Ο δημιουργικός κόσμος του Ουίλιαμ Κέντριτζ χωράει σε 152 σελίδες; Από την πρώτη φωτογραφία που τράβηξε έως τις σπουδές υποκριτικής, τις αφίσες για το θέατρο και τη δουλειά του στον κινηματογράφο, ο πολυβραβευμένος Νοτιοαφρικανός καλλιτέχνης μάς προσκαλεί να ακολουθήσουμε τις σκέψεις, τις αναζητήσεις και τις δημιουργικές του διαδρομές.
Στο πρώτο βιβλίο που κυκλοφορεί στα ελληνικά, «Δόγματα της συγκίνησης: από το εργαστήριο στη σκηνή» (Κάπα Εκδοτική, επιμέλεια Ελισάβετ Πλέσσα), αποκαλύπτει πώς οι ιδέες, οι διαισθήσεις και τα αντικείμενα μετακινούνται από τις μακέτες του εργαστηρίου του στις μεγάλες λυρικές σκηνές και στους εκθεσιακούς χώρους. Υπερασπίζεται τη γοητεία του παραλόγου, την αμφισημία και την αμφιβολία απέναντι στις βεβαιότητες της ορθολογικής σκέψης, αφήνοντας χώρο ακόμη και στη «λιγότερο καλή ιδέα».
Και ενώ στις σελίδες του βιβλίου ξετυλίγεται ο τρόπος με τον οποίο γεννιούνται και μεταμορφώνονται οι ιδέες του, αυτές τις ημέρες η Αθήνα γίνεται τόπος συνάντησης με το ίδιο του το έργο. Οι αινιγματικές μορφές του συναντούν τους επιβλητικούς Κούρους και τις αρχαϊκές Κόρες στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, όπου εγκαινιάστηκε χθες η έκθεση «Μιμήσου τον ύπνο των λίθων. Ορφέας, Ευρυδίκη, Μεταμόρφωση και Επιστροφή» από την υπουργό Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, ενώ σήμερα πραγματοποιείται η πρεμιέρα του «L’Orfeo» του Κλαούντιο Μοντεβέρντι, σε σκηνοθεσία Ουίλιαμ Κέντριτζ, από την Εθνική Λυρική Σκηνή, στην Αίθουσα Σταύρος Νιάρχος στο ΚΠΙΣΝ.
Ορφέας. Ευρυδίκη. Ερμής, 2026.Διόραμα με δικάναλη προβολή βίντεο HD και σκηνογραφία. Ευγενική παραχώρηση William Kentridge Studio.
«Η ιστορία του Ορφέα και της Ευρυδίκης είναι πολύ γνωστή, τουλάχιστον στον βασικό της πυρήνα: Ενας άνδρας και μια γυναίκα που μόλις έχουν παντρευτεί, η σύζυγος που δαγκώνεται από ένα φίδι και πεθαίνει, και ο συντετριμμένος σύζυγος που κατεβαίνει στον Κάτω Κόσμο για να ικετεύσει να επανέλθει η νεκρή γυναίκα του στη ζωή. Πρόκειται, λοιπόν, για μια ιστορία που μιλά για τον φόβο του θανάτου, για το αναπόφευκτο του τέλους, αλλά και για τη βαθιά, απόλυτη επιθυμία του ανθρώπου να ανατρέψει το αμετάκλητο, να ακυρώσει μια συμφορά που έχει ήδη συμβεί. Είτε πρόκειται για τον θάνατο είτε για όλα εκείνα τα γεγονότα της ζωής που ευχόμαστε να μπορούσαμε να αναιρέσουμε», αναφέρει ο Κέντριτζ κατά την προετοιμασία της έκθεσης στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο. Ο αρχαίος μύθος γίνεται η αφετηρία ενός διαλόγου ανάμεσα στη σύγχρονη δημιουργία και την αρχαία ελληνική τέχνη. «Χαίρομαι ιδιαίτερα για αυτή τη διπλή παρουσίαση: ένα έργο που δημιουργήθηκε στον 21ο αιώνα, σε διάλογο με έργα που δημιουργήθηκαν δύο χιλιετίες νωρίτερα και πραγματεύονται το ίδιο θέμα», σημειώνει ο Κέντριτζ, υπογραμμίζοντας τη διαχρονική επίδραση της ελληνικής πολιτιστικής κληρονομιάς στο έργο του.
Γεννημένος το 1955 στο Γιοχάνεσμπουργκ, μεγάλωσε στη Νότια Αφρική του απαρτχάιντ, σε μια κοινωνία που ο ίδιος χαρακτηρίζει «κατακερματισμένη». Σήμερα συγκαταλέγεται στους πλέον επιδραστικούς σύγχρονους καλλιτέχνες. Στο ΕΑΜ, επτά μεταλλικά γλυπτά στο χρώμα της σκουριάς, από τη σύνθεση «Frieze (13 rusted figures)» (2026), συναντούν τις αρχαιότητες. Ανθρώπινες μορφές συνδυάζονται με δέντρα, εργαλεία και αντικείμενα, παραπέμποντας στη μετακίνηση, στον εκτοπισμό και στη συλλογική μνήμη. Στην κεντρική αίθουσα, ένα διόραμα αξιοποιεί τη θεατρική τεχνική «φάντασμα του Pepper», δημιουργώντας την ψευδαίσθηση μορφών που εμφανίζονται και εξαφανίζονται. Παρουσιάζονται επίσης αρχαιότητες συνδεδεμένες με τον Ορφέα, τη μουσική και τον θάνατο, ανάμεσά τους μια ελεφαντοστέινη λύρα από τον θολωτό τάφο του Μενιδίου και μια κύλικα από το Μουσείο Ακρόπολης. Η έννοια της μεταμόρφωσης, που διατρέχει τον μύθο του Ορφέα και της Ευρυδίκης, αποκτά μια ακόμη διάσταση στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο.
Φωτογραφικό πορτρέτο του Ουίλιαμ Κέντριτζ (φωτό Yaël Temminck).
Το Σάββατο 31 Οκτωβρίου, ο Κέντριτζ θα συνομιλήσει με την επιμελήτρια της ελληνικής έκδοσης, Ελισάβετ Πλέσσα, στον Χώρο Τεχνών Auditorium (Σίνα 2-4). Μια ακόμη συνάντηση με το έργο του έχει προγραμματιστεί για τον Ιούνιο του 2027 με την έκθεση «Το Μεγάλο Ναι, το Μεγάλο Οχι», την πρώτη μεγάλη κλίμακας παρουσίαση του έργου του στην Ελλάδα στο Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης.
Info
29/10, 18.00. Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο Εγκαίνια της έκθεσης «Μιμήσου τον ύπνο των λίθων». Εως 24 Ιανουαρίου 2027.
30/10, 19.30. Εθνική Λυρική Σκηνή. Πρεμιέρα της όπερας «Ορφέας» του Κλαούντιο Μοντεβέρντι, σε σκηνοθεσία Ουίλιαμ Κέντριτζ. Παραστάσεις έως τις 14 Νοεμβρίου.
31/10, 12.00. Χώρος Τεχνών Auditorium: Παρουσίαση του βιβλίου «Δόγματα της συγκίνησης: από το εργαστήριο στη σκηνή» (Κάπα Εκδοτική) με την Ελισάβετ Πλέσσα.
Ιούνιος 2027. Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης «Το Μεγάλο Ναι, το Μεγάλο Οχι» με μεγάλο σύνολο έργων του Νοτιοαφρικανού καλλιτέχνη.
