Το διαμάντι του Στέμματος των 105 καρατίων, που από τα έγκατα της ινδικής γης μετέφερε τη λάμψη του στη βρετανική αυτοκρατορία. Με την είδηση πως το Ιράν διεκδικεί με τη «συμφωνία» την επιβολή δασμών για το πέρασμα των Στενών του Ορμούζ -το δικό τους Κοχινούρ- αναρωτήθηκα αν υπάρχει νικητής από την περιπέτεια που στοίχισε τελικά πολλά περισσότερο από τον αδάμαντα του βρετανικού Στέμματος σε όλους. Ψάχνοντας απάντηση, ζήτησα τη γνώμη Τριαντάφυλλου Καρατράντου, διεθνολόγου με ειδικότητα ασφάλειας και εξωτερικής πολιτικής, επιστημονικού συνεργάτη του ΕΛΙΑΜΕΠ.

Για το ίδιο, η ιδιοποίηση των Στενών είναι εμπράκτως ένα από τα, εντός ή εκτός εισαγωγικών, κέρδη του Ιράν, υπενθυμίζοντας πως όλα ξεκίνησαν με τον μεγαλύτερο κίνδυνο να αποτελεί η δυνητική απόκτηση πυρηνικού όπλου από το Ιράν, σημειώνοντας πως «βγαίνουμε» με πολλά ερωτηματικά για το πότε και πώς, με ένα νέο όπλο, πολύ σημαντικό, που είναι η εργαλειοποίηση των Στενών. Αρα οι προκλήσεις, οι κίνδυνοι είναι περισσότεροι και στην τελική ένα μεγάλο ζήτημα που λέει. Τελικά το Ιράν, εμπράκτως, τη στιγμή που ξεκίνησε η στρατιωτική επιχείρηση ήταν κίνδυνος για το Ισραήλ, την περιφερειακή ασφάλεια και τις Ηνωμένες Πολιτείες, όχι λόγω του πυρηνικού όπλου που ήθελε να αποκτήσει, αλλά λόγω του βαλλιστικού προγράμματός του και των drones τα οποία χρησιμοποιούσε διά των πληρεξούσιων του, των τρομοκρατικών οργανώσεων, στην περιοχή. Γι’ αυτές δεν βλέπουμε να υπάρχει κάποια πρόβλεψη για τις πρώτες 60 ημέρες της συμφωνίας. Αρα παραμένει έντονος ο προβληματισμός.

Τα Στενά του Ορμούζ από φυσικούς, γεωλογικούς λόγους ανήκουν στο Ιράν που αξιοποιεί το πολύ δυνατό χαρτί του με έλεγχο που επηρέασε τρομακτικά. Με κέρδος που ισοζύγισε τις επιπτώσεις. «Οταν δολοφονείται σχεδόν το σύνολο της ανώτατης ηγεσίας σου, υπάρχει ο κίνδυνος αποσταθεροποίησης του καθεστώτος. Αντεξε. Αυτό το χαρτί το Ιράν γνωρίζει πια πως μπορεί να το χρησιμοποιεί ως εργαλείο ανά πάσα στιγμή. Στην πραγματικότητα, οι πιέσεις προς την πλευρά του Τραμπ, που οδήγησαν στις διαπραγματεύσεις, ήρθαν από το δικό του πολιτικοοικονομικό πεδίο.

Ωστόσο, εδώ έρχονται να σταθμίσουν και οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής δύο δεδομένα. Από τη μία πλευρά, να μην ξεχνιόμαστε, ξεκίνησε μία πολεμική επιχείρηση με δύο μέρη ΗΠΑ-Ισραήλ. Και, παράλληλα, υπάρχει μία συμφωνία -το μνημόνιο κατανόησης που για μένα είναι ο πιο σωστός όρος με θεσμική βαρύτητα-, που περιλαμβάνει και το μέτωπο του Λιβάνου, χωρίς όμως να υπογράψουν σε αυτό το Ισραήλ και η Χεζμπολάχ που βρίσκονται σε πόλεμο. Πολλά λοιπόν τα ζητήματα για το πώς αυτό θα εξελιχθεί. Παραμένει ένα ερωτηματικό. Ενα Ιράν που μπήκε με θεοκρατικό καθεστώς βγαίνει με θεοκρατικό καθεστώς. Με πατέρα Χαμενεΐ, βγαίνει με γιο Χαμενεΐ, έστω και τύποις ηγέτης, δίνοντας τη νομική κάλυψη στους Φρουρούς της Επανάστασης. Και βγαίνει με τους Φρουρούς της Επανάστασης χωρίς να έχει αλλάξει την αντίληψή του, η οποία μάλιστα να μοιάζει πιο ενδυναμωμένη».

Εθεσα το θέμα της «συνδιοκτησίας» σε έναν βαθμό των Στενών. «Κυρίως τα εμιράτα, οι χώρες της περιοχής και επιχειρηματίες, βλέποντας την αστάθεια και την ιδιωτικοποίηση των στρατηγικών περασμάτων, δημιουργούν και επεκτείνουν αγωγό που να προσπερνά τα Στενά του Ορμούζ. Αν γυρίσουμε τον χρόνο πίσω, στην εισβολή στην Ουκρανία, θα βλέπαμε πώς όλη αυτή η συζήτηση γίνονταν περιφερειακά. Μιλάγαμε για την ενεργειακή αυτάρκεια της Δύσης, κυρίως της Ε.Ε., από χώρες αυταρχικές ή θεοκρατικές. Κανείς όμως δεν έλεγε πως πρέπει να τρέξουμε τόσο γρήγορα ώστε να μπορέσουμε να αποδεσμευτούμε όχι μόνο για ενεργειακούς λόγους, αλλά και γεωστρατηγικούς.

Εδώ λοιπόν μπαίνει το ερώτημα πώς μπορεί η Ε.Ε. να έχει μικρή εξάρτηση ακόμη και από χώρες που είναι, τώρα, συμμαχικές όπως είναι οι χώρες του Κόλπου». Και εξηγεί πως «τρέχει με τη δημιουργία νέας στρατηγικής, που, όπως τονίζει, ευτυχώς περιλαμβάνει και την Ελλάδα και την Κύπρο – εκτός Ευρώπης το Ισραήλ, την Αίγυπτος, χώρες που θα συνθέσουν τη νέα αρχιτεκτονική για την εγκατάσταση στρατηγικής αυτονομίας. Η στρατηγική άμυνας έχει πλέον και έντονη ενεργειακή διάσταση γιατί χωρίς αυτήν δεν μπορείς να είσαι αυτόνομος. Σχεδιασμός, όπως ο κάθετος διάδρομος ή οι έρευνες σε περιοχές της Μεσογείου, καθίσταται προτεραιότητα και δείχνει ένα ακόμη πεδίο περαιτέρω αξιοποίησης αυτών των σημαντικών πρωτοβουλιών». Nέου τύπου εξόρυξη Kohinoor, λοιπόν, για το Στέμμα της Δύσης!