Οταν η καρδιά της Ευρώπης βρίσκεται στα πρόθυρα της έκρηξης (αν δεν έχει ήδη εκραγεί), οι πιθανότητες θα μεταδοθεί ο ιός της αποσταθεροποίησης σε μια ήπειρο που βρίσκεται ήδη σε αναβρασμό ενισχύονται δραματικά.
Δυστυχώς, οι προοπτικές εκτόνωσης στη Γαλλία δεν μοιάζουν ευοίωνες, ιδίως αν η Μαρίν Λεπέν διασχίσει τον «αυτοκινητόδρομο έξι λωρίδων, που ανοίγεται μπροστά της» -κατά τη μεταφορά του μακρονικού πρώην βουλευτή Ζαν-Μπατίστ Μορό- και εγκατασταθεί στο Μέγαρο των Ηλυσίων τον Απρίλιο του 2027.
Πέρα από την κοινωνική αναταραχή μιας χώρας με διχασμένη ταυτότητα και μηδενική κυβερνητική σταθερότητα (ο Εμανουέλ Μακρόν άλλαξε πέντε πρωθυπουργούς κατά τη διάρκεια της θητείας του, που δεν μπόρεσαν να περάσουν έναν προϋπολογισμό λιτότητας), η Γαλλία απειλείται με χρεοκοπία, η οποία θα μπορούσε να σκάσει στα χέρια της Λεπέν, κάνοντας τη σημερινή κατάσταση να μοιάζει… ειδυλλιακή.
Συγκρίσεις
Είναι ολοφάνερο ότι η μεγαλύτερη πυρηνική δύναμη της Ευρώπης, δεύτερη οικονομία της ευρωζώνης και ένα από τα πέντε μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, ταλανίζεται από υπαρξιακή κρίση. Κάποιοι ιστορικοί και πολιτικοί σχολιαστές μπαίνουν στον πειρασμό να συγκρίνουν την κατάσταση με την επαναστατική περίοδο του 1789-93, τις εξεγέρσεις του 1848 και του 1871 με τις παρισινές κομμούνες ή και τον Μάη του 1968, όπου, όμως, ο Σαρλ ντε Γκολ κατόρθωσε να ελέγξει εύκολα και γρήγορα την κατάσταση, προτού εγκαταλείψει την πολιτική σκηνή.
Τώρα ούτε ο εν αποδρομή πρόεδρος Μακρόν είναι Ντε Γκολ, αλλά ούτε και οι υποψήφιοι διάδοχοί του από τα άκρα (Μαρίν Λεπέν, Ζαν-Λικ Μελανσόν) ή τον κεντρώο χώρο (Εντουάρ Φιλίπ, Ραφαέλ Γκλικσμάν) δείχνουν ικανοί να πλοηγήσουν το σκάφος. Αυτό σημαίνει ότι τα πέντε μεγάλα προβλήματα της Γαλλίας, τα οποία θα δούμε ευθύς αμέσως, δεν θα βρουν εύκολα τη λύση τους.
1 Υψηλό δημόσιο χρέος: Ο ομφάλιος λώρος που συνδέει το υψηλό δημόσιο χρέος της Γαλλίας (119% του ΑΕΠ) με την αδυναμία των αλλεπάλληλων κυβερνήσεων του Μακρόν να επιβάλλουν με κοινοβουλευτικό τρόπο ένα άκρως αντιδημοφιλές πακέτο περικοπών 54 δισ. ευρώ δημιουργεί ένα αξεδιάλυτο κουβάρι, που θα μπορούσε να λυθεί με άγριο τρόπο από τις αγορές, οδηγώντας τη Γαλλία στην κατάσταση της Ελλάδας το 2010-12.
Διαβάστε Επίσης
Την περασμένη Πέμπτη, το κόστος δανεισμού της Γαλλίας ξεπέρασε για πρώτη φορά το 5% έπειτα από 24 χρόνια, ενώ μέσα στο 2027 θα πρέπει να αποπληρωθούν 340 δισ. ευρώ σε μεσοπρόθεσμες δανειακές υποχρεώσεις. Η πρόταση του Μελανσόν για πάγωμα του χρέους και η διαμάχη του με την κεντρική τράπεζα, σε συνδυασμό με την απειλή της Λεπέν να περικόψει δραστικά τη συνεισφορά της Γαλλίας στον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό, ενδέχεται να προκαλέσουν συνθήκες ασφυξίας στην οικονομία, που φέτος έχει ήδη κατά 1% μειωμένες επενδύσεις.
2 Λιτότητα και ακρίβεια: Βασική αιτία της εξέγερσης των Γάλλων μαθητών, των φοιτητών και των καθηγητών τους είναι τα τεράστια προβλήματα της Παιδείας, που μεταφράζονται σε ελλείψεις εκπαιδευτικού προσωπικού, συγχωνεύσεις τάξεων, υποβάθμιση σχολικών κτιρίων κ.λπ. Ολα αυτά, σε συνδυασμό με την έλλειψη κάθε προοπτικής των νέων για το μέλλον τους σε μια απορρυθμισμένη και χωρίς δικαιώματα αγορά εργασίας, αποτέλεσαν την πρώτη ύλη σε ένα πολυσύνθετο εξεγερσιακό κοκτέιλ, στο οποίο προστέθηκαν ακροαριστερές ομάδες και περιθωριοποιημένοι νέοι των προαστίων μεταναστευτικής καταγωγής, με θρησκεία το Ισλάμ.
Στην κινητοποίηση της νεολαίας προστέθηκαν τα επίσημα αριστερά και κεντροαριστερά συνδικάτα, όπως και τα «Κίτρινα Γιλέκα», εκφράζοντας τα κοινωνικά στρώματα των πόλεων και της υπαίθρου σε όλη τη Γαλλία, που δεινοπαθούν από τον πληθωρισμό, την ακρίβεια στην ενέργεια, την καθήλωση της αγοραστικής δύναμής τους και την υποβάθμιση των δημόσιων λειτουργιών, μεταξύ άλλων και στην Υγεία.
3 Εθνοκοινωνικός διχασμός: Ο εμπρησμός του δημαρχείου-στολίδι της Λιμόζ από βανδάλους με φιλοϊσλαμικές και ακροαριστερές-εθνομηδενιστικές απόψεις αντανακλά εκτός από τον κοινωνικό και τον ταυτοτικό πυρήνα των συγκρούσεων. Προσπαθώντας να εκφράσει τη μεγάλη πλειοψηφία συντηρητικών και κεντρώων πολιτών, που μπορεί να διαφωνούν με την κυβερνητική πολιτική αλλά απεχθάνονται τη βία και τις καταστροφές περιουσιών, ο Μακρόν υποσχέθηκε ένταση της καταστολής, των απαγορεύσεων και την παραπομπή όσων καταστρέφουν περιουσίες στη Δικαιοσύνη.
Από την άλλη πλευρά, ο Μελανσόν, μολονότι καταδικάζει τις καταστροφές και τις λεηλασίες, ευαγγελίζεται ανοιχτά μια «Νέα Γαλλία» με σαφώς πιο σκούρο χρώμα, λιγότερα ευρωπαϊκά και χριστιανικά χαρακτηριστικά, αλλά και μια πιο αυτάρκη, σοσιαλιστική οικονομία, μακριά από το Ισραήλ και το ΝΑΤΟ και πιο κοντά στον αναπτυσσόμενο κόσμο.
Πρόκειται grosso modo για «δύο Γαλλίες», οι οποίες απομακρύνονται η μία από την άλλη και στη μέση μια Αστυνομία με ιδιαίτερα σκληρή συμπεριφορά, που, από τη μια, αδυνατεί να προστατεύσει τις περιουσίες των πολιτών (τουλάχιστον των μη επωνύμων, καθώς σχημάτισε τείχος μπροστά από το ζαχαροπλαστείο της… Μπριζίτ Μακρόν στο Παρίσι) και, από την άλλη, κατηγορείται για θανάτους και ακρωτηριασμούς διαδηλωτών. H Human Rights Watch και η Διεθνής Αμνηστία εκφράζουν ολοένα και συχνότερα την ανησυχία τους για την εκτός ορίων βία της γαλλικής Αστυνομίας, που συχνά φέρει ρατσιστικά χαρακτηριστικά.
4 Πολιτικός κατακερματισμός: Κακό σημάδι για το μέλλον της Γαλλίας είναι το κατρακύλισμα της εθνικής αυτοπεποίθησης στο ναδίρ. Σε πρόσφατη έρευνα των Ipsos και BVA, το 85% των ερωτηθέντων απάντησε ότι η χώρα βρίσκεται σε παρακμή, ενώ μόνο το 2% δήλωσε ευχαριστημένο από τη σημερινή κατάσταση. Η διαφαινόμενη επικράτηση των άκρων στον πρώτο γύρο (Λεπέν, Μελανσόν) και η σχεδόν προεξοφληθείσα νίκη της Λεπέν στον δεύτερο προοικονομούν βάθεμα της καταστολής και του κοινωνικού διχασμού, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την πολυπόθητη σταθερότητα και την κοινωνική γαλήνη.
Είναι χαρακτηριστικό το γεγονός ότι αντί το στρατόπεδο της «εξημερωμένης στις αγορές και την Ε.Ε.» Ακροδεξιάς να σκύψει στη ρίζα του κοινωνικού προβλήματος, αναζητώντας τρόπους ενσωμάτωσης των αποκλεισμένων κοινωνικών στρωμάτων και των μεταναστών, το νούμερο 2 του «Εθνικού Συναγερμού», Ζορντάν Μπαρντελά, βρήκε τη λύση στο να ανακηρυχθούν «τρομοκρατικές οργανώσεις» το Black Block, οι Antifa και άλλες ακροαριστερές ομάδες, που αποτελούν, όμως, μια μικρή μειοψηφία στον ωκεανό των φιλήσυχων, νέων και μεγαλύτερων, διαδηλωτών, που αγωνίζονται για την καλυτέρευση της ζωής τους.
Αναλύσεις στη Γαλλία υπογραμμίζουν την πλήρη αδυναμία των κεντρώων κομμάτων και προεδρικών υποψηφίων να αρθρώσουν έναν πειστικό λόγο που θα αποσπάσει την προσοχή της πλειοψηφίας από τις πολωτικές φωνές. Αυτό, όμως, είναι απότοκο των αντιλαϊκών οικονομικών πολιτικών του Μακρόν (συνταξιοδοτικό, εργασιακά, ακρίβεια) και της αδυναμίας του ίδιου και των κυβερνήσεών του να ανταποκριθούν στις ανάγκες της κοινωνικής πλειοψηφίας.
5 Διεθνής αποδυνάμωση: Είναι προφανές ότι η διεθνής θέση της Γαλλίας δεν θα μπορεί να μείνει ανεπηρέαστη από τις εξελίξεις. Στην προσπάθειά του να προβάλει μια εικόνα «επίπλαστου» ελέγχου της κατάστασης, ο Μακρόν πραγματοποίησε κανονικά το ταξίδι του σε χώρες του Κόλπου, παραμονές της μεγάλης κινητοποίησης των συνδικάτων.
Ο καβγάς που έστησε ο Γάλλος πρόεδρος με τον Ντόναλντ Τραμπ, με αφορμή την υποστήριξη του Αμερικανού ομολόγου του στη Λεπέν, μοιάζει σαν παρωνυχίδα μπροστά σε όσα πρόκειται να επισυμβούν εάν ο Μακρόν χάσει πλήρως τον έλεγχο έως τη λήξη της θητείας του. Μικρή παρηγοριά για τη Γαλλία αποτελεί το εξεγερσιακό κλίμα στην Αλβανία και οι χαμηλότερης έντασης ταραχές στη γειτονική Ιταλία, στην Ισπανία και την Πορτογαλία, όπου ο κόσμος αντιμετωπίζει τα ίδια προβλήματα (ακρίβεια, φτώχεια, στεγαστικό, Παιδεία κ.λπ.).
Πάντως, τεράστιο ρόλο θα παίξουν οι εξελίξεις στη Γερμανία, όπου η επελαύνουσα ΑfD (30%-31,5% στις εθνικές δημοσκοπήσεις έναντι 18%-19% της CDU/CSU) έχει διαρρήξει τις σχέσεις της με τη Λεπέν, ενώ και τα εργατικά συνδικάτα ετοιμάζουν κινητοποιήσεις κατά της επαπειλούμενης λιτότητας, των απολύσεων στις μεγάλες βιομηχανίες και των περικοπών στο κοινωνικό κράτος, κατά το πρότυπο των γαλλικών.
