Ταυτίστηκε στις καρδιές των Ελλήνων με την πρώτη σπίθα του μεγάλου αγώνα για την Ελευθερία. Δεν αποτέλεσε σταθμό αλλά την αρχή. Διατηρεί έως σήμερα όλος ο χώρος διάχυτη τη συγκίνηση της ώρας που για πρώτη φορά παίρνει σάρκα και οστά το μεγάλο όραμα θρεμμένο από γενιές και γενιές υπόδουλων Ελλήνων. Βέβαια η ουσιαστική συμβολή της Μονής ήταν κυρίως στη συντήρηση του ονείρου των υπόδουλων Ελλήνων, στην ενδυνάμωση του οραματισμού της ελεύθερης πατρίδας, στη σταθερή φροντίδα για να μη σβήσει η μεγάλη ελπίδα του Γένους.
Το τοπίο στην περιοχή της Μονής είναι ιδιαίτερα όμορφο καθώς οι εδαφολογικοί σχηματισμοί δημιουργούν ασυνήθιστες εναλλαγές, τις όποιες μπορεί κανείς να απολαύσει από την αρχή κιόλας της επίσκεψής του. Στα βόρεια της Μονής, πάνω σε λόφο, βρίσκεται το Ηρώο των πεσόντων στον μεγάλο αγώνα της Εθνεγερσίας: λαϊκών και κληρικών, που έδωσαν το αίμα τους για να αποτινάξει η πατρίδα τον τουρκικό ζυγό.
Ιδρύθηκε στους χρόνους της αυτοκρατορίας του Νικηφόρου Φωκά, όπου με δική του υλική ενίσχυση άρχισε να κτίζεται στο Αγιον Ορος από τον Οσιο Αθανάσιο τον Αθωνίτη και δύο συνασκητές του η Μεγίστη Λαύρα. Υστερα όμως από κάποια διαφωνία που προέκυψε μεταξύ τους, ο ένας μετέβη στη Ρωσία όπου ίδρυσε τη Μονή Αγίας Λαύρας στο Κίεβο, ενώ ο άλλος, με το όνομα Ευγένιος, τράπηκε προς την Πελοπόννησο και αφού επέλεξε τη θέση Παλαιομονάστηρο -από τις πιο υποβλητικές της περιοχής, απόκρημνη, γεμάτη άγριο μεγαλείο και μυστική γαλήνη- άρχισε το 961 να ανοικοδομεί εκεί τη Μονή Αγίας Λαύρας.
Σε αυτή τη φάση ανήκουν ο ναΐσκος (εντός του βράχου) με τα ερείπια του νάρθηκα και των συνεχόμενων κελιών. Στην εξωτερική πρόσοψη του ναού διακρίνονται ακόμη μέρη της Δευτέρας Παρουσίας του Κυρίου και στην αριστερή καμάρα διασώζονται τοιχογραφίες στις οποίες διακρίνονται οι Απόστολοι έχοντας στο μέσο και εντός νεφελών τον Χριστό.
Η Μονή Αγίας Λαύρας σε κάποια περίοδο έφτασε να έχει 960 μοναχούς που δεν ήταν δυνατόν να συνυπάρξουν σε μικρό χώρο. Εμεναν κατά ομάδες ή και μεμονωμένα σε δικές τους καλύβες μακριά από τη Μονή, με κύρια ασχολία τη χειροτεχνία. Τα είδη που κατασκεύαζαν τα έφερναν στη Μονή μέσω της οποίας τα πωλούσαν για δικό τους κέρδος. Εκεί παρέμεναν το Σάββατο και την Κυριακή, ενώ ύστερα επέστρεφαν στις καλύβες τους με λίγα τρόφιμα, επαρκή για ολόκληρη την εβδομάδα.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Μονή Αγίας Λαύρας: Η Τουρκοκρατία, η μεγάλη φωτιά και ο σεισμός
Κατά τη διάρκεια της Τουρκοκρατίας, παρά τις πιέσεις του κατακτητή, οι μοναχοί της Αγίας Λαύρας κράτησαν με πίστη και σθένος αυτή την έπαλξη και υπεράσπισαν τις παραδόσεις, αποτελώντας πραγματικό πυρήνα ενθαρρύνσεως των υποδουλωμένων Ελλήνων. Κατόρθωναν έτσι να εκτελούν επιτυχώς ταυτόχρονα με τη θρησκευτική αποστολή τους και την εθνική. Στη Μονή Αγίας Λαύρας δημιουργήθηκε κέντρο που επρόκειτο αργότερα να γνωρίσει τη δόξα τού μεγάλου όρκου για την ελευθερία και να αποτελέσει την πηγή έμπνευσης όλου του ελληνισμού για την αποφασιστική εξόρμηση. Τη σπουδαία όμως επιρροή της ανέκοψε η φωτιά, το 1585, από την οποία καταστράφηκε ολοσχερώς. Η φωτιά αποδόθηκε σε εμπρησμό των Τούρκων. Για δεκαπέντε χρόνια η κατεστραμμένη Μονή παρέμεινε εγκαταλελειμμένη. Το 1600, όπως μαρτυρεί το κτιτορικό, κάποιος Ιωάννης από τα Καλάβρυτα, ο οποίος ασκούσε το επάγγελμα του ράπτη, κατέφυγε στα ερείπια και άρχισε την ανοικοδόμηση. Παράλληλα επέστρεψαν στη Μονή και οι διασωθέντες μοναχοί από τη μεγάλη καταστροφή αλλά προσήλθαν και νέοι οι όποιοι συσπειρώθηκαν γύρω από τον Ιωάννη και τον ανέδειξαν ηγούμενο.
Η νέα περίοδος της ανασύστασης του κράτους βρήκε τη Μονή κυριολεκτικά θαμμένη στα ερείπια που προκάλεσε η τελευταία επέλαση του Ιμπραήμ το 1826. Το 1828 άρχισε η ανέγερση της νέας Μονής στη θέση που βρίσκεται σήμερα. Για την ανέγερση μόνο του εξωτερικού τοίχου της Μονής χρειάστηκαν τρία ολόκληρα χρόνια. Το 1833 μπήκε σε εφαρμογή σχέδιο ανοικοδόμησης του καινούργιου Ναού Κοιμήσεως της Θεοτόκου, εντός του περιβόλου. Το αποτέλεσμα της σοβαρής αυτής προσπάθειας ήταν ένας μεγαλοπρεπής και ευρύχωρος ναός. Το πρωί όμως της 24ης Ιουλίου 1844, η Μονή υπέστη και νέο σκληρότατο πλήγμα καθώς ένας τρομακτικός σεισμός προκάλεσε τεράστιες ζημιές στον ναό, ενώ οι μετασεισμικές δονήσεις ολοκλήρωσαν το καταστροφικό έργο. Το 1850 είναι έτος έναρξης της ανοικοδόμησης και ο ναός ξανακτίστηκε. Καθώς τα χρόνια περνούσαν η Μονή συνέχιζε την πορεία της, παράλληλα μ’ εκείνη του ελληνικού κράτους που, νεοσύστατο όπως ήταν, έδινε τη μάχη για την επιβίωση και τα κατάφερνε.
Ο «αγώνας» κατά των Γερμανών
Η Αγία Λαύρα ήταν στην καρδιά των Ελλήνων συνυφασμένη με την αρχή της Επαναστάσεως και πολύ συχνά αποτελούσε επίκεντρο ενδιαφέροντος.
Η έκρηξη όμως του πολέμου το 1940 ανέστειλε την ολοκλήρωση του έργου. Ξανά η Μονή Λαύρας θα έμπαινε σε στάδιο αγώνων, αλλά και θα έδινε μαρτυρία θυσίας και προσφοράς. Βλέποντας οι μοναχοί τα δεινά ολόκληρου του ελληνικού λαού, και περισσότερο εκείνων της γύρω περιοχής, δεν μπορούσαν να μείνουν αμέτοχοι. Βοηθούσαν με κάθε τρόπο και όσο βέβαια τους επέτρεπαν οι συνθήκες, μιας και τόσο ο λιμός όσο και οι γερμανικές απειλές τούς περικύκλωναν όλο και περισσότερο. Η Μονή Αγίας Λαύρας έμελλε να δοκιμαστεί άλλωστε πολύ σοβαρά. Η χιτλερική θηριωδία δεν μπορούσε να αφήσει εκτός του κύκλου των κακουργημάτων της τα Καλάβρυτα. Στις 8 Δεκεμβρίου 1943, οι Γερμανοί παρέδωσαν στις φλόγες το ορεινό χωριό Ρωγοί και εκτέλεσαν 70 άνδρες από τους κατοίκους. Συνέχισαν να σκορπούν τον θάνατο στην Κερπινή και στο Βραχνί και έφτασαν στα Καλάβρυτα. Στις 13 του ίδιου μήνα, ημέρα η οποία θα στιγματίζει αιώνια τη Γερμανία εκείνης της εποχής, τα Καλάβρυτα έγιναν παρανάλωμα του πυρός. Εξόντωσαν ολόκληρο τον ανδρικό πληθυσμό της πόλης προσθέτοντας μία εφιαλτική σελίδα στην ιστορία της Κατοχής.
Το βάναυσο έργο των Γερμανών συνεχίστηκε και την επόμενη μέρα, στις 14 Δεκεμβρίου, όπου οι χιτλερικές ορδές έφτασαν στη Μονή. Οι μοναχοί μόλις που πρόλαβαν να κρυφτούν στο κοντινό δάσος. Μόνο τρεις παρέμειναν στο μοναστήρι κοντά στον ασθενή ιερομόναχο Ευθύμιο Χρυσανθακόπουλο. Οι επιδρομείς, σε κατάσταση παροξυσμού εγκληματικότητας, άρχισαν τη λεηλασία. Εκαψαν κελιά, κατέστρεψαν τις αποθήκες και εκτέλεσαν επιτόπου τους τέσσερεις μοναχούς και τον υπάλληλο της Μονής, Παναγιώτη Μπράτσικα. Οι μοναχοί που εκτελέστηκαν ήταν ο Βασίλειος Νασόπουλος, ο Αγαθάγγελος Ασημακόπουλος, ο Νεόφυτος Αρφάνης και ο Ευθύμιος Χρυσανθακόπουλος. Στον κατάλογο προστίθενται και οι μοναχοί καθηγητές Θεολογίας Δωρόθεος Παπαδημητρίου και Παρθένιος Δουκόπουλος οι οποίοι δίδασκαν στο γυμνάσιο Καλαβρύτων, καθώς και ο δόκιμος μοναχός Κωνσταντίνος Αντανόπουλος, φοιτητής Θεολογίας. Το 1942 φονεύθηκε και άλλος αδελφός της Μονής, ο Αμβρόσιος Παπαρρηγόπουλος. Ετσι τα θύματα ανήλθαν σε οκτώ.
Πριν ακόμη διαλυθούν οι καπνοί και ενώ το πένθος κι η αγανάκτηση συγκλόνιζαν ολόκληρη την περιοχή των Καλαβρύτων, οι μοναχοί επέστρεψαν και πάλι στη θέση τους. Οι βέβηλοι είχαν απομακρυνθεί αφήνοντας όμως πίσω οικτρά αποτυπώματα. Καμένα ερείπια, κατεστραμμένα κελιά, φόβος και λύπη συνέθεταν την καινούργια εικόνα. Η Μονή παρέμενε ιδέα, σύμβολο και λίκνο της αλήθειας, περιμένοντας τους πιστούς και τους αγωνιστές. Και εκείνοι γύρισαν. Είχαν διασώσει τα κειμήλια και το ιστορικό λάβαρο κρύβοντάς τα σε υπόγειες καταπακτές. Οταν γύρισαν στη Μονή, άρχισαν πάλι με ζήλο τις επισκευές. Αρχικά επισκεύασαν τους ορνιθώνες για να τους χρησιμοποιήσουν ως προσωρινές κατοικίες. Αργότερα και με σκληρούς κόπους κι αγώνες κατάφεραν να οργανώσουν την αδελφότητά τους. Εχοντας επικεφαλής τον καθηγούμενο πανοσιολογιώτατο Πολύκαρπο Πάικο απέδειξαν για μία ακόμη φορά ότι η δημιουργία έχει ως πρώτιστη προϋπόθεση τις ψυχικές δυνάμεις. Οι υλικές άλλωστε δυνατότητες την περίοδο εκείνη ήταν πενιχρές.
Κατά τη διάρκεια του εμφύλιου σπαραγμού η Μονή υπέστη και πάλι συμφορές. Στη γενική σύγχυση και την ασυγκράτητη μανία που επικρατούσε, η Μονή έγινε πάλι στόχος. Οπως η Ελλάδα πληγώθηκε βαθιά και η Μονή επλήγη ποικιλότροπα. Φυσικά λεηλατήθηκε, δίνοντας έναν απολογισμό αρπαγής ιδιαίτερα διογκωμένο. Αρπάχθηκαν βίαια ό,τι ήταν δυνατόν: ζώα, ιματισμός και τρόφιμα. Μετά την επικράτηση της ειρήνης, άρχισαν ξανά προσπάθειες περισυλλογής. Στα έτη 1949 και 1950 η Μονή ανοικοδομήθηκε εξ ολοκλήρου, κτίστηκαν δηλαδή η ανατολική, η βόρεια και η δυτική πλευρά.
Στα χρόνια που ακολούθησαν μέχρι σήμερα εξακολουθούσε να παραμένει ένα από τα σημαντικότερα μνημεία ιστορικής αξίας αλλά συγχρόνως και ζωντανό πνευματικό κέντρο· ένας πραγματικός πόλος έλξης που συγκεντρώνει καθημερινά το ενδιαφέρον πολλών Ελλήνων αλλά και ξένων επισκεπτών.
Τα ιερά λείψανα και τα κειμήλια
Στις λειψανοθήκες φυλάσσονται λείψανα πολλών αγίων, αρκετά από τα όποια έφτασαν στη Μονή πριν από μερικούς αιώνες. Ανάμεσά τους, η αγία κάρα του Οσίου Αλεξίου του ανθρώπου του Θεού, η οποία διασώθηκε από τον εμπρησμό επειδή βρισκόταν στα χέρια δύο μοναχών μακριά από τη Μονή. Αποθησαυρισμένη είναι επίσης η κάρα του Οσίου Φιλάρετου του Ελεήμονος. Η μνήμη του γιορτάζεται την 1η Δεκεμβρίου.
Η Μονή Αγίας Λαύρας είναι πλούσια σε κειμήλια με θρησκευτική και ιστορική σημασία. Το πολύ γνωστό λάβαρο, η ελληνική σημαία που αποτελούσε το παραπέτασμα της Ωραίας Πύλης, φυλάσσεται σήμερα στο μουσείο της Μονής. Σημαντικότατο κειμήλιο, ο επιτάφιος, ο οποίος κεντήθηκε στη Σμύρνη το 1754 από την Ελληνίδα Κασσιανή. Η εικόνα του Αγίου Γεωργίου κεντήθηκε στην Κωνσταντινούπολη το 1800 από την Ελληνίδα Κωκώνα του Ρολογά. Δύο Ευαγγέλια χειρόγραφα σε μεμβράνη, ενώ υπάρχει επίσης σε μεμβράνη η λειτουργία του Μεγάλου Βασιλείου, χειρόγραφη. Η βιβλιοθήκη που διαρκώς εμπλουτίζεται αριθμεί σήμερα γύρω στους 3.000 τίτλους. Το παλαιότερο έντυπο έχει χρονολογία έκδοσης το έτος 1502.
Extra Info
- Πώς θα μεταβείτε
Αγία Λαύρα, Καλάβρυτα, 25001
Η Μονή βρίσκεται κοντά στην πόλη των Καλαβρύτων. Απέχει απ’ αυτήν μόνο έξι χιλιόμετρα και η πρόσβαση είναι αρκετά εύκολη, αφού το οδικό δίκτυο μέχρι εκεί δεν δημιουργεί κανένα εμπόδιο.
- Επικοινωνία
Τηλ.: 2692022363
- Ωράριο εισόδου στη Μονή
Καθημερινά 10:00 π.μ.-1:00 μ.μ., 4:00 μ.μ.-5:00 π.μ.
- Πότε γιορτάζει
Από το 1838 που η 25η Μαρτίου κηρύχθηκε εθνική γιορτή, κάθε χρόνο γιορτάζεται στη Μονή με ιδιαίτερη μεγαλοπρέπεια. Η Μονή τιμάται στην Κοίμηση της Θεοτόκου κι έτσι η βασική της εορτή γίνεται στις 15 Αύγουστου. Μεγάλη πανήγυρη όμως είναι για την Αγία Λαύρα και η 17η Μαρτίου, μνήμη του Αγίου Αλεξίου.
Ροή Ειδήσεων 
