Μία από τις πιο διαδεδομένες, υποστηρίζει ότι το Ισραήλ και ειδικότερα ο Μπενιαμίν Νετανιάχου, είτε γνώριζαν είτε βρίσκονταν πίσω από τις επιθέσεις, με στόχο να ωθήσουν τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής σε πολεμική ευθυγράμμιση εναντίον του Ιράν. Πλέον, στη συζήτηση μπαίνει και ο Τζέφρι Έπσταϊν, ο καταδικασμένος παιδόφιλος και η συνεργός του Γκίσλεϊν Μάξγουελ, καθώς με την ανάρτηση των νέων αρχείων από την υπόθεση που εκδόθηκαν από το υπουργείο Δικαιοσύνης των ΗΠΑ (Department of Justice – DOJ), ήρθαν στο φως δύο αρχεία που εγείρουν ερωτήματα σχετικά με πιθανή συσχέτισή τους με τις επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους.

Οι επιθέσεις της 11^ης Σεπτεμβρίου 2001 στο Παγκόσμιο Κέντρο Εμπορίου, ήταν μια σειρά τεσσάρων συντονισμένων τρομοκρατικών επιθέσεων από την Ισλαμιστική Τρομοκρατική Οργάνωση Αλ Κάιντα. Εκείνο το μοιραίο πρωί, τέσσερα επιβατικά αεροσκάφη που ταξίδευαν από τις βορειοανατολικές ΗΠΑ στην Καλιφόρνια, κατελήφθησαν εν πτήσει από 19 τρομοκράτες της Αλ Κάιντα.

Η Αλ Κάιντα δημιουργήθηκε το 1979, υπό την ηγεσία του Οσάμα Μπιν Λάντεν, ο οποίος ταξίδεψε στο Αφγανιστάν και οργάνωσε τους Άραβες για να αντισταθούν στους Σοβιετικούς. Το 1996, ο Μπιν Λάντεν εξέδωσε το πρώτο του φετφά (μη δεσμευτική αλλά αξιόπιστη νομική άποψη), καλώντας Αμερικανούς στρατιώτες να φύγουν από τη Σαουδική Αραβία.

Η Αλ Κάιντα σχεδίασε τις επιθέσεις ώστε να χτυπήσει υψηλού συμβολισμού στόχους των ΗΠΑ, ώστε να προκαλέσει μεγάλη αναστάτωση και διεθνή προβολή. Οι τρομοκράτες εκπαιδεύτηκαν για μήνες σε πτήσεις, χρήση όπλων και συντονισμό επιθέσεων. Τα τέσσερα αεροσκάφη είχαν διαφορετικούς στόχους: δύο κατευθύνθηκαν στους Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη, ένα στο Πεντάγωνο στη Ουάσινγκτον και ένα (πτήση 93 της United Airlines) κατέπεσε σε ένα χωράφι στο Σάνκσβιλ της Πενσυλβανίας.

Κίνητρα της Αλ Κάιντα

Η Αλ Κάιντα είχε συγκεκριμένα πολιτικά και ιδεολογικά κίνητρα: Πέρα από την προώθηση ενός εξτρεμιστικού ισλαμικού ιδεώδους για «ιερό πόλεμο» (τζιχάντ) κατά της Δύσης, ήθελε να δείξει την αντίθεση της στην αμερικανική παρουσία στη Μέση Ανατολή και την στήριξη των ΗΠΑ στο Ισραήλ.

Συνέπειες 

Οι επιθέσεις της 11^ης Σεπτεμβρίου προκάλεσαν τον θάνατο 2.996 ανθρώπων (2.977 θύματα + 19 τρομοκράτες της Αλ Κάιντα), την καταστροφή των Δίδυμων Πύργων, σοβαρές ζημιές στο Πεντάγωνο, την εκκίνηση του War on Terror από τις ΗΠΑ -που περιλάμβανε εισβολές στο Αφγανιστάν και αργότερα στο Ιράκ- καθώς και μακροχρόνιες αλλαγές σε πολιτικές ασφαλείας, αεροπλοΐας και διεθνούς συνεργασίας κατά της τρομοκρατίας.

Τα Τεκμηριωμένα Στοιχεία:

Το βιβλίο του Νετανιάχου (1995):

Στο βιβλίο «Fighting Terrorism» ο Μπενιαμίν Νετανιάχου προειδοποιούσε για τον πιθανό κίνδυνο ισλαμιστικής τρομοκρατίας εναντίον δυτικών στόχων. Σε δήλωσή του που κυκλοφορεί στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, αναφέρει: «Αν η Δύση δεν ξυπνήσει μπροστά στην αυτοκαταστροφική φύση του μαχητικού Ισλάμ, το επόμενο πράγμα που θα δείτε είναι το μαχητικό Ισλάμ να καταρρίπτει το Παγκόσμιο Κέντρο Εμπορίου (Δίδυμοι Πύργοι)». Φράση που αποτελεί γενική προειδοποίηση κι όχι «προφητεία», συγκεκριμένη για τους Δίδυμους Πύργους. Μετά την πρώτη τρομοκρατική επίθεση στο Παγκόσμιο Κέντρο Εμπορίου το 1993, πολλοί ειδικοί μιλούσαν για πιθανές επιθέσεις σε εμβληματικούς ουρανοξύστες.

Τα emails του Τζέφρι Έπσταϊν 

EFTA00580430:

Από τα αρχεία του υπουργείου Δικαιοσύνης (DOJ): Ημερομηνία: 18 Σεπτεμβρίου 2001, από Philip Levine προς G. Max (πιθανότατα Γκίσλεϊν Μάξγουελ) με θέμα «Που είναι ο αληθινός πιλότος?» Στάλθηκε μία εβδομάδα μετά τις επιθέσεις της 11^ης Σεπτεμβρίου, χωρίς όμως να αναφέρει κάτι για 9/11, τρομοκρατία ή Δίδυμους Πύργους. Δεν γνωρίζουμε σε τι αναφέρεται ακριβώς, θα μπορούσε να αναφέρεται σε εσωτερικό ζήτημα πτήσης σε ιδιωτικά αεροσκάφη του κύκλου Έπσταϊν.

EFTA00578730:

Από τα αρχεία του υπουργείου Δικαιοσύνης (DOJ): Ημερομηνία: 6 Ιανουαρίου 2003, από Ed Epstein (Edward Jay Epstein – δημοσιογράφος και συγγραφέας) προς Γκίσλεϊν Μάξγουελ με θέμα «Shadow Commission» («Σκιώδης Επιτροπή»). Το email λέει: «Ενδιαφέρεσαι να είσαι στην Shadow Commission για τις 9/11. Η λίστα των μελών είναι μυστική». Πρόκειται για πρόσκληση συμμετοχής σε ανεπίσημη ομάδα ανασκόπησης των γεγονότων της 11^ης Σεπτεμβρίου κι όχι κρατική επιτροπή.

EFTA00888614:

Από τα αρχεία του υπουργείου Δικαιοσύνης (DOJ): Ημερομηνία: 18 Φεβρουαρίου 2010, από Τζέφρι Έπσταϊν προς Sultan Bin Sulayem (συνεργός του Έπσταϊν και CEO της λογιστικής εταιρείας στο Ντουμπάι, DP World). «Ο Peter μου μίλησε για τις διάφορες συναντήσεις σου… πότε μπορώ να σε δω;» Επισυναπτόμενο στο email είναι ένα πολιτικό άρθρο γνώμης για μια επιχείρηση στο Ντουμπάι, που αναφέρεται σε πιθανή εμπλοκή της ισραηλινής υπηρεσίας πληροφοριών Μοσάντ σε επιχείρηση δολοφονίας στελέχους της Χαμάς στο Ντουμπάι.

EFTA00014572:

Ένα ακόμη στοιχείο που συχνά χρησιμοποιείτε σε σχετικές θεωρίες, είναι το αυστριακό διαβατήριο που βρέθηκε στα προσωπικά έγγραφα του Έπσταϊν κατά τη διάρκεια έρευνας το 2019. Το διαβατήριο είχε εκδοθεί τη δεκαετία του ’80 υπό το όνομα Marius Robert και σύμφωνα με τις καταγραφές περιλάμβανε πλαστή διεύθυνση στη Σαουδική Αραβία.  Η ύπαρξη του έχει οδηγήσει σε εικασίες ότι ο Έπσταϊν μπορεί να είχε διασυνδέσεις με υπηρεσίες πληροφοριών. Ωστόσο, δεν προέκυψε ποτέ επίσημη επιβεβαίωση ότι το διαβατήριο χρησιμοποιήθηκε για κατασκοπευτική δραστηριότητα. Σε δικαστικά έγγραφα και δημοσιογραφικές έρευνες αναφέρεται ότι ο ίδιος υποστήριξε πως το είχε αποκτήσει για λόγους «προσωπικής ασφάλειας» όταν ταξίδευε σε περιοχές της Μέσης Ανατολής.

Πως αναπτύσσεται η θεωρία συνωμοσίας και πως αποδομείται 

Η θεωρία που κυκλοφορεί στο διαδίκτυο βασίζεται, κυρίως, στη σύνδεση αποσπασματικών στοιχείων που παρουσιάζονται ως μέρος ενός ενιαίου σχεδίου. Αρχικά, χρησιμοποιείται η υπόθεση ότι ο Τζέφρι Έπσταϊν είχε σχέσεις με ισχυρά πολιτικά και οικονομικά πρόσωπα διεθνώς. Από αυτή την πραγματική αλλά γενική διαπίστωση, ορισμένοι χρήστες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης προχωρούν σε έναν δεύτερο ισχυρισμό: ότι ο Έπσταϊν λειτουργούσε ως πράκτορας της Μοσάντ. Ωστόσο, μέχρι σήμερα δεν υπάρχει επίσημη έρευνα, δικαστικό έγγραφο ή αξιόπιστη επιβεβαίωση που να τεκμηριώνει έναν τέτοιο ρόλο.

Στη συνέχεια, το αφήγημα συνδέει τα email από τα αρχεία της υπόθεσης Έπσταϊν με τις επιθέσεις της 11^ης Σεπτεμβρίου. Για παράδειγμα, το email που λέει «Που είναι ο αληθινός πιλότος?» παρουσιάζεται σε ορισμένες αναρτήσεις ως δήθεν ένδειξη γνώσης για τις αεροπειρατείες. Στην πραγματικότητα, το μήνυμα στάλθηκε μια εβδομάδα μετά τις επιθέσεις και δεν περιέχει καμία αναφορά σε τρομοκρατία, στους Δίδυμους Πύργους ή σε γεγονότα της 11^ης Σεπτεμβρίου. Η ερμηνεία παραμένει άγνωστη και θα μπορούσε να αφορά οποιοδήποτε θέμα σχετικό με ιδιωτικές πτήσεις ή εσωτερική επικοινωνία.

Παρόμοια χρήση γίνεται και στο email για τη λεγόμενη «Shadow Commission». Στο διαδίκτυο παρουσιάζεται συχνά ως απόδειξη ύπαρξης «μυστικής επιτροπής» που γνώριζε την αλήθεια για τις επιθέσεις. Ωστόσο, το ίδιο email δείχνει ότι πρόκειται για ανεπίσημη πρωτοβουλία ή ιδιωτική συζήτηση για ανεξάρτητη ανάλυση των γεγονότων της 11^ης Σεπτεμβρίου και όχι για κρατικό ή θεσμικό όργανο.

Στο αφήγημα ενσωματώνεται, επίσης, μια παλαιότερη δήλωση του Μπενιαμίν Νετανιάχου από το βιβλίο του Fighting Terrorism (1995), η οποία παρουσιάζεται ως «πρόβλεψη» για την καταστροφή των Δίδυμων Πύργων. Στην πραγματικότητα, η δήλωση εντάσσεται στο πλαίσιο ευρύτερων προειδοποιήσεων για την απειλή της ισλαμιστικής τρομοκρατίας. Μετά την επίθεση στο Παγκόσμιο Κέντρο Εμπορίου το 1993, πολλοί αναλυτές και αξιωματούχοι συζητούσαν ήδη το ενδεχόμενο μελλοντικών επιθέσεων σε εμβληματικούς στόχους στις ΗΠΑ.

Ο συνδυασμός αυτών των στοιχείων –email χωρίς σαφή σύνδεση με τα γεγονότα, φήμες για μυστικές υπηρεσίες και αποσπασματικές δηλώσεις– δημιουργεί ένα αφήγημα που παρουσιάζεται ως «»αποκάλυψη». Στη πραγματικότητα, όμως, πρόκειται για παράδειγμα της λογικής πλάνης που συνδέει το «ποιος μπορεί να επωφελήθηκε» με το «ποιος μπορεί να ευθύνεται». Η απουσία τεκμηριωμένων αποδείξεων αντικαθίσταται από συσχετισμούς, υποθέσεις και επιλεκτική ερμηνεία πληροφοριών.

Η αποδόμηση μιας τέτοιας θεωρίας βασίζεται, κυρίως, στην εξέταση των πρωτογενών πηγών. Όταν τα ίδια τα έγγραφα και τα email εξεταστούν στο πλήρες τους πλαίσιο, δεν προκύπτει καμία ένδειξη που να συνδέει τον Έπσταϊν, τον Νετανιάχου ή το Ισραήλ με τον σχεδιασμό των επιθέσεων της 11^ης Σεπτεμβρίου.

Γιατί επιβιώνουν τέτοιες θεωρίες 

Η βιβλιογραφία για τη συνωμοσιολογία δείχνει ότι μεγάλα τραυματικά γεγονότα, όπως η 11^η Σεπτεμβρίου, δημιουργούν ανάγκη για «μεγάλες εξηγήσεις». Όσο μεγαλύτερο το σοκ, τόσο δυσκολότερα γίνεται αποδεκτή μία εξήγηση που αποδίδει ευθύνες σε περιορισμένο αριθμό δραστών. Παράλληλα, η αναφορά σε μυστικές υπηρεσίες, όπως η Μοσάντ, ενισχύει την εικόνα ενός «αόρατου δρώντα», ενώ η πολυπλοκότητα της γεωπολιτικής στη Μέση Ανατολή διευκολύνει συνδέσεις μεταξύ άσχετων γεγονότων. Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ενισχύουν αυτή τη διαδικασία, μέσω αποσπασματικών πληροφοριών και δημοφιλούς (viral) περιεχομένου. Έτσι, πολλές θεωρίες επιβιώνουν όχι λόγω αποδείξεων, αλλά λόγω αφηγηματικής συνοχής.

Συμπέρασμα 

Δεν υπάρχουν αποδείξεις που να συνδέουν τον Νετανιάχου ή το Ισραήλ με την οργάνωση των επιθέσεων της 11^ης Σεπτεμβρίου. Αυτό που είναι επιβεβαιωμένο, είναι πως οι επιθέσεις έγιναν από την Αλ Κάιντα, υπό τον Οσάμα Μπιλ Λάντεν, όπως καταγράφει η 9/11 Commisssion. Η θεωρία ότι οι επιθέσεις προκλήθηκαν για να οδηγήσουν τις ΗΠΑ σε πόλεμο με το Ιράν, βασίζεται κυρίως σε συσχετισμούς και υποθέσεις, χωρίς τεκμηριωμένα στοιχεία. Πρόκειται για χαρακτηριστικό παράδειγμα τού πως το framing (πλαισίωση), η αποσπασματική χρήση δηλώσεων και η αναζήτηση «κρυφών σχεδίων» μπορούν να μετατρέψουν μια γενική προειδοποίηση για την τρομοκρατία σε αφήγημα συνωμοσίας. Στην ψηφιακή εποχή, το fact-checking (έλεγχος αξιοπιστίας γεγονότος) δεν αφορά μόνο στη διάψευση ισχυρισμών, αλλά και την κατανόηση του τρόπου με τον οποίο αυτοί κατασκευάζονται και διαδίδονται.