Είναι μια ιστορία για το ποιοι είμαστε όταν όλα γύρω μας καταρρέουν. Στην Αλεξάνδρεια του 1882, μέσα σε πόλεμο, ίντριγκα και κοινωνικά όρια που δεν συγχωρούν, μια γυναίκα αρνείται να μείνει στη θέση που της όρισαν. Δεν είναι μόνο ο έρωτας ή η ιστορία που σε κρατά, είναι οι επιλογές. Εκείνες που σε καθορίζουν, εκείνες που σε βαραίνουν. Και τελικά, αυτό που μένει είναι μια αλήθεια απλή και σκληρή: κάθε επιλογή έχει το τίμημά της  και κάποιος πάντα το πληρώνει. «Ίσως τελικά το πιο δύσκολο δεν είναι να διαλέξεις… αλλά να αντέξεις αυτό που η επιλογή σου θα κοστίσει.»

1.Η λέξη «χάνεμ» εμπεριέχει και σεβασμό και υποταγή. Τελικά, πιστεύετε ότι οι γυναίκες της εποχής είχαν ποτέ πραγματική επιλογή ή απλώς μάθαιναν να ονομάζουν την υποταγή τους αλλιώς;

Η αλήθεια είναι ότι οι επιλογές των γυναικών εκείνης της εποχής δεν ήταν ποτέ απεριόριστες. Στενές, συχνά ασφυκτικές ήδη από παλαιότατους χρόνους, έμοιαζαν να χάνονται μέσα στη θάλασσα των «μη» και των «πρέπει». Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι δεν υπήρχαν. Συχνά αόρατες, διακριτικές, μα πάντα επίμονες, οι επιλογές της καθημερινής γυναίκας ήταν εκείνες που δημιουργούσαν μικρές ρωγμές στο κατεστημένο — ένα πρόσφορο έδαφος για τις μετέπειτα επαναστάσεις.

Οι γυναίκες δεν περίμεναν απαραίτητα μια θεαματική ανατροπή για να διεκδικήσουν τον εαυτό τους. Το έκαναν καθημερινά, αθόρυβα, με τρόπους που συχνά δεν καταγράφονται στην επίσημη Ιστορία. Άλλοτε μέσα από την επιρροή τους στο σπίτι, άλλοτε μέσα από τις σχέσεις και τις επιλογές τους, ακόμη και μέσα από τη σιωπή τους — που δεν ήταν πάντα υποταγή, αλλά στρατηγική.

Από τη Λυσιστράτη, που μέσα από ένα φαινομενικά «οικιακό» όπλο αμφισβήτησε την εξουσία, μέχρι τη  Μαρί Κιουρί, που διεκδίκησε χώρο σε έναν ανδροκρατούμενο επιστημονικό κόσμο, γίνεται φανερό ότι η αντίσταση δεν έχει μία μόνο μορφή.

Οι γυναίκες εκείνης της εποχής μάθαιναν να επιβιώνουν, να κινούνται μέσα στα όρια και, όταν μπορούσαν, να τα μετακινούν. Και αυτό, τελικά, ήταν κι αυτό μια μορφή επιλογής.

2 Η Σμαραγδή επιλέγει να αντισταθεί, αλλά πληρώνει βαρύ τίμημα. Είναι η αντίσταση πράξη ελευθερίας ή μια άλλη μορφή μοναξιάς;

Έρχονται κάποιες στιγμές στη ζωή ενός ανθρώπου όπου νομίζουμε ότι έχουμε επιλογή. Αν, όμως, θέλουμε πραγματικά να είμαστε συνεπείς με τον αξιακό μας πυρήνα, τότε σπάνια υπάρχει πραγματικό δίλημμα.

Η απόφαση είναι σχεδόν προδιαγεγραμμένη — απλώς δεν είναι εύκολη. Και ενώ φαινομενικά στερείται ελευθερίας, στην πραγματικότητα δεν υπάρχει μεγαλύτερη ανακούφιση από το να μένεις ακέραιος απέναντι σε αυτό που πραγματικά είσαι.

3  Στο βιβλίο σας, ο έρωτας δεν δικαιώνεται. Είναι συνειδητή επιλογή να αποδομήσετε την ιδέα ότι η αγάπη μπορεί να νικήσει τα πάντα;

Ναι. Γιατί ο έρωτας δεν στηρίζεται μόνο στην έλξη ή στη συναισθηματική ανάγκη· απαιτεί και θαυμασμό. Όταν αυτός χαθεί, όταν κάποιος «ξεπέσει» στα μάτια του άλλου, τότε γκρεμίζονται σταδιακά και όλα τα υπόλοιπα που είχαν χτιστεί πάνω σε αυτή την εικόνα.

Στο μυθιστόρημά μου, δεν υπάρχει απλώς μια ατυχή ιστορία αγάπης  , αλλά μια σύγκρουση αξιών. Ο έρωτας δεν χάνει επειδή υπάρχει κάποια ανυπέρβλητη ταξική ή θρησκευτική διαφορά. Χάνει γιατί συγκρούονται δύο διαφορετικές εσωτερικές επιλογές. Η ηρωίδα επιλέγει να παραμείνει πιστή στην ηθική της πυξίδα. Ο ήρωας, αντίθετα, συμβιβάζεται και μηχανεύεται, με μοναδικό στόχο την επιβίωση της βασιλικής οικογένειας. Και ίσως εκεί να βρίσκεται και η πραγματική ρωγμή: όχι στο «αν» αγαπήθηκαν, αλλά στο «πώς» επέλεξαν να σταθούν μέσα στον κόσμο.

4  Μέσα σε έναν κόσμο γεμάτο ίντριγκα και κατασκοπεία, πόσο “καθαρή” μπορεί να παραμείνει η ηθική; Ή τελικά όλοι προδίδουν κάτι, ακόμα και τον εαυτό τους;

Το βαρόμετρο της ηθικής δοκιμάζεται, λίγο ή πολύ, καθημερινά μέσα σε όλους μας. Κάθε απόφαση που παίρνουμε σκοντάφτει —ή τουλάχιστον οφείλει να σκοντάφτει— πάνω στα αναχώματα της ηθικής που έχει θέσει ο καθένας μας ξεχωριστά. Μέσα σε ένα περιβάλλον ίντριγκας και κατασκοπείας, όλα λειτουργούν ως μεγεθυντικοί φακοί· τα όρια γίνονται πιο θολά και το διακύβευμα, πολλές φορές, δυσθεώρητο.

Τότε, δύσκολα μπορεί να παραμείνει αλώβητη και καθαρή η ηθική — και όταν αυτό συμβαίνει, έρχεται πάντα με ένα κόστος. Κάτι θυσιάζεται εκείνη τη στιγμή.Ο άνθρωπος μπορεί να πιστεύει βαθιά σε αξίες και, ταυτόχρονα, να τις προδίδει, όταν έρχεται αντιμέτωπος με τον φόβο, την εξουσία ή την ανάγκη για επιβίωση.

Σε τέτοιους κόσμους, οι επιλογές σπάνια έχουν ξεκάθαρο ηθικό πρόσημο. Δεν υπάρχει απόλυτο καλό και απόλυτο κακό — υπάρχουν στιγμές όπου καλείσαι να επιλέξεις ποιο κομμάτι του εαυτού σου θα θυσιάσεις.

Και ίσως, τελικά, αυτό να είναι το πιο δύσκολο: όχι αν θα προδώσεις κάποιον άλλον, αλλά αν θα καταφέρεις να μην προδώσεις τον ίδιο σου τον εαυτό.

5. Αν η Σμαραγδή ζούσε σήμερα, πιστεύετε ότι θα ήταν πραγματικά ελεύθερη ή απλώς θα αντιμετώπιζε πιο σύγχρονες μορφές περιορισμού;

Οι περιορισμοί δεν εξαφανίστηκαν· απλώς άλλαξαν μορφή. Έγιναν πιο σύγχρονοι, πιο διακριτικοί, πολλές φορές πιο δύσκολο να τους αναγνωρίσεις. Και ίσως οι πιο ύπουλοι είναι εκείνοι που σου επιβάλλονται τόσο αθόρυβα, ώστε αρχίζεις να πιστεύεις πως είναι δικές σου επιλογές — ενώ στην πραγματικότητα έχουν ήδη διαμορφώσει τα όρια της ελευθερίας σου.