Κάποια σπίτια κλείνουν μέσα στους τοίχους τους το αποτύπωμα μιας ολόκληρης ζωής. Αλλα, πάλι, φυλακίζουν τη στιγμή που όλα άλλαξαν ανεπιστρεπτί.
Στο νέο ψυχολογικό αφήγημά του «Το στοιχειωμένο», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «BELL», ο Κυριάκος Αθανασιάδης μάς ξεναγεί σε μια τέτοια έπαυλη. Εκεί όπου η παιδική αθωότητα μετατράπηκε ξαφνικά σε ανεξίτηλο τραύμα. Με αφορμή αυτήν τη σκοτεινή νουβέλα για τις ενοχές που μας καταδιώκουν, συζητάμε σήμερα μαζί του. Μια κουβέντα για τα φαντάσματα του παρελθόντος, τη μνήμη που νοσεί και την ανάγκη να επιστρέφουμε εκεί όπου πονέσαμε.
Στο βιβλίο σας η παιδική ηλικία δεν λειτουργεί ως καταφύγιο, αλλά ως το σημείο όπου γεννιέται το μοιραίο. Γιατί επιλέξατε την ηλικία των δέκα ετών για την παρέα των έξι αγοριών; Λειτουργούν τα παιδιά με μια άγνοια κινδύνου που τα σπρώχνει πιο εύκολα να ξεπεράσουν τα όρια;
– Η ιστορία έχει πολλά αυτοβιογραφικά στοιχεία μέσα της, οπότε εν μέρει ήταν αυτή η ίδια που με καθοδήγησε. Ηθελα πολύ καιρό τώρα να τη γράψω και κατά κάποιον τρόπο, επίσης, «έπρεπε». Ισως για να τη βγάλω από μέσα μου, ας πούμε εν είδει εξομολογήσεως. Ετσι, ο αφηγητής είμαι εγώ, τα παιδιά είναι οι φίλοι μου εκείνου του καιρού -εξ ου και δεν υπάρχουν κορίτσια στην παρέα: ήταν μια άλλη εποχή εκείνη- και το «στοιχειωμένο» είναι το «στοιχειωμένο» όπου, πράγματι, είχαμε εισβάλει μικροί, ένα διά της βίας εγκαταλελειμμένο αρχοντικό κάπου λίγο έξω από τα όρια της επικράτειάς μας. Πράγματι, είχαμε άγνοια κινδύνου όταν το κάναμε, αλλά αυτό είναι αναπόσπαστο κομμάτι της ηλικίας. Κάθισα και έγραψα όσα μπορούσα να θυμηθώ από τότε. Κάποια από αυτά που θα διαβάσει ο αναγνώστης έγιναν όπως τα περιγράφω. Κάποια άλλα έχουν αλλάξει «για δραματουργικούς λόγους», που λένε και οι διανοούμενοι. Και κάποια ακόμη αποσιωπήθηκαν. Ομως, στον πυρήνα της, η ιστορία είναι αληθινή.
Η ερημωμένη έπαυλη της ιστορίας μοιάζει με ζωντανό οργανισμό, έναν κανονικό χαρακτήρα που παγιδεύει τις μοίρες των ηρώων. Κουβαλούν, τελικά, οι χώροι τη δική τους, αυτόνομη ενέργεια ή εμείς προβάλλουμε σε αυτούς τους δικούς μας εσωτερικούς δαίμονες;
– Ναι, φυσικά, και την κουβαλούν, ειδικά τα παλιά σπίτια και αυτά που οι άνθρωποί τους έχουν σκοτωθεί με άσχημους τρόπους, είτε επιτόπου είτε αλλού, όταν ξεριζώθηκαν από εκεί μέσα. Από την άλλη, δεν πιστεύω στα φαντάσματα. Και έχω την εντύπωση πως ούτε εκείνα πιστεύουν σ’ εμάς. Ή, ίσως, απλώς δεν θέλουν να τα ενοχλούμε. Τα φαντάσματα στα στοιχειωμένα σπίτια είναι ακραία εσωστρεφείς οντότητες και κουρασμένα από τη ζωή και τον θάνατο και πρέπει να τρομάζουν υπερβολικά όταν ταράζουμε το περιβάλλον τους και τα ξυπνάμε. Γιατί να το κάνουμε; Ποιος ο λόγος; Τα καταλαβαίνω απολύτως… Ούτε εγώ αγαπώ τις εισβολές στη ζωή μου.
Διαβάστε Επίσης
Ο αφηγητής επιστρέφει έπειτα από χρόνια στο παραλιακό μέτωπο της πόλης για να αναμετρηθεί με το χθες. Αυτή η επιστροφή αποτελεί μια πράξη αυτοκαταστροφής ή στρώνει τον μοναδικό δρόμο προς τη λύτρωση και τη συγχώρεση;
– Αυτοκαταστροφής οπωσδήποτε, τώρα που το λέτε. Δεν υπάρχει κανένα περιθώριο για τίποτε άλλο.
Η νουβέλα συνοδεύεται από οκτώ ανέκδοτα διηγήματα. Παρότι πρόκειται για αυτοτελείς ιστορίες, εντοπίζετε κάποιο αόρατο νήμα, μια κοινή ανθρώπινη αγωνία που τις συνδέει με τον πυρήνα του «Στοιχειωμένου»;
– Η εμπειρία μου στο πραγματικό «στοιχειωμένο» γέννησε και αυτά τα διηγήματα και όλα τα άλλα που έχω γράψει. Οπότε, ναι, υπάρχει ένα κοινό νήμα, μία «μήτρα» που λέμε. Είμαι αυτός που είμαι και έγινα αυτός που είμαι επειδή μπήκα εκεί. Για να σας εξομολογηθώ κάτι, δεν μπορώ να κάνω διαφορετικά, παρά μόνο αν γράφω με ψευδώνυμο. Τότε, πράγματι, απελευθερώνομαι και μπορώ να υποδυθώ έναν άλλον. Ή μία άλλη. Εναν άνθρωπο με διαφορετικό παρελθόν, κάποιον που δεν έζησε τη δική μου ζωή και δεν είχε τις εμπειρίες της δικής μου εφηβικής ηλικίας. Είναι ωραίο και απελευθερωτικό. Αν και, βέβαια, κάνει κακό στην καριέρα σου, ας το θυμούνται αυτό οι λίγοι που το σκέφτονται. Να σημειώσω εδώ και τη δουλειά που έχει κάνει ο Θάνος Κακολύρης στην εικονογράφηση των διηγημάτων – είναι φοβερός σχεδιαστής, τους έδωσε μία άλλη πνοή. Πρόκειται συνολικά για μια πανέμορφη έκδοση, η καλύτερη που είχα ποτέ. Χαίρεσαι να κρατάς στα χέρια σου το βιβλίο.
Ως άνθρωπος των εκδόσεων, δημοσιογράφος και συγγραφέας, έχετε αναλύσει τη λογοτεχνία από κάθε πιθανή πλευρά. Γράφοντας, όμως, για την ενοχή και τη διάβρωση των σχέσεων, ποιο συναίσθημα είχε το πάνω χέρι μέσα σας κατά τη διάρκεια της συγγραφής; Νιώσατε στιγμές που κι εσείς οι ίδιος ξενυχτήσατε «στοιχειωμένος» από τους ήρωές σας;
– Οτιδήποτε κι αν γράφει κανείς είναι μια προσπάθεια να μιλήσει για τη ζωή του – δεν λέω κάτι καινούργιο. Απλώς κάποια κείμενα είναι κεφάλαια μιας «αυτοβιογραφίας εν προόδω». Τότε η δουλειά αποκτά και έναν πιο απεγνωσμένο χαρακτήρα. Ειδικά, όταν ανακαλύπτεις πως, γράφοντας, θυμάσαι ακόμη περισσότερα πράγματα απ’ ό,τι στη φυσιολογική ζωή σου. Τα περισσότερα από αυτά, μάλιστα, δεν σου αρέσουν καθόλου. Λες: «Τι κάνω τώρα εδώ; Γιατί το κάνω αυτό; Δεν πρέπει να το κάνω, δεν κάνει να τα πω». Αλλά, έτσι κι αλλιώς, τα βιβλία γράφονται με τα υλικά που κρύβονται στην καθημερινότητά μας, που τα κρύβουμε εμείς οι ίδιοι εννοώ – αλλιώς, γιατί να τα θέλουμε τα βιβλία και γιατί να τα γράφουμε και να τα διαβάζουμε. Από την άλλη, εύχομαι ο αναγνώστης να βρει διασκεδαστικό «Το στοιχειωμένο». Αυτός, άλλωστε, είναι και ο μόνος λόγος στην πραγματικότητα για τον οποίο επιλέγει κάποιος να καθίσει σε μια γωνιά και να διαβάσει. Για να περάσει καλά με τα παθήματα κάποιου άλλου. Εύχομαι να το βρει διασκεδαστικό και ίσως να τον κάνει να θυμηθεί και αυτός.
