Αμέσως μετά το Πάσχα, το υπουργείο Υγείας και η Εθνική Επιτροπή Διατροφής αναμένεται να παρουσιάσουν τον νέο Εθνικό Οδηγό Διατροφής, ένα κομβικό εργαλείο δημόσιας Υγείας που έρχεται να αντιμετωπίσει τη σύγχρονη επιδημία των χρόνιων νοσημάτων, όπως τα καρδιαγγειακά, τα νευροεκφυλιστικά, οι καρκίνοι, η παχυσαρκία και ο διαβήτης τύπου 2. Πίσω από αυτό το τεράστιο εγχείρημα βρίσκονται 45 κορυφαίοι Ελληνες ακαδημαϊκοί και επιστήμονες Υγείας από όλη τη χώρα, οι οποίοι δουλεύουν άοκνα τους τελευταίους μήνες για την επιστημονική τεκμηρίωση του… πιάτου μας.
Νέα δεδομένα
Η πρόεδρος της Εθνικής Επιτροπής Διατροφής και καθηγήτρια Υγιεινής και Επιδημιολογίας στην Ιατρική Σχολή του ΕΚΠΑ, Ανδρονίκη Νάσκα, μιλά στον «Ε.Τ.» για τα νέα επιστημονικά δεδομένα που πρόκειται να ανατρέψουν πολλά από όσα θεωρούσαμε δεδομένα στο καθημερινό μας τραπέζι. Το σίγουρο, όμως, είναι πως οι νέες συστάσεις διατροφής θα στηριχθούν πάνω στον ακλόνητο πυλώνα της «μεσογειακής διατροφής».
«Τα πρότυπα υγιεινής διατροφής -λίγο πολύ- διαμορφώνονται με βάση τα επιστημονικά δεδομένα», τονίζει η κ. Νάσκα και προσθέτει: «Τη μεσογειακή διατροφή, όμως, δεν τη συνθέσαμε, την ανακαλύψαμε. Είναι η παραδοσιακή διατροφή μας, της δεκαετίας του 1960. Η διατροφή της ανέχειας και της φτώχειας των ανθρώπων εκείνης της εποχής. Η διατροφή που μας επέβαλε τότε να καταναλώνουμε αυτά που είχαμε διαθέσιμα. Αυτήν τη διατροφή τη σέβεσαι, δεν την πειράζεις, δεν την αγγίζεις. Στηρίζεσαι πάνω της και πάνω σε αυτή… χτίζεις. Γιατί με αυτήν τη διατροφή -ενώ η χώρα τότε ήταν πολύ φτωχή- είχε τους καλύτερους δείκτες Υγείας στην Ευρώπη».
Οι νεότερες επικαιροποιημένες οδηγίες για τη διατροφή μας έρχονται έπειτα από σχεδόν πάνω από 10 χρόνια. Οι προηγούμενες είχαν δημοσιοποιηθεί το 2014 από το τότε υπουργείο Υγείας. Τα επιστημονικά δεδομένα και ο τρόπος ζωής μας μεταβλήθηκαν από τότε, οπότε η ανανέωση των οδηγιών κρίθηκε απαραίτητη.
«Τώρα κρίθηκε ότι έπρεπε να δούμε τα νέα δεδομένα», εξηγεί η κ. Νάσκα, η οποία, ως πρόεδρος της Επιτροπής, διαμόρφωσε, με εντολές του υπουργείου Υγείας και της αναπληρώτριας υπουργού Ειρήνης Αγαπηδάκη, τέσσερις ξεχωριστές ομάδες εργασίας για κάθε υποομάδα του πληθυσμού:
- Βρέφη, παιδιά και έφηβοι.
- Ενήλικες.
- Ενήλικες 65+.
- Μία ειδική κατηγορία για γυναίκες σε διάφορα στάδια της ζωής τους (εγκυμοσύνη, γαλουχία και εμμηνόπαυση).
«Με μεράκι»
«Συνολικά δουλεύουμε 45 ακαδημαϊκοί από όλη την Ελλάδα. Επιδημιολόγοι, διαιτολόγοι, διατροφολόγοι, καρδιολόγοι, ενδοκρινολόγοι, γυναικολόγοι, παιδίατροι, παιδοαλλεργιολόγοι, γηρίατροι. Δουλεύουμε με μεράκι, αμισθί, για να φέρουμε εις πέρας ένα έργο πάρα πολύ σημαντικό. Τώρα είμαστε στη φάση που ολοκληρώσαμε την επιστημονική τεκμηρίωση και αρχίζουμε πια και διαμορφώνουμε τις απλές οδηγίες προς τον πληθυσμό», σημειώνει η κ. Νάσκα.
Το μάθημα από την Κρήτη του 1948
Η πρόεδρος της Εθνικής Επιτροπής Διατροφής και καθηγήτρια Υγιεινής και Επιδημιολογίας στην Ιατρική Σχολή του ΕΚΠΑ, Ανδρονίκη Νάσκα, υπενθυμίζει ότι η διατροφική πυραμίδα παραμένει άρρηκτα συνδεδεμένη με τη μεσογειακή δίαιτα. Ανακαλεί, μάλιστα, μία ιστορική αμερικανική μελέτη του ιδρύματος Fulbright στην Κρήτη, του 1948. «Ηρθαν οι Αμερικανοί στο πλαίσιο της υποστήριξης των χωρών μετά τον πόλεμο, για να δουν πώς θα βοηθήσουν τους Ελληνες να βελτιώσουν τη διατροφή τους. Ο ερευνητής κατέληξε στην έκθεση των αποτελεσμάτων της μελέτης του πως δεν υπάρχει κάτι να διδάξουν στους Ελληνες. Αντίθετα, “εμείς πρέπει να μάθουμε από αυτούς”, όπως ανέφερε χαρακτηριστικά. Σημείωνε, δε, ότι το φαγητό μας “κολυμπούσε στο ελαιόλαδο”, πως “κανένα γεύμα δεν ήταν πλήρες χωρίς ψωμί” και ότι “το κρέας ήταν το φαγητό των ειδικών περιστάσεων”», επισημαίνει η Ανδρονίκη Νάσκα.
Ο «Ε.Τ.» ΑΠΟΚΑΛΥΠΤΕΙ ΤΑ ΚΟΡΥΦΑΙΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ
Τέλος στη «δαιμονοποίηση» των full fat γαλακτοκομικών
Ο «Ε.Τ.» έχει στη διάθεσή του κάποια από τα κορυφαία επιστημονικά συμπεράσματα που προέκυψαν από τη σοβαρή τεκμηρίωση που έκαναν οι επιστήμονες. Ενα από τα πιο ενδιαφέροντα στοιχεία, τα οποία προσανατολίζεται να εισηγηθεί η Εθνική Επιτροπή Διατροφής, είναι η αλλαγή στάσης απέναντι στα γαλακτοκομικά.
Οπως αποκαλύπτει η Ανδρονίκη Νάσκα, η εποχή που τα προϊόντα με 0% ή 2% λιπαρά θεωρούνταν ο απόλυτος σύμμαχος της υγείας φαίνεται να περνάει στο παρελθόν. «Φαίνεται πως χάνεται η ανάγκη έμφασης στα χαμηλά λιπαρά, δηλαδή στα low fat γαλακτοκομικά. Πρώτα απ’ όλα, δεν φαίνεται να είναι τόσο πιο ευεργετική η κατανάλωσή τους έναντι των γαλακτοκομικών με πλήρη περιεκτικότητα. Τα στοιχεία δεν δείχνουν ότι μειώνεται ο κίνδυνος καρδιαγγειακών ή άλλων χρόνιων νοσημάτων», υπογραμμίζει η καθηγήτρια.
Παράλληλα, εξηγεί τη βιοχημική διαφορά: «Φαίνεται ότι τα λιπίδια των γαλακτοκομικών είναι διαφορετικά από τα λιπίδια που έχουμε στο κρέας. Το κρέας πρέπει να το μειώσουμε, δεν υπάρχει αμφιβολία. Αλλά τα γαλακτοκομικά, το τυρί, το γάλα και το γιαούρτι, έχουν άλλα λιπίδια». Μάλιστα, για πρώτη φορά, οι νέες οδηγίες ενδέχεται -αν συναινέσουν σε αυτό όλοι οι επιστήμονες- να συστήσουν την καθημερινή κατανάλωση μίας μερίδας γιαουρτιού, αναγνωρίζοντας την τεράστια αξία του για το μικροβίωμα του εντέρου.
Δημητριακά ολικής άλεσης και γυμναστική καθημερινά
Ενας ακόμη βασικός πυλώνας των ενδεχόμενων επικείμενων συστάσεων αφορά τους υδατάνθρακες. «Θα υπάρχει μια πολύ μεγάλη έμφαση στα δημητριακά ολικής άλεσης», επισημαίνει η Ανδρονίκη Νάσκα, ξεκαθαρίζοντας πως το μήνυμα γίνεται πολύ πιο κατηγορηματικό. «Εκεί που παλιά λέγαμε “προτιμάτε”, τώρα λέμε “αντικαταστήστε τα επεξεργασμένα με μη επεξεργασμένα δημητριακά”», υπογραμμίζει χαρακτηριστικά.
Επίσης, μια εξίσου σημαντική καινοτομία του νέου οδηγού είναι ότι πλέον δεν μιλάμε αποκλειστικά για διατροφικές συνήθειες. Για πρώτη φορά, το υπουργείο Υγείας αναμένεται να προχωρήσει σε διπλές συστάσεις: διατροφής και σωματικής δραστηριότητας ταυτόχρονα, εξειδικευμένες, μάλιστα, για κάθε ηλικιακή ομάδα και ιδιαίτερα για τις γυναίκες στην εμμηνόπαυση.
ΑΝΑΣΤΡΟΦΗ ΠΥΡΑΜΙΔΑΣ
Η αμερικανική τάση και η ελληνική «απάντηση»
Την ώρα που η Ελλάδα ετοιμάζεται να επικαιροποιήσει τις συστάσεις της πατώντας σταθερά στις ρίζες της μεσογειακής διατροφής, στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού η συζήτηση έχει πάρει διαφορετική τροπή. Η πρόσφατη δημοσιοποίηση των προθέσεων του Ντόναλντ Τραμπ για μια «ανεστραμμένη» διατροφική πυραμίδα, η οποία δίνει υπερβολική έμφαση στις πρωτεΐνες και τα ζωικά λιπαρά, δημιουργεί ένα νέο παγκόσμιο αφήγημα, το οποίο η χώρα μας δεν θα ακολουθήσει.
Για την Ανδρονίκη Νάσκα, η ελληνική πραγματικότητα υπαγορεύει άλλες, πιο τεκμηριωμένες λύσεις. «Αυτά είναι τα συμπεράσματα της ομάδας στις ΗΠΑ», αναφέρει, ξεκαθαρίζοντας το τοπίο και συμπληρώνει: «Είναι διαφορετική η επιστημονική τεκμηρίωση σ’ εμάς και διαφορετικές οι συστάσεις προς τον πληθυσμό. Θα ήθελε πολύ και η Αμερική να πει “καταναλώνετε ελαιόλαδο”, αλλά οικονομικά και αγροδιατροφικά δεν μπορούν να το στηρίξουν. Εμείς μπορούμε να το στηρίξουμε. Αρα, μιλούν για άλλα έλαια. Το γεγονός είναι ότι τα επιστημονικά δεδομένα τεκμηριώνουν την υπεροχή του ελαιολάδου και την ανάγκη μείωσης της κατανάλωσης κόκκινου κρέατος. Από την επιστήμη μέχρι το τι θα βάλουμε στο πιάτο μας συμμετέχουν πολλοί και διαφορετικοί παράγοντες. Η οικονομία και η βιωσιμότητα είναι παράγοντες τους οποίους πρέπει να λάβουμε υπ’ όψιν».
ΕΙΡΗΝΗ ΑΓΑΠΗΔΑΚΗ, ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΡΙΑ ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΥΓΕΙΑΣ
«Να καλλιεργήσουμε μια κουλτούρα υγιεινών επιλογών»
«Η επικαιροποίηση των εθνικών διατροφικών οδηγών αποτελεί μια σημαντική πρωτοβουλία για την προαγωγή της δημόσιας Υγείας. Με βάση τα πιο σύγχρονα επιστημονικά δεδομένα και τη συμβολή 45 επιστημόνων, διαμορφώνουμε συστάσεις που ανταποκρίνονται στις πραγματικές ανάγκες του πληθυσμού και στις σύγχρονες διατροφικές συνήθειες. Δίνουμε έμφαση στην ισορροπημένη διατροφή, στη μείωση των υπερβολικών μερίδων, στην ενίσχυση της κατανάλωσης φρούτων, λαχανικών, οσπρίων και δημητριακών ολικής άλεσης. Παράλληλα, ενσωματώνουμε απλές και πρακτικές οδηγίες για την καθημερινότητα, μαζί με τη σημασία της σωματικής δραστηριότητας. Στόχος μας είναι να καλλιεργήσουμε μια κουλτούρα υγιεινών επιλογών από νωρίς και να συμβάλουμε ουσιαστικά στην πρόληψη της παχυσαρκίας και στη βελτίωση της ποιότητας ζωής όλων των πολιτών».
ΟΙ 3 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΝΑΤΡΟΠΕΣ
(Σύμφωνα με την επιστημονική τεκμηρίωση που οδεύει προς επικύρωση)
1 Μικρότερες μερίδες παντού: Αισθητή μείωση των μερίδων σχεδόν σε όλες τις ομάδες τροφίμων (και του κρέατος).
2 Προϊόντα ολικής άλεσης: Οδηγία για αντικατάσταση των επεξεργασμένων με μη επεξεργασμένα δημητριακά.
3 Απενοχοποιούνται τα πλήρη γαλακτοκομικά προϊόντα: Επικείμενη σύσταση για μία μερίδα γιαούρτι καθημερινά, για την ενίσχυση του μικροβιώματος.
Ροή Ειδήσεων 
