Η σύγχρονη βρετανική λογοτεχνία βρίσκει στο πρόσωπο της Νίνα Αλαν μια από τις πιο τολμηρές και πολυσχιδείς φωνές της.
Το νέο της μυθιστόρημα, «Επικράτηση», που κυκλοφορεί στα ελληνικά από τις εκδόσεις Πόλις, αποτελεί ένα υπόδειγμα υβριδικής γραφής. Μέσα από την ιστορία μιας μυστηριώδους εξαφάνισης, η συγγραφέας στήνει ένα σκοτεινό παιχνίδι ανάμεσα στην ψυχολογική παράνοια, στις σύγχρονες θεωρίες συνωμοσίας και τη μαγεία της μουσικής του Μπαχ. Με αφορμή αυτή τη σπουδαία κυκλοφορία, συνομιλούμε μαζί της για τα ρευστά όρια του φανταστικού, την ανθρώπινη ανάγκη για εύρεση νοήματος στο παράλογο και τη λογοτεχνία ως το απόλυτο καταφύγιο αμφισβήτησης.
_Στην «Επικράτηση» αποδομείτε τα αυστηρά όρια των λογοτεχνικών ειδών, παντρεύοντας το αστυνομικό νουάρ με την επιστημονική φαντασία. Είναι αυτή η διαρκής μετατόπιση της φόρμας ο δικός σας τρόπος για να καθρεφτίσετε τη ρευστότητα και την πολυπλοκότητα της σύγχρονης πραγματικότητάς μας;
Αυτό που ίσως μπερδέψει ή ακόμα και απογοητεύσει κάποιους αναγνώστες είναι ότι ποτέ δεν ξεκίνησα συνειδητά με σκοπό να ανατρέψω ή να αποδομήσω τις συμβατικές λογοτεχνικές φόρμες ή τους κανόνες των ειδών, αντίθετα ακολούθησα την καρδιά μου, το μυαλό μου και τα προσωπικά μου ενδιαφέροντα. Ως συγγραφέας, αλλά και ως αναγνώστρια, είχα πάντα μια σχετική αλλεργία στη συμβατική φόρμα, οι δημιουργοί και τα βιβλία που με ενδιαφέρουν περισσότερο είναι εκείνα που επιδιώκουν να εξελίξουν το μυθιστόρημα ως λογοτεχνικό εγχείρημα. Ειδικά σήμερα, που διαθέτουμε τόσα άλλα μέσα για να ειπωθεί μια ιστορία, μου φαίνεται σημαντικό το μυθιστόρημα να επιχειρεί να κάνει αυτό που μόνο εκείνο μπορεί: να βυθίζει τον αναγνώστη σε έναν κόσμο τον οποίο, ουσιαστικά, συνδημιουργεί μαζί με τον συγγραφέα. Βρίσκω τεράστια αξία σε αφηγήσεις με ανοιχτό τέλος, που θέτουν στον αναγνώστη ερωτήματα τα οποία μόνο ο ίδιος μπορεί να απαντήσει.
Ανέκαθεν με γοήτευε η αστυνομική λογοτεχνία ως φόρμα επειδή είναι εξαιρετικά ευέλικτη, μπορείς να κάνεις σχεδόν τα πάντα μαζί της. Ως εκ τούτου, κουμπώνει φυσικά με τη λογοτεχνία του φανταστικού, λειτουργώντας ως μια κοινή «λογοτεχνία των ερωτημάτων»!
_Ο ήρωάς σας, ο Φρανκ, βυθίζεται σε ένα δίκτυο διαδικτυακών θεωριών συνωμοσίας και απομόνωσης. Πόσο λεπτή είναι η γραμμή που χωρίζει την υγιή, δημιουργική αμφισβήτηση του κόσμου μας από την απόλυτη παράνοια και τον φόβο, ειδικά στη σημερινή ψηφιακή εποχή;
Θεωρώ ότι πρόκειται για ένα συναρπαστικό και κρίσιμο ερώτημα, ακριβώς επειδή αυτή η γραμμή είναι εξαιρετικά λεπτή. Πολλοί άνθρωποι, ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια της πρόσφατης πανδημίας του COVID, έζησαν την εμπειρία να βλέπουν έναν φίλο, γνωστό ή μέλος της οικογένειάς τους να αρχίζει ξαφνικά να ασπάζεται αλλόκοτες ή ακραίες πεποιθήσεις, που έμοιαζαν εντελώς αντίθετες με όσα πίστευε παλαιότερα. Η ανατροπή του τρόπου ζωής μας, τόσο ακραία από μόνη της, μας έφερε αντιμέτωπους με δυσκολίες που ακόμα βιώνουμε τις συνέπειές τους. Ο τεράστιος όγκος πληροφοριών στο Διαδίκτυο, στην πλειονότητά τους αναξιόπιστων, αποτελούσε και αποτελεί τεράστια πρόκληση για αυτό που ονομάζουμε «συλλογική πραγματικότητα». Η αλήθεια είναι ότι η «πραγματικότητα» συνιστά ένα ασταθές οικοδόμημα, όσο περισσότερο την εξετάζουμε τόσο πιο αναξιόπιστη φαίνεται! Λάτρεψα να γράφω τον χαρακτήρα του Φρανκ, ο οποίος είναι τόσο συμπονετικός, τόσο έξυπνος, κι όμως τόσο ευάλωτος στην εκμετάλλευση. Ελπίζω ότι αποδίδει αυτή την ολισθηρή αντίθεση με έναν τρόπο που θα αγγίξει τους αναγνώστες και –ίσως- θα τους κάνει να ταυτιστούν μαζί του.
Διαβάστε Επίσης
_Ως βασικό στοιχείο της έρευνας χρησιμοποιείτε ένα παλιό, φανταστικό μυθιστόρημα της δεκαετίας του 1950 για μια εξωγήινη απειλή. Πιστεύετε ότι η παραλογοτεχνία (pulp) του προηγούμενου αιώνα διέθετε μια προφητική ικανότητα να αποτυπώνει τις βαθύτερες, υπαρξιακές αγωνίες της ανθρωπότητας;
Η πιο συναρπαστική και πολύτιμη ιδιότητα της pulp επιστημονικής φαντασίας είναι ότι στα μυθιστορήματα και τις ιστορίες από τη δεκαετία του 1920 έως εκείνη του 1960, αυτό που συνήθως ονομάζεται «Χρυσή Εποχή» της επιστημονικής φαντασίας, πολλές από τις βασικές έννοιες του είδους εμφανίζονται για πρώτη φορά. Πιστεύω ότι αυτό είναι που κάνει μερικές από αυτές τις ιστορίες τόσο καθηλωτικές ακόμα και σήμερα: η επείγουσα ανάγκη και ο ενθουσιασμός τού να μεταδώσεις ιδέες που τότε ήταν ολοκαίνουριες. Μοιραία, ίσως, δινόταν λιγότερη έμφαση στη δημιουργία ρεαλιστικών χαρακτήρων, αυτό που μετρούσε ήταν οι ιδέες, η αίσθηση του θαυμασμού, του τρόμου ή της ανησυχίας. Οπως συμβαίνει με όλη την επιστημονική φαντασία, το θέμα δεν είναι τόσο το μέλλον όσο η εποχή στην οποία γράφτηκε και η επιστημονική φαντασία της Χρυσής Εποχής είναι ένας καθρέφτης της επιστημονικής καινοτομίας, της καχυποψίας απέναντι στο «ξένο» και της παράνοιας του Ψυχρού Πολέμου. Το είδος αυτό είναι εξίσου ενδιαφέρον όταν το κοιτάζεις στον καθρέφτη του παρελθόντος όσο και την εποχή που δημιουργήθηκε.
INFO:
Νίνα Αλεν, «Επικράτηση», μετάφραση Αλκηστις Τριμπέρη, εκδόσεις Πόλις
