Οταν η ζωή γίνεται συντρίμμια, η λογοτεχνία αναλαμβάνει να μαζέψει τα κομμάτια.
Ο βραβευμένος Αιμίλιος Σολωμού επιστρέφει με το συγκλονιστικό μυθιστόρημα «Παιδί αγνώστου πατρός», μια ωμή αλλά βαθύτατα τρυφερή βουτιά στο κοινωνικό περιθώριο. Μέσα από την οδοιπορική κατάρρευση του ήρωά του, Κωστή Παπακωστή, ο συγγραφέας συνθέτει ένα αριστοτεχνικό μωσαϊκό για τη φτώχεια, την αστική τρέλα και την πίστη. Ψηλαφίζει την ίδια την ανθρώπινη αξιοπρέπεια εκεί όπου όλα μοιάζουν χαμένα.
_ Κύριε Σολωμού, ο ήρωάς σας, ο Κωστής Παπακωστής, βιώνει μια ολοκληρωτική πτώση: χάνει τη δουλειά του στην τράπεζα, το σπίτι και την οικογένειά του, καταλήγοντας στα παγκάκια της πόλης. Πόσο εύκολο ή επώδυνο ήταν για εσάς, ως συγγραφέα, να «απογυμνώσετε» έναν άνθρωπο από κάθε κοινωνική του σταθερά για να φτάσετε στον πυρήνα του;
Καθόλου εύκολο, αλλά αναγκαίο. Το βιβλίο είναι ένας μονόλογος του κεντρικού ήρωα. Ο συγγραφέας υποβάλλει τους ήρωές του σε δοκιμασίες, αλλά ταυτόχρονα οφείλει μέσα από τη συγγραφική διαδικασία να υποβάλλει σε δοκιμασίες και τον εαυτό του. Χρειάστηκε μελέτη του χαρακτήρα και αρκετή δουλειά κατά τη συγγραφή. Κυρίως έπρεπε, νομίζω, να απογυμνώσω τον εαυτό μου από κάθε προσωπική ιδιότητα, για να ξεκλειδώσω την ψυχοσύνθεση του χαρακτήρα. Ο συγγραφέας λειτουργεί όπως ο ηθοποιός. Πρέπει να μελετήσει τον ήρωα, να μπει στην ψυχή του, ώστε να μιλήσει με τη δική του φωνή.
_Το βιβλίο συνδυάζει στοιχεία φαινομενικά αντίθετα: είναι ρεαλιστικό και τρυφερό, σκληρό αλλά ταυτόχρονα και βαθύτατα τραγικωμικό. Πώς καταφέρατε να ισορροπήσετε αυτό το λεπτό, λυτρωτικό χιούμορ με τη δραματικότητα της επιβίωσης στο περιθώριο, χωρίς να αδικήσετε στο ελάχιστο τη σοβαρότητα της κατάστασης του ήρωα;
Μια παράμετρος είναι η φαντασία και η πραγματικότητα, τα δυσδιάκριτα όρια ανάμεσά τους, όπως συμπλέκονται στην αφήγηση. Επιπλέον, η ίδια η προσωπικότητα του ήρωα, μοιάζει αντιθετική στη φύση της: αφέλεια και αμφιβολία, μια καρτεσιανή και σωκρατική σε έναν βαθμό αντίληψη, επιφανειακή όμως στη σκέψη της, και ένας ορθολογισμός, για τον κόσμο γύρω του, έτσι που η πραγματικότητα της αφήγησης εν τέλει να υπονομεύεται και όλα να μοιάζουν ρευστά. Είναι ακόμα η σκληρότητα και η ευαισθησία, η οδύνη και το χιούμορ. Το χιούμορ και η φαντασία, ως στοιχεία της αλήθειας του ήρωα, λειτουργούν ως βαλβίδες αποσυμπίεσης στην ασφυξία της πραγματικότητας: στον αναγνώστη εκτίθεται η ζωή ενός ανθρώπου φαινομενικά χωρίς προοπτική και ελπίδα.
Διαβάστε Επίσης
_ Ο τίτλος «Παιδί αγνώστου πατρός» φέρει ένα βαρύ κοινωνικό και υπαρξιακό φορτίο. Πέρα από την κυριολεκτική ή μεταφορική αναζήτηση της ταυτότητας του Κωστή, μέσα στην ιστορία βλέπουμε και «έναν Θεό που υποβάλλεται σε δοκιμασίες». Τελικά, η αναζήτηση του «Πατέρα» στο έργο σας είναι μια αναζήτηση για τις ρίζες μας ή για μια χαμένη πνευματική πίστη;
Μέσα από δοκιμασίες ο ήρωας οδηγείται σε έναν βαθμό στην αυτογνωσία, στη δική του αλήθεια. Είναι ένας άνθρωπος που πιστεύει στον Θεό. Και ορισμένες φορές αντιδρά απέναντί του για το άδικο της μοίρας του. Η αντίδρασή του δεν είναι απέναντι σε έναν απρόσωπο, αόρατο Θεό, αλλά απέναντι σε μιαν ορατή παρουσία του. Γι’ αυτό, με τη σειρά του τον υποβάλλει σε δοκιμασίες, αναμένοντας κάποια ανταμοιβή για όσα υπέφερε.
Θα έλεγα περισσότερο πως δεν είναι τόσο μια αναζήτηση για τις ρίζες ή για μια χαμένη πίστη, αλλά μια διερεύνηση της σχέσης ενός παιδιού με τον πατέρα του, είτε πρόκειται για τον βιολογικό ή τον πνευματικό του πατέρα-Θεό.
_ Στο «μωσαϊκό» της ιστορίας εμφανίζονται χαρακτήρες όπως η γιατρός Αγγελική, μια μητέρα που ξεχνά, μια συμπονετική χήρα, αλλά και ένας «άλλος εαυτός». Αυτά τα μικρά «θαύματα καλοσύνης» που συναντά ο Κωστής ανάμεσα στους κάδους των σκουπιδιών, είναι η δική σας απάντηση στην αστική αποξένωση;
Υπάρχουν πολλά πρόσωπα που διαδραματίζουν μικρότερο ή μεγαλύτερο ρόλο στο μυθιστόρημα, όπως οι ένοικοι της πολυκατοικίας κάτω από την οποία κοιμάται, βασανισμένοι άνθρωποι. Είναι και ο Σίμων, ο φίλος του. Γίνονται μικρά θαύματα καλοσύνης κάθε στιγμή. Υπάρχει αλληλεγγύη αλλά και σκληρότητα στους δρόμους της πόλης. Δεν είναι παράδοξο να συμβαίνει αυτό, ακόμα κι ανάμεσα σε παρίες και αποσυνάγωγους. Είναι το ένστικτο της επιβίωσης. Η αλληλεγγύη είναι ένα χαρακτηριστικό γνώρισμα στις σχέσεις τους κι αυτό διαφαίνεται και μέσα από τη σχέση του Κωστή με τον Σίμωνα.
_ Εχοντας εργαστεί ως δημοσιογράφος και υπηρετώντας την εκπαίδευση, έχετε μια διαρκή, ζωντανή τριβή με την κοινωνική πραγματικότητα. Τι ελπίζετε να αφήσει στον αναγνώστη η τελική εξομολόγηση του Κωστή; Είναι ένα βιβλίο για την απόλυτη απώλεια ή, τελικά, για το πώς κερδίζει κανείς την προσωπική του αλήθεια;
Είναι και τα δύο μαζί. Πώς από την απώλεια μπορεί κάποιος να φτάσει στην προσωπική του αλήθεια, η οποία ίσως να είναι τελικά και μια ψευδαίσθηση. Είναι πάντως ένας τρόπος, ακόμα και αυτή η ψευδαίσθηση, να επιβιώσεις, να αντέξεις. Ο Παπακωστής δεν έπαψε ποτέ να κάνει σχέδια για ένα καλύτερο μέλλον. Κανείς δεν μπορεί να του στερήσει αυτό το δικαίωμα στην ελπίδα, με τη διαφυγή στη φαντασία, το ξεγέλασμα καμιά φορά του εαυτού του, όσο κι αν βαθιά μέσα του αντιλαμβάνεται την πραγματικότητα. Μέσα σ’ όλη αυτή την πορεία αναδεικνύονται αλήθειες για την κοινωνική αποξένωση και τον ψεύτικο και υποκριτικό κόσμο γύρω μας.
