Το έγκλημα φαίνεται πως γοητεύει πολλούς χρήστες των social media, με το TikTok κυρίως να γίνεται, σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα, σκηνή αυτοπροβολής και εξωραϊσμού του σκοτεινού κόσμου του οργανωμένου εγκλήματος, όπου η μαφιόζικη αισθητική παρουσιάζεται ως σύμβολο δύναμης, σεβασμού και κύρους.

Σε έρευνα με τίτλο «Οι μαφίες στην ψηφιακή εποχή – Ο ρόλος του TikTok», ο μη κερδοσκοπικός οργανισμός Fondazione Magna Grecia ανέλυσε πάνω από 6.300 βίντεο, hashtags και λογαριασμούς που συνδέονται με τον κόσμο της Μαφίας. Τα ευρήματα είναι αποκαλυπτικά της διαδικτυακής δράσης της, με πολυτελή αυτοκίνητα, όπλα, κοσμήματα και σκηνές εντός των φυλακών να συγκεντρώνουν εκατομμύρια προβολές. Η εγκληματικότητα προβάλλεται ως lifestyle, όχι ως παρανομία που καταστρέφει ζωές σε μία χώρα που επί δεκαετίες πληρώνει βαρύ φόρο αίματος.

«Mafiosfera»

Σε ρεπορτάζ της ιταλικής εφημερίδας «Corriere della Sera», οι ερευνητές μιλούν για τη γέννηση μίας «mafiosfera», ενός παράλληλου σύμπαντος μέσα στο Διαδίκτυο, όπου οι αξίες και οι κώδικες της μαφιόζικης κουλτούρας γίνονται κοινωνικά αποδεκτοί. Οπως εξηγεί, αυτή η διαδικτυακή «εξιδανίκευση» της Μαφίας λειτουργεί ως μηχανισμός στρατολόγησης.

Ο Νικόλα Γκρατέρι, γνωστός εισαγγελέας-διώκτης της Μαφίας και Νο1 στόχος του οργανωμένου εγκλήματος, ο οποίος έχει δηλώσει ότι «συχνά μιλάει με τον θάνατο», προειδοποιεί ότι η ιταλική κοινωνία και το κράτος θα πρέπει να αντιδράσουν επειγόντως στη νέα ψηφιακή πραγματικότητα. Σημειώνει πως οι Αρχές πρέπει να αποκτήσουν άμεσα νέες ψηφιακές δεξιότητες και να θεσπίσουν πρωτόκολλα συνεργασίας με τις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης.

«Σήμερα, η Μαφία δεν χρειάζεται μόνο όπλα, αλλά αλγόριθμους και likes», δηλώνει χαρακτηριστικά ο Γκρατέρι, υπογραμμίζοντας ότι η επόμενη μάχη κατά του οργανωμένου εγκλήματος θα δοθεί στον ψηφιακό χώρο. Μάλιστα, τονίζει πως αυτός ο αγώνας πρέπει να δοθεί σε πανευρωπαϊκό επίπεδο, αφού απαιτεί κοινή στρατηγική.

Αλλαγή στιλ

Με την αλλαγή των γενεών στα ηνία των μαφιόζικων οργανώσεων έχει επέλθει και αλλαγή του στιλ. Ενώ τα παλιά αφεντικά της Μαφίας δρούσαν μακριά από τα φώτα και φρόντιζαν να τηρείται ευλαβικά η «ομερτά» -ο κώδικας της σιωπής- οι νεαροί μαφιόζοι διαφημίζουν τις παρανομίες τους. Ποζάρουν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης με ακριβά ρούχα και σαμπάνιες, κυκλοφορούν στους δρόμους με μηχανές και πυροβολούν σε κάθε ευκαιρία.

Η Αννα Σέρτζι, εγκληματολόγος του Πανεπιστημίου του Εσεξ στη Βρετανία, σημειώνει πως οι «φαμίλιες», οι οικογένειες της μαφίας, χρησιμοποιούν τα social media για να προωθήσουν και να υπερασπιστούν τις «πολιτισμικές αξίες» τους. Υπάρχει, βέβαια, ο κίνδυνος στις αναρτήσεις αυτές να αποκαλύψουν στοιχεία που αργότερα μπορούν να χρησιμοποιηθούν εναντίον τους σε αστυνομικές έρευνες ή σε δίκες. «Είναι σαν να έχεις ανεβάσει φωτογραφίες από ένα πάρτι στα 18 σου, οι οποίες σου δημιουργούν πρόβλημα όταν είσαι 30», σημειώνει η Σέρτζι.

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΝΕΩΝ ΟΡΩΝ

Από τον «Mafiofilo» στο «Mobstering»

Η έρευνα «Οι μαφίες στην ψηφιακή εποχή – Ο ρόλος του TikTok» του διεθνούς μη κερδοσκοπικού οργανισμού Fondazione Magna Grecia εισάγει νέους όρους-νεολογισμούς για να περιγράψει το φαινόμενο:

• Mafiofilo: Το άτομο που δεν είναι μέλος κάποιας εγκληματικής οργάνωσης, αλλά θαυμάζει και μιμείται τη μαφιόζικη «κουλτούρα».
• Mobstering: Η άμεση επίδειξη συμβόλων εξουσίας και βίας, όπως όπλα, τατουάζ, χρυσά κοσμήματα, χρήματα κ.ά.
• Mob-Influencing: Πιο έμμεση στρατηγική, όπου το μαφιόζικο πρότυπο παρουσιάζεται ως επιρροή ή ως πρότυπο, προτάσσοντας τον σεβασμό στη γειτονιά, την προστασία των αδύναμων ή τον ανδρισμό.