από την αρχή να ξέρεις τη διάρκεια, την έκτασή τους.

Το δεύτερο που μπορώ να σας πω είναι ότι έχουμε αποδείξει σε πάρα πολλές περιπτώσεις έκτακτων καταστάσεων, εισαγόμενων κρίσεων, ότι δεν αφήνουμε την κοινωνία αβοήθητη. Το τρίτο που θέλω να σας πω είναι ότι η είμαστε μια κυβέρνηση που έχει υπόψη ότι τα δημοσιονομικά δεδομένα μιας χώρας είναι συγκεκριμένα. Το τέταρτο που έχω να σας πω είναι ότι ευτυχώς έχουμε μια οικονομία που είναι ανθεκτική, που παράγει πλεονάσματα χωρίς να αυξάνονται οι φόροι αλλά με μειώσεις φόρων και έχουμε τη δυνατότητα να μπορούμε να αντιμετωπίζουμε έκτακτες καταστάσεις.

Συμπέρασμα: Ο πρωθυπουργός είναι σε συνεχή επικοινωνία με τους αρμόδιους υπουργούς. Υπάρχει προφανώς σχέδιο και όταν αυτό κριθεί ότι είναι τελικό και υπάρχει ανάγκη να γίνουν κάποιες ανακοινώσεις, θα γίνουν σε ένα σχετικά εύλογο, όχι πολύ μεγάλο, τις επόμενες ημέρες δηλαδή χρονικό διάστημα». «Καλό είναι να μην προκαλείται πανικός και αβεβαιότητα στον κόσμο παραπάνω απ αυτό που ισχύει αυτή τη στιγμή», τόνισε ο κ. Μαρινάκης, υπογραμμίζοντας ότι σε περιόδους κρίσεων η κυβέρνηση δεν αφήνει τους πολίτες δίχως στήριξη.

Πόλεμος στη Μέση Ανατολή: Οι επιπτώσεις για την ελληνική οικονομία – Στο τραπέζι fuel pass και έξτρα μέτρα στήριξης

Παρότι η ελληνική οικονομία έχει αποδείξει την ανθεκτικότητά της στις διαδοχικές οικονομικές κρίσεις των τελευταίων χρόνων, δεν θα μείνει αλώβητη από τον πόλεμο στο Ιράν, αφού δεν έχει ακόμη κατακτήσει ενεργειακή αυτονομία και η σύρραξη θα στείλει το μεγαλύτερο μέρος του λογαριασμού στην Ευρωπαϊκή Ενωση, η οποία είναι ο μεγαλύτερος εμπορικός μας εταίρος. Το μέγεθος και η επίπτωση των συνεπειών θα εξαρτηθούν από τη διάρκεια και την ένταση του πολέμου, κάτι που δεν μπορεί να υπολογιστεί εκ των προτέρων.

Ανοδος τιμών

Η πρώτη και πιο σοβαρή συνέπεια είναι ο «ύπουλος» εισαγόμενος πληθωρισμός από τις τιμές της ενέργειας. Υπενθυμίζεται ότι το 2022, μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, η απότομη άνοδος των τιμών της ενέργειας εκτόξευσε τον πληθωρισμό του έτους στο 9,4% από 0,5% το 2021. Αυτή τη φορά, τα πράγματα θα είναι ακόμη πιο δύσκολα.

Τούτο διότι η Ελλάδα υπομένει ακόμη υψηλό επίπεδο τιμών, το οποίο διατηρήθηκε όλη την πενταετία 2022-2026 και πλήττει ακόμη τα χαμηλά και μεσαία εισοδήματα. Δύο χρόνια μετά το ξέσπασμα του πληθωρισμού, στο τέλος του 2023, το υπουργείο Ανάπτυξης κατέγραψε τις πρώτες μειώσεις κατανάλωσης σε βασικά είδη διατροφής. Αυτή τη φορά, το αποτέλεσμα θα είναι άμεσο, μόλις έχουμε το σπιράλ ανατιμήσεων από την ενέργεια στα υπόλοιπα προϊόντα και υπηρεσίες.

Τώρα αναμένεται η υποχώρηση της κατανάλωσης να ξεκινήσει άμεσα, με τις πρώτες ανατιμήσεις σε βενζίνη, πετρέλαιο θέρμανσης και κίνησης, φυσικό αέριο, ρεύμα. Το πόσο σημαντική είναι η κατανάλωση φαίνεται από το γεγονός ότι παράγει το 73% του ΑΕΠ. Για φέτος αναμένεται αύξηση της ιδιωτικής κατανάλωσης κατά 1,9% από 1,5% το 2025.

Επενδύσεις, εξαγωγές

Αν η κρίση έχει διάρκεια, δεύτερη εξίσου σημαντική απώλεια -ειδικά στην Ελλάδα και ειδικότερα το 2026- θα υποστούν οι επενδύσεις. Η κρίση του 2022 επηρέασε ακόμη και το κόστος των δημοσίων επενδύσεων, οι οποίες υλοποιούνται με χρήματα του Ταμείου Ανάκαμψης και του ΕΣΠΑ. Ανάλογη κατάσταση σήμερα θα δυσκόλευε πολύ την ολοκλήρωση των έργων του ΤΑΑ, που βρίσκεται στους τελευταίους μήνες υλοποίησής του. Βεβαίως, αν αυτό γίνει σε όλη την Ευρώπη, τότε μπορεί να αναθεωρηθεί έστω και ατύπως η άκαμπτη σήμερα προθεσμία για την ολοκλήρωση του προγράμματος μέχρι και το τέλος Αυγούστου. Δεν θα γίνει το ίδιο και με τις ιδιωτικές επενδύσεις, οι οποίες στην αρχή του χρόνου προβλεπόταν ότι θα φτάσουν τα 18 δισ. ευρώ.

Απώλεια, εξίσου σοβαρή, θα υποστούν και οι εξαγωγές. Αν η κρίση ξεπεράσει το τρίμηνο, η Ε.Ε. θα πρέπει να αρχίσει να αναθεωρεί προς τα κάτω την ανάκαμψη που ανέμενε για φέτος, μετά από μία τριετία οικονομικής στασιμότητας. Η επιβράδυνση της Ε.Ε., η οποία απορροφά το 65% των ελληνικών εξαγωγών, θα έχει ως αποτέλεσμα τη μείωση στις εξαγωγές αγαθών. Ο σημαντικά μεγαλύτερος φόβος είναι να μην επηρεάσει η κρίση τον τουρισμό, ο οποίος το 2025 έσπασε άλλο ένα ρεκόρ εσόδων, ξεπερνώντας τα 23 δισ. ευρώ.

ΕΠΙΤΟΚΙΑ

Η ΕΚΤ και το καμπανάκι Στουρνάρα

Η αύξηση του πληθωρισμού δεν αφορά μόνο την Ελλάδα αλλά το σύνολο της Ε.Ε. Αυτό από μόνο του θα κινητοποιήσει την ΕΚΤ, η οποία θα σπεύσει να επαναφέρει τον πληθωρισμό στον στόχο του 2%. Για να γίνει αυτό, μόνη λύση είναι η αύξηση των επιτοκίων. Ωστόσο σε περίοδο αδύναμης ανάπτυξης η αύξηση των επιτοκίων θα καταδικάσει την όποια ανάκαμψη της ευρωπαϊκής οικονομίας.

Μέσα στην εβδομάδα, ο διοικητής της ΤτΕ, Γιάννης Στουρνάρας, επεσήμανε ότι μία βεβιασμένη κίνηση αύξησης των επιτοκίων θα μεγαλώσει τον κίνδυνο στασιμοπληθωρισμού σε όλη την Ευρώπη. Αυτή τη φορά, κάτι τέτοιο είναι πολύ πιο εύκολο να συμβεί, καθώς σήμερα τα μεγάλα δημοσιονομικά προβλήματα δεν τα έχει ο «φτωχός» Νότος, αλλά ο πλούσιος Βορράς, με πρώτη τη μεγαλύτερη οικονομία της ευρωζώνης, τη Γερμανία, με τη Γαλλία και την Ιταλία να ακολουθούν. Εκτός από την αποδυνάμωση των προσδοκιών ανάκαμψης της Ε.Ε. μετά από τρία χρόνια στασιμότητας, μία αύξηση επιτοκίων θα δημιουργούσε και πρόβλημα δανεισμού σε χώρες όπως η Ιταλία ή η Γαλλία, οι οποίες, για άλλο λόγο καθεμιά, πληρώνουν ακριβά τον δανεισμό τους από τις αγορές.

ΣΕΝΑΡΙΑ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Τα πέντε αναχώματα στην κρίση

Μια κρίση που θα έχει διάρκεια μπορεί να επηρεάσει αρνητικά αλλά δεν θα αναστρέψει την πορεία της οικονομίας, η οποία φαίνεται ότι έχει αλλάξει σελίδα σε σχέση με το παρελθόν, για πέντε λόγους:

1 Η ανάπτυξη της οικονομίας θα παραμείνει θετική. Η εισηγητική έκθεση του προϋπολογισμού έχει περιλάβει την αύξηση του πετρελαίου στα 100 δολάρια το βαρέλι και την αύξηση των επιτοκίων της ΕΚΤ κατά 100 μονάδες βάσης ως ξεχωριστά δυσμενή σενάρια για το 2026.

Η αύξηση των τιμών του πετρελαίου στα 100 δολάρια το βαρέλι αναμένεται να μειώσει την ανάπτυξη φέτος κατά 0,5%, στο 1,9% από 2,4% που είναι το βασικό σενάριο. Με βάση το σενάριο αυτό, η αύξηση της ιδιωτικής κατανάλωσης θα επιβραδυνθεί κατά 0,7%, στο 1,2% από 1,9% που προβλέπεται, ενώ η αύξηση των επενδύσεων θα μειωθεί κατά 0,9%, στο 9,6% από 10,4% του βασικού σεναρίου.

Η αύξηση των επιτοκίων της ΕΚΤ κατά 100 μονάδες βάσης (1%) θα μειώσει την ανάπτυξη κατά 0,2%, στο 2,2% από 2,4% του βασικού σεναρίου, λόγω της αρνητικής επίδρασης στην ιδιωτική κατανάλωση.

Ωστόσο δεν υπάρχει σενάριο στο οποίο να συνδυάζονται και οι δύο δυσμενείς συνέπειες και φυσικά η επίδρασή τους σε συνδυασμό με τις εξελίξεις και στην υπόλοιπη Ευρώπη.

2 Ανάλογα με τη διάρκεια της κρίσης και τις συνέπειες στους οικονομικά ευάλωτους, αρμόδιες πηγές του ΥΠΕΘΟ διαβεβαιώνουν ότι υπάρχουν τα δημοσιονομικά περιθώρια ώστε να στηριχθούν όσοι έχουν μεγαλύτερη ανάγκη για όσο διάστημα χρειαστεί. Η ελληνική κυβέρνηση προετοιμάζει την επαναφορά του Fuel Pass ως μέτρου προστασίας έναντι πιθανής νέας ενεργειακής κρίσης καθώς εξετάζονται ήδη εναλλακτικά σχέδια για τη στήριξη των πολιτών και των επιχειρήσεων. Το κρίσιμο ερώτημα που απασχολεί χιλιάδες νοικοκυριά είναι ποιοι θα δικαιούνται τη νέα επιδότηση καυσίμων και πότε αναμένεται να τεθεί σε εφαρμογή. Η ενεργοποίηση της επιδότησης καυσίμων εξαρτάται από την πορεία της διεθνούς τιμής του αργού πετρελαίου Brent. Σύμφωνα με πληροφορίες, το Fuel Pass θα τεθεί σε λειτουργία αν η τιμή του βαρελιού παραμείνει πάνω από τα 90-100 δολάρια για παρατεταμένο χρονικό διάστημα. Στο τραπέζι των μέτρων που εξετάζονται βρίσκεται και η επιδότηση των λογαριασμών ρεύματος και φυσικού αερίου.

3 Τα εισοδήματα θα συνεχίσουν να αυξάνονται αφού η κυβέρνηση εφαρμόζει ήδη τη μείωση των φορολογικών συντελεστών σε μισθωτούς και οικογένειες με παιδιά και στοχευμένες εισοδηματικές ενισχύσεις συνολικού ύψους 1,76 δισ. ευρώ.

4 Σε δημοσιονομικό επίπεδο το χρέος θα συνεχίσει να μειώνεται και μάλιστα ταχύτερα από ό,τι αναμένεται αφού ο υψηλός πληθωρισμός θα έχει ως αποτέλεσμα την αύξηση του ονομαστικού ΑΕΠ. Αν δεν έχουμε κάθετη μείωση της κατανάλωσης, ο προϋπολογισμός θα έχει περισσότερα φορολογικά έσοδα (κυρίως από έμμεσους φόρους) λόγω υψηλού πληθωρισμού, γεγονός που εξασφαλίζει και την επίτευξη υψηλού πρωτογενούς πλεονάσματος, που αναμένεται να φτάσει φέτος το 2,8% του ΑΕΠ.

5 Σε ό,τι αφορά τις τιμές της ενέργειας και με δεδομένο ότι οι συνέπειες δεν θα αφορούν μόνο την Ελλάδα, εμφανίζεται η ευκαιρία να ληφθούν σε κεντρικό επίπεδο αποφάσεις για να εξασφαλίζονται κοινές προμήθειες πετρελαίου και φυσικού αερίου ώστε οι τιμές άρα και ο πληθωρισμός να περιοριστούν. Επίσης θα πρέπει με τη συμμετοχή όλων των ηγετών να έχουμε διπλωματική δράση για τη λήξη των εχθροπραξιών.

Συναγερμός από το ΔΝΤ για τη Μέση Ανατολή: «Προετοιμαστείτε για το αδιανόητο» – «Φωτιά» σε πετρέλαιο και φυσικό αέριο βάζει ο πόλεμος

Το «καμπανάκι» για τον κίνδυνο μιας παρατεταμένης σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή και τις σοβαρές αναταράξεις της στην παγκόσμια οικονομία, έκρουσε σήμερα Δευτέρα (9/3) η επικεφαλής του Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ), Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα.

Ειδικότερα, μιλώντας σε οικονομικό συμπόσιο στο Τόκιο, η επικεφαλής του ΔΝΤ τόνισε ότι η συνέχιση των εχθροπραξιών ΗΠΑ και Ισραήλ με το Ιράν μπορεί να επηρεάσει το επενδυτικό κλίμα, την ανάπτυξη και τον πληθωρισμό, δημιουργώντας πρόσθετες πιέσεις στους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής. «Αν η νέα σύγκρουση αποδειχθεί παρατεταμένη, υπάρχει σαφής κίνδυνος να επηρεάσει το κλίμα στις αγορές, την ανάπτυξη και τον πληθωρισμό», σημείωσε η Γκεοργκίεβα, προσθέτοντας ότι η παγκόσμια οικονομία εισέρχεται σε ένα περιβάλλον αυξημένης αβεβαιότητας. «Σε αυτή τη νέα παγκόσμια πραγματικότητα, πρέπει να σκεφτούμε ακόμη και το αδιανόητο και να προετοιμαστούμε για αυτό», υπογράμμισε. Σύμφωνα με την επικεφαλής του ΔΝΤ, ακόμη και μια σχετικά περιορισμένη αύξηση των τιμών ενέργειας κατά 10% για έναν χρόνο μπορεί να αυξήσει τον παγκόσμιο πληθωρισμό κατά 0,4 ποσοστιαίες μονάδες και να επιβραδύνει την οικονομική ανάπτυξη.

Η Γκεοργκίεβα επισήμανε ότι η Ιαπωνία είναι ιδιαίτερα ευάλωτη, καθώς περίπου το 90% των ενεργειακών εισαγωγών της προέρχεται από τη Μέση Ανατολή. Η άνοδος των τιμών του πετρελαίου σε συνδυασμό με την αποδυνάμωση του γεν ενισχύει τον κίνδυνο στασιμοπληθωρισμού – ταυτόχρονης αύξησης του πληθωρισμού και επιβράδυνσης της ανάπτυξης. Η επικεφαλής του ΔΝΤ κάλεσε τις κυβερνήσεις να ενισχύσουν τους θεσμούς και τα οικονομικά «μαξιλάρια» τους για μεγαλύτερη ανθεκτικότητα απέναντι σε πιθανές κρίσεις. «Οι κυβερνήσεις έχουν τον έλεγχο των εσωτερικών τους πολιτικών. Μπορούν να θέσουν τις οικονομίες τους στην καλύτερη δυνατή θέση για να αντιμετωπίσουν τέτοιους κραδασμούς», κατέληξε.

«Φωτιά» σε πετρέλαιο και φυσικό αέριο βάζει ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή – Κλυδωνισμοί στα χρηματιστήρια

Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή μπήκε ήδη στην δέκατη μέρα του, με το Ιράν να εξαπολύει ομοβροντία πυραύλων λίγες μόλις ώρες μετά την ανάληψη της ηγεσίας από τον Μοτζταμπά Χαμενεΐ, και τις οικονομικές επιπτώσεις της συνεχιζόμενης σύγκρουσης ΗΠΑ-Ισραήλ με την Τεχεράνη, να γίνονται εμφανείς τόσο στις διεθνείς αγορές, όσο και στις τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Το πρωί της Δευτέρας (09/03) η τιμή του πετρελαίου «εκτοξεύτηκε» με ιστορικό άλμα πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι, αφού βασικές πετρελαιοπαραγωγικές χώρες όπως το Κουβέιτ και το Ιράκ μείωσαν την παραγωγή, τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν κλειστά και η Τεχεράνη έδωσε σήμα ότι οι σκληροπυρηνικοί θα παραμείνουν στην εξουσία. Οι κυβερνήσεις προσπαθούν να περιορίσουν τον αντίκτυπο στις οικονομίες και τους καταναλωτές από τον διευρυνόμενο πόλεμο του Ιράν, με τους υπουργούς Οικονομικών της Ομάδας των Επτά να συνεδριάζουν, προκειμένου να συζητήσουν την πιθανότητα κοινής αποδέσμευσης αποθεμάτων πετρελαίου έκτακτης ανάγκης, σύμφωνα με το Reuters.

Οι χώρες της G7 αποφάσισαν να μην απελευθερώσουν άμεσα μέρος των αποθεμάτων τους σε πετρέλαιο, με φόντο την ραγδαία αύξηση της τιμής του εξαιτίας του πολέμου στη Μέση Ανατολή. Το Reuters μεταδίδει πως υπήρξε «ευρεία συμφωνία» μεταξύ των υπουργών Οικονομικών της G7 να μην απελευθερωθούν ακόμη τα στρατηγικά αποθέματα πετρελαίου. Η G7 δήλωσε σε ανακοίνωσή της ότι ήταν έτοιμη να λάβει «απαραίτητα μέτρα» για να υποστηρίξει την παγκόσμια προσφορά ενέργειας, συμπεριλαμβανομένης της απελευθέρωσης αποθεμάτων, αλλά δεν το έκανε τώρα.

«Υπήρξε ευρεία συναίνεση σε αυτό», δήλωσε στο Reuters αξιωματούχος της G7 με γνώση των συζητήσεων. «Δεν ήταν ότι κάποιος ήταν αντίθετος, είναι απλώς θέμα χρόνου. Χρειάζεται περισσότερη ανάλυση», δήλωσε ο ίδιος.

Οι υπουργοί ενέργειας της G7 πρόκειται να πραγματοποιήσουν τηλεδιάσκεψη για το ίδιο θέμα την Τρίτη και οι ηγέτες της G7 αργότερα αυτή την εβδομάδα, πρόσθεσε. «Κατά τη γνώμη μου, η τελική απόφαση θα ληφθεί από τους ηγέτες», δήλωσε ο ίδιος. Η G7 αποτελείται από τις Ηνωμένες Πολιτείες, τον Καναδά, την Ιαπωνία, την Ιταλία, τη Βρετανία, τη Γερμανία και τη Γαλλία.

Έπεσε κάτω από τα 100 δολάρια το Brent

Παράλληλα, με την τιμή να αγγίζει σήμερα τα 120 δολάρια ανά βαρέλι, έχει σπείρει τεράστια ανησυχία. Οι τιμές του πετρελαίου παρουσίασαν πτωτικές τάσεις, ωστόσο παραμένουν σε επίπεδα κοντά στα 100 δολάρια. Το απόγευμα στις 6 ώρα Ελλάδος η τιμή έπεσε στα 99 δολάρια το βαρέλι για το αμερικανικό Brent. Το Brent είχαν φτάσει νωρίτερα μέσα στην ημέρα μέχρι και τα 119,5 δολάρια το βαρέλι, ενώ το WTI άγγιξε ενδοσυνεδριακό υψηλό στα 119,48 δολάρια.

Τι λένε αναλυτές για το όριο στη τιμή του πετρελαίου

Ο Νιλ Ατκινσον, πρώην επικεφαλής πετρελαίου στον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας, δήλωσε στο CNBC ότι το κλείσιμο του Στενού του Ορμούζ είναι κάτι που οι αγορές ενέργειας δεν έχουν ξαναδεί. «Αν δεν αλλάξει κάτι πολύ σύντομα, βρισκόμαστε μπροστά σε μια δυνητικά καθοριστική και πρωτοφανή ενεργειακή κρίση», είπε χαρακτηριστικά. Ηδη λόγω της κατάστασης στη περιοχή, το Ιράκ και το Κουβέιτ, μείωσαν την παραγωγή ως και 70%. «Παρότι υπάρχουν αποθέματα πετρελαίου σε όλο τον κόσμο, το θέμα είναι ότι αν το κλείσιμο του Στενού συνεχιστεί, αυτά τα αποθέματα -αν χρησιμοποιηθούν- θα εξαντληθούν. Και θα βρεθούμε σε μια κατάσταση όπου, με την παραγωγή να έχει διακοπεί στο Ιράκ και πιθανώς στο Κουβέιτ και ίσως αργότερα ακόμη και στη Σαουδική Αραβία, θα αντιμετωπίσουμε μια κρίση που δεν έχουμε ξαναδεί ποτέ», πρόσθεσε. Όταν ρωτήθηκε τι θα μπορούσε να σημαίνει αυτό για τις τιμές του πετρελαίου, «Δεν υπάρχει προηγούμενο για κάτι τέτοιο. Ο ουρανός είναι το όριο» Συνήθως περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου και φυσικού αερίου περνά από το Στενό του Ορμούζ.

Ο Τάιλερ Γκούντσπιντ, επικεφαλής οικονομολόγος της ExxonMobil, δήλωσε στο «Squawk Box Europe» του CNBC ότι «η συναίνεση την περασμένη εβδομάδα -και σε κάποιο βαθμό ακόμη και σήμερα- ήταν πως όλοι, εκτός από τη Ρωσία, έχουν συμφέρον να επανέλθει η κανονική ναυσιπλοΐα στο Στενό του Ορμούζ». Πρόσθεσε ότι η γενική εκτίμηση ήταν πως «υπάρχει άφθονο πετρέλαιο στη θάλασσα και ορισμένα στρατηγικά αποθέματα για να καλύψουν οποιοδήποτε βραχυπρόθεσμο κενό». Ωστόσο, δήλωσε ότι είναι επιφυλακτικός απέναντι σε αυτή την άποψη, καθώς η σύγκρουση μπαίνει στη δεύτερη εβδομάδα της.

«Όταν σκέφτομαι την κατανομή πιθανοτήτων των πιθανών εξελίξεων, μου φαίνεται ότι υπάρχουν πολλά περισσότερα σενάρια -και πιο πιθανά- στα οποία το στενό παραμένει ουσιαστικά κλειστό για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, από ό,τι σενάρια στα οποία η κανονική ναυσιπλοΐα αποκαθίσταται», είπε. Την ίδια ώρα, αναλυτές της Societe Generale προειδοποίησαν επίσης ότι παρατεταμένες διακοπές παραγωγής από χώρες της Μέσης Ανατολής «αυξάνουν σημαντικά» τον κίνδυνο προβλημάτων κατά την επανεκκίνηση της παραγωγής.

«Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα είναι πιθανό να είναι ο επόμενος παραγωγός που θα αντιμετωπίσει κλείσιμο παραγωγής, πιθανόν μέσα στις επόμενες πέντε έως επτά ημέρες», ανέφεραν οι αναλυτές σε ερευνητικό σημείωμα που δημοσιεύθηκε τη Δευτέρα. «Το Κατάρ είναι επίσης ευάλωτο, αν και οι ποσότητες πετρελαίου του είναι μικρότερες σε σχέση με την έκθεσή του στο υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG). Η Σαουδική Αραβία αντιμετωπίζει μικρότερο άμεσο κίνδυνο, αλλά οι διακοπές παραγωγής θα γίνουν πιθανές εάν το Στενό του Ορμούζ παραμείνει κλειστό για ακόμη δύο έως τρεις εβδομάδες», πρόσθεσαν.

Άλμα και στο φυσικό αέριο

Η τιμή του φυσικού αερίου στην Ευρώπη αυξήθηκε περίπου κατά 30% σήμερα (09/03), ακολουθώντας την άνοδο της τιμής του πετρελαίου. Λίγο μετά την έναρξη της διαπραγμάτευσης, το συμβόλαιο μελλοντικής εκπλήρωσης TTF στην Ολλανδία, που θεωρείται ευρωπαϊκό σημείο αναφοράς, σημείωσε άνοδο πάνω από 23,63%, φτάνοντας τα 66 ευρώ ανά μεγαβατώρα, μετά το αρχικό άλμα περίπου 30%. Παρά την άνοδο, οι τιμές παραμένουν πολύ χαμηλότερα από τα επίπεδα που είχαν φτάσει το 2022, στην αρχή του πολέμου στην Ουκρανία, όταν είχαν ξεπεράσει τα 300 ευρώ ανά μεγαβατώρα, ωστόσο η ανησυχία για μια επαπειλούμενη ενεργειακή κρίση που προκαλείται από τον πόλεμο στο Ιράν, εντείνεται.

Πτώση στις διεθνείς αγορές

Η ραγδαία άνοδος των τιμών του πετρελαίου το οποίο άγγιξε το ορόσημο των 120 δολαρίων, προκάλεσε μαζικές ρευστοποιήσεις σε ορισμένες από τις κορυφαίες χρηματιστηριακές αγορές του κόσμου, δημιουργώντας ανησυχίες ότι η συνεχιζόμενη σύγκρουση μεταξύ ΗΠΑ και Ισραήλ θα μπορούσε να οδηγήσει σε παγκόσμια οικονομική κρίση. Σε όλη την Ασία, η οποία προμηθεύεται το 60% του πετρελαίου της από τη Μέση Ανατολή, οι μετοχές υποχώρησαν και το δολάριο αυξήθηκε καθώς αυξήθηκαν οι ανησυχίες ότι η διαταραχή στον ενεργειακό εφοδιασμό θα μπορούσε να παραταθεί.

Σύμφωνα με ρεπορτάζ του CNBC, η Νότια Κορέα βρέθηκε στο επίκεντρο των πιέσεων. Ο δείκτης Kospi αναγκάστηκε να ενεργοποιήσει τον μηχανισμό διακοπής συναλλαγών για δεύτερη φορά μέσα σε τέσσερις ημέρες, κλείνοντας τελικά με βαριές απώλειες 8,58%. Οι τεχνολογικοί κολοσσοί δέχθηκαν καταιγισμό πωλήσεων, με τη Samsung Electronics να υποχωρεί άνω του 10% και την SK Hynix να καταγράφει βουτιά 12,3%. Ανάλογη εικόνα επικράτησε και στην Ιαπωνία, όπου ο Nikkei 225 διολίσθησε κατά 7,05% και ο Topix κατά 5,36%. Η μετοχή της Softbank Group σημείωσε ελεύθερη πτώση, χάνοντας περισσότερο από το 11% της αξίας της.

Οι απώλειες στην Κίνα ήταν συγκριτικά ηπιότερες, με τον Hang Seng στο Χονγκ Κονγκ να υποχωρεί κατά 2,75% και τον CSI 300 κατά 1,65%. Στην Αυστραλία, ο δείκτης S&P/ASX 200 έκλεισε με πτώση 3,2%. Το αρνητικό κλίμα μεταφέρθηκε και στην αμερικανική αγορά πριν από το άνοιγμα της συνεδρίασης. Τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης (futures) κατέγραψαν σημαντική υποχώρηση: Ο Dow Jones σημείωσε πτώση άνω των 800 μονάδων (1,75%), ο S&P 500 υποχώρησε κατά 1,59%, ο τεχνολογικός Nasdaq-100 κατέγραψε απώλειες της τάξης του 1,6%.

Φόβοι για ενεργειακή κρίση

Το Ιράν διόρισε τον Μοτζταμπά Χαμενεΐ ως διάδοχο του πατέρα του, Αλί Χαμενεΐ, μια κίνηση που αναμένεται να προκαλέσει την οργή του Τραμπ. Οι επιθέσεις του Σαββατοκύριακου σε ιρανικές εγκαταστάσεις αποθήκευσης πετρελαίου τροφοδότησαν φόβους για αντίποινα σε ενεργειακές εγκαταστάσεις. Στο Μπαχρέιν, η Bapco Energies, κήρυξε κατάσταση ανωτέρας βίας τη Δευτέρα (09/03) μετά από επίθεση στο διυλιστήριό της, ανέφερε η εταιρεία.

«Οι τιμές του πετρελαίου έχουν πλέον συγκεντρώσει όλα τα συστατικά για μια τέλεια καταιγίδα – οι παραγωγοί του Κόλπου στη Μέση Ανατολή μειώνουν την παραγωγή, το παρατεταμένο κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ… όλα αυτά επιδεινώνονται από μια αυξανόμενη απαισιοδοξία για μια γρήγορη ανάκαμψη στην τρέχουσα κατάσταση», δήλωσε ο Muyu Xu, ανώτερος αναλυτής πετρελαίου της Kpler.

Το Ιράκ μείωσε την παραγωγή πετρελαίου στα κύρια νότια πετρελαιοπηγήματά του κατά 70% σε 1,3 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα, δήλωσαν τρεις πηγές του κλάδου την Κυριακή (058/03), ενώ η Kuwait Petroleum Corp άρχισε να μειώνει την παραγωγή πετρελαίου το Σάββατο (07/03) και κήρυξε ανωτέρα βία.

Το Κατάρ, ο δεύτερος μεγαλύτερος εξαγωγέας LNG, έχει ήδη σταματήσει τις εξαγωγές του υπερψυγμένου καυσίμου και οι αναλυτές προβλέπουν ότι τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και η Σαουδική Αραβία θα πρέπει επίσης να μειώσουν την παραγωγή τους σύντομα, καθώς θα εξαντληθούν οι αποθήκες πετρελαίου λόγω του κλεισίματος του Στενού του Ορμούζ.

Η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή έχει προκαλέσει μια κρίση στον εφοδιασμό με ενέργεια, η οποία ενδέχεται να οδηγήσει σε αύξηση του πληθωρισμού και των επιτοκίων, σύμφωνα με οικονομολόγους, οι οποίοι πιστεύουν ότι η ανάπτυξη θα επιβραδυνθεί, ενώ οι τιμές θα αυξηθούν. Οι φόβοι για στασιμοπληθωρισμό– όπου η οικονομική δραστηριότητα παραμένει στάσιμη, αλλά ο πληθωρισμός αυξάνεται – είναι έντονοι.

Παγκόσμια ανησυχία

Στη Νότια Κορέα, η οποία αγοράζει το 70% του πετρελαίου της από τη Μέση Ανατολή, ο πρόεδρος Λι Τζάε Μιούνγκ δήλωσε ότι η Σεούλ θα περιορίσει τις τιμές των καυσίμων για πρώτη φορά μετά από σχεδόν 30 χρόνια και απηύθυνε προειδοποίηση κατά των αγορών που γίνονται από πανικό. Μιλώντας σε έκτακτη συνεδρίαση, ο Λι χαρακτήρισε την κρίση «σημαντικό βάρος για την οικονομία μας, η οποία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το παγκόσμιο εμπόριο και τις εισαγωγές ενέργειας από τη Μέση Ανατολή».

Ένα ανώτερο μέλος του ιαπωνικού κοινοβουλίου δήλωσε την Κυριακή (08/03) ότι η κυβέρνηση έδωσε εντολή σε μια εθνική τοποθεσία αποθήκευσης αποθεμάτων πετρελαίου να προετοιμαστεί για πιθανή απελευθέρωση αργού πετρελαίου, αν και ο επικεφαλής γραμματέας του υπουργικού συμβουλίου της χώρας δήλωσε αργότερα ότι δεν είχε ληφθεί απόφαση για την απελευθέρωση των αποθεμάτων.  Η Ιαπωνία εισάγει περίπου το 95% του πετρελαίου της από τη Μέση Ανατολή. Έχει αποθέματα που καλύπτουν 354 ημέρες κατανάλωσης.

Το Βιετνάμ κατάργησε τους εισαγωγικούς δασμούς στα καύσιμα και το Μπαγκλαντές έκλεισε πανεπιστήμια για να εξοικονομήσει ηλεκτρική ενέργεια και καύσιμα, ενώ η Κίνα ζήτησε την περασμένη εβδομάδα από τα διυλιστήρια να σταματήσουν τις εξαγωγές καυσίμων και να προσπαθήσουν να ακυρώσουν τις αποστολές που είχαν ήδη δεσμευτεί.

Ο Τραμπ υποβαθμίζει την αύξηση των τιμών στις ΗΠΑ

Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ προσπάθησε να υποβαθμίσει τις ανησυχίες για την άνοδο των τιμών της βενζίνης στις ΗΠΑ, οι οποίες αυξήθηκαν κατά 11% την εβδομάδα την Παρασκευή (06/03), ενώ ο ηγέτης της μειοψηφίας της Γερουσίας Τσακ Σούμερ τον κάλεσε να πουλήσει πετρέλαιο από το Στρατηγικό Απόθεμα Πετρελαίου.

«Οι βραχυπρόθεσμες τιμές του πετρελαίου, οι οποίες θα μειωθούν ραγδαία όταν τελειώσει η καταστροφή της πυρηνικής απειλής του Ιράν, είναι ένα πολύ μικρό τίμημα που πρέπει να πληρώσουν οι ΗΠΑ και ο κόσμος, η ασφάλεια και η ειρήνη», έγραψε ο Τραμπ στο Truth Social την Κυριακή (08/03) το βράδυ. «ΜΟΝΟ ΟΙ ΗΛΙΘΙΟΙ ΘΑ ΣΚΕΦΤΟΝΤΑΝ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΑ!».