Ένα Σαββατοκύριακο κλιμακούμενης βίας στη Μέση Ανατολή ενέτεινε τις ανησυχίες για μια παρατεταμένη κρίση εφοδιασμού, ωθώντας τις τιμές του πετρελαίου στο υψηλότερο επίπεδό τους τα τελευταία τέσσερα χρόνια και προκαλώντας μια βαθιά πτώση των χρηματιστηριακών αγορών.

Τουλάχιστον πέντε ενεργειακές εγκαταστάσεις στην Τεχεράνη και τα περίχωρά της επλήγησαν από επιθέσεις, προκαλώντας αναφορές για σκηνές Αποκάλυψης στην ιρανική πρωτεύουσα. Η εθνική πετρελαϊκή εταιρεία του Κουβέιτ ανακοίνωσε επίσης προληπτική μείωση της παραγωγής εν μέσω αντιποίνων επιθέσεων από το Ιράν.

Τα Στενά του Ορμούζ – μία από τις σημαντικότερες εμπορικές αρτηρίες του κόσμου, από την οποία διέρχεται συνήθως το ένα πέμπτο των παγκόσμιων πετρελαιοφόρων και δεξαμενόπλοιων φυσικού αερίου – έχει ουσιαστικά κλείσει για μια εβδομάδα.

Το πετρέλαιο Brent, το διεθνές σημείο αναφοράς, σημείωσε άνοδο 26,3% στα 117,08 δολάρια ανά βαρέλι με την έναρξη των συναλλαγών της νέας εβδομάδας στις αγορές της Ασίας-Ειρηνικού, η πρώτη φορά που οι τιμές της αγοράς ξεπέρασαν αυτό το σημαντικό ψυχολογικό όριο από την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Η τιμή αναφοράς του αμερικανικού αργού West Texas Intermediate (WTI) επίσης σημείωσε άνοδο, αυξανόμενη κατά 28,7% στα 119,96 δολάρια ανά βαρέλι.

Η σημαντική άνοδος των τιμών του πετρελαίου είναι «ένα πολύ μικρό τίμημα» για τις ΗΠΑ «και τον κόσμο, την ασφάλεια και την ειρήνη», υποστήριξε ο Ντόναλντ Τραμπ την Κυριακή (08/03), περιγράφοντάς την ως «βραχυπρόθεσμη» συνέπεια του πολέμου των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν. «Θα πέσουν ραγδαία όταν τελειώσει η καταστροφή της πυρηνικής απειλής του Ιράν», ισχυρίστηκε ο πρόεδρος των ΗΠΑ στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Το ιρανικό καθεστώς προειδοποίησε ότι οι επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ ενδέχεται να ωθήσουν τις τιμές ακόμη υψηλότερα. «Αν μπορείτε να ανεχτείτε το πετρέλαιο σε τιμή άνω των 200 δολαρίων ανά βαρέλι, συνεχίστε αυτό το παιχνίδι», δήλωσε εκπρόσωπος των Φρουρών της Επανάστασης του Ιράν (IRGC) μετά τις επιθέσεις του Σαββατοκύριακου σε ενεργειακούς στόχους.

Ο ιαπωνικός δείκτης Nikkei 225 έπεσε 7,4% στο Τόκιο τη Δευτέρα (09/03), προμηνύοντας μια άλλη ταραχώδη εβδομάδα για τις παγκόσμιες αγορές μετοχών, καθώς ο νοτιοκορεατικός Kospi υποχώρησε 7,4%. Ο αυστραλιανός ASX 200 έπεσε 4,1% στο Σίδνεϊ. Τα δεδομένα δείχνουν ότι η Wall Street θα ανοίξει με πτώση.

Οι τιμές του πετρελαίου επέστρεψαν σε τριψήφια επίπεδα μετά τις υψηλότερες εβδομαδιαίες αυξήσεις από την πανδημία Covid πριν από έξι χρόνια, και συμπεριέλαβαν αύξηση 10 δολαρίων στην τιμή του αμερικανικού αργού μόνο την Παρασκευή (06/03).

«Η περίοδος χάριτος που έδωσε η αγορά στην κυβέρνηση Τραμπ έληξε στο τέλος της περασμένης εβδομάδας», σύμφωνα με τον Κλέιτον Σέιγκλ, ανώτερο ερευνητή στο Κέντρο Στρατηγικών και Διεθνών Σπουδών. «Ένα έλλειμμα 20 εκατομμυρίων βαρελιών την ημέρα πλήττει τις ισορροπίες της παγκόσμιας [αγοράς πετρελαίου] χωρίς κανένα σημάδι ανακούφισης. Αντίθετα, ο πρόεδρος Τραμπ απαιτεί άνευ όρων παράδοση, μια πολύ απίθανη προοπτική. Ενώ οι παρατηρητές μπορεί αρχικά να πίστευαν ότι η αδιαφορία του για τις οδυνηρές τιμές του πετρελαίου ήταν μπλόφα, τώρα είναι σαφές ότι δεν είναι», είπε στον Guardian.

Η κυβέρνηση Τραμπ προσπάθησε τις τελευταίες ημέρες να καθησυχάσει τους επενδυτές ότι η πρόσφατη αναστάτωση στον κλάδο του πετρελαίου και του φυσικού αερίου δεν θα διαρκέσει πολύ. «Στη χειρότερη περίπτωση, πρόκειται για εβδομάδες, όχι για μήνες», δήλωσε ο υπουργός Ενέργειας των ΗΠΑ, Κρις Ράιτ, στο CNN την Κυριακή. Τέτοιες δηλώσεις φαίνεται να έχουν πέσει στο κενό.

Συνολικά, οι τιμές του πετρελαίου έχουν εκτοξευθεί κατά δύο τρίτα από λίγο πάνω από τα 60 δολάρια το βαρέλι από την αρχή του έτους. Οι τιμές είχαν ήδη αυξηθεί τον Ιανουάριο και τον Φεβρουάριο, πριν επιταχυνθούν μετά την αμερικανο-ισραηλινή επίθεση κατά του Ιράν πριν από λίγο περισσότερο από μια εβδομάδα, η οποία έχει διαταράξει μια ζωτική εμπορική οδό για τις προμήθειες πετρελαίου της Μέσης Ανατολής μέσω των Στενών του Ορμούζ.

Οι φόβοι για παγκόσμια έλλειψη πετρελαίου επιδεινώθηκαν στα τέλη της περασμένης εβδομάδας από τον υπουργό Ενέργειας του Κατάρ, ο οποίος προέβλεψε ότι, αν ο πόλεμος συνεχιστεί αμείωτος, όλοι οι εξαγωγείς ενέργειας του Κόλπου θα αναγκαστούν να σταματήσουν την παραγωγή εντός εβδομάδων και το πετρέλαιο θα ανέλθει στα 150 δολάρια το βαρέλι.

Οι εγκαταστάσεις αποθήκευσης πετρελαίου στη Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Κουβέιτ φτάνουν στα όριά τους, πράγμα που σημαίνει ότι τα μεγάλα πετρελαϊκά πεδία ενδέχεται να πρέπει να κλείσουν αν το αργό πετρέλαιο δεν μπορεί να εξαχθεί μέσω των Στενών του Ορμούζ στην παγκόσμια αγορά.

Εκατοντάδες δεξαμενόπλοια που προσπαθούσαν να διέλθουν από το στενό έχουν σταματήσει, μετά την απειλή των Φρουρών της Επανάστασης του Ιράν να «βάλουν φωτιά» σε κάθε πλοίο που χρησιμοποιεί τη εμπορική οδό, η οποία μεταφέρει το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου.

Ο Σέιγκλ προειδοποίησε ότι οι εξαγωγές πετρελαίου και φυσικού αερίου από τη Μέση Ανατολή δεν θα ξαναρχίσουν «μέχρι οι πλοιοκτήτες, οι χειριστές και οι ασφαλιστές να αισθάνονται αρκετά ασφαλείς από την απειλή που αποτελούν τα ιρανικά πολεμικά πλοία και αεροσκάφη, οι πύραυλοι, τα drones, τα ταχύπλοα σκάφη και οι ναυτικές νάρκες».

Ο Λευκός Οίκος πρότεινε αντίμετρα, όπως την αναδρομολόγηση του σαουδικού αργού πετρελαίου μέσω της Ερυθράς Θάλασσας, την αξιοποίηση των εφεδρικών αποθεμάτων αργού πετρελαίου των ΗΠΑ ή την επέκταση της κρατικής ασφάλισης στις ναυτιλιακές εταιρείες. Ωστόσο, ο Σέιγκλ πρόσθεσε ότι αυτό δεν θα αρκούσε για να αντισταθμίσει την απώλεια 20 εκατομμυρίων βαρελιών πετρελαίου την ημέρα «ή οτιδήποτε κοντά σε αυτό το ποσό».