Μπορεί ένας προσωπικός χώρος να ξεφύγει από το ιδιωτικό πλαίσιο και να μετατραπεί σε δημόσια, εξαιρετικά ενδιαφέρουσα εμπειρία; Ο πάντα πολυπράγμων και πολυπρισματικός Θανάσης Λάλας μάς εντάσσει στον δικό του ιδιαίτερο κόσμο με την έκθεσή του «My house-my haos», όπου μεταφέρει το ατελιέ-σπίτι του στην γκαλερί Contemporary Athens. Ο επισκέπτης έχει την ευκαιρία να μοιραστεί την καθημερινή ζωή του δημιουργού και να ζήσει μια ζωντανή, ολιστική εικαστική περφόρμανς σε έναν χώρο όπου η δημοσιογραφία, η μνήμη, η τέχνη και η προσωπική εμπειρία συνυπάρχουν χωρίς ιεραρχία, ενώ το σπίτι-ατελιέ του καλλιτέχνη λειτουργεί ως ζωντανό αρχείο, σκηνικό.

Συνύπαρξη

Από την πρώτη στιγμή που θα εισέλθεις σε αυτόν τον τόσο προσωπικό κόσμο, νιώθεις πόσο πλούσιος και πολυδιάστατος είναι. Εδώ συνυπάρχουν ο δημοσιογράφος, ο συγγραφέας, ο εικαστικός, ο γλύπτης, ο αναγνώστης, ο άνθρωπος Θανάσης Λάλας, σε μια δημιουργική συνύπαρξη, όπου η μία ιδιότητα συμπληρώνει και αλληλοεπιδρά με την άλλη, σε ένα πολυδαίδαλο, αλλά πολύ οργανωμένο χάος, που ζητά να βιωθεί.

Το γραφείο του Θανάση Λάλα, εκεί όπου ξεκινάει η ιδέα και ο ίδιος περνά άπειρες ώρες, κυριαρχεί στον χώρο. Είναι γεμάτο με χρώματα, κραγιόνια, μαρκαδόρους, μικρά δικά του γλυπτά, χρηστικά αντικείμενα, όπως φλιτζάνια του καφέ που έχει ζωγραφίζει ο ίδιος. Τον βρίσκουμε ακριβώς σε αυτό το γραφείο να ζωγραφίζει ένα κουτί, μέσα στο οποίο προσφέρονται τα έξι βιβλία της σειράς «Πίνοντας καφέ» με τον Επίκουρο, τον Σωκράτη, τον Αριστοτέλη, τον Θουκυδίδη, τον Πλάτωνα και τον Περικλή, μαζί με τα δύο πιο προσωπικά του, «Ο κύριος Τίποτα στη χώρα του Πουθενά» και «Η χρησιμότητα του άχρηστου», μια εκ βαθέων εξομολόγηση για τα παιδικά του χρόνια, για το πώς χαράχθηκε ο δρόμος του, πώς γύρισε η πυξίδα του στην επαγγελματική κατεύθυνση που πήρε και άρχισε να ρέει το νεράκι της τόσο ενδιαφέρουσας και πυκνής ζωής του.

Μας υποδέχεται όπως ένας καλός οικοδεσπότης, μαζί με τον Αλέξανδρο Σιώμο, τον γκαλερίστα της Contemporary Athens που τον φιλοξενεί, και αρχίζει να μας ξεναγεί σε αυτό το πολυδύναμο παζλ, μια σύνθεση ετερόκλητων υλικών, ένα ανοιχτό ημερολόγιο. Είναι το προσωπικό σύμπαν του Θανάση Λάλα, που σήμερα λειτουργεί, κυρίως, ως εικαστικός και συγγραφέας, και μάλιστα πολύ επιτυχημένος. Τα έργα του γίνονται ανάρπαστα όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά και στις εκθέσεις που έχει κάνει στο Μαϊάμι ή στην Gallery Opera στο Παρίσι.

Ευκαιρία

«Θα μπορούσα κάλλιστα να παρουσιάσω μια σειρά από τα έργα μου, αλλά, επειδή ήταν πολύ κοντά χρονικά με την προηγούμενη έκθεσή μου, σκεφθήκαμε ότι θα ήταν πολύ ωραία να μεταφέρουμε το σπίτι-ατελιέ μου στον χώρο της γκαλερί, δίνοντας μια καλή ευκαιρία να δει το κοινό πιο συνολικά τον κόσμο μου», λέει ο Θανάσης Λάλας στον «Ε.Τ.» της Κυριακής και μας δείχνει ένα απόσπασμα από τα 3.500 αυτόγραφα από μεγάλες προσωπικότητες που έχει στην κατοχή του, μερικά από τα οποία μεταφέρθηκαν κορνιζαρισμένα στην Contemporary Athens. Ανάμεσά τους αυτόγραφα των Χάρολντ Πίντερ, Πίτερ Ουστίνοφ, Κωνσταντίνου Μητσοτάκη, Ανδρέα Παπανδρέου, Οδυσσέα Ελύτη, Γούντι Άλεν, Ζόζεφ Κουντέλκα, Χρύσας, Ολιβερ Σακς, Σάρλοτ Ράμπλινγκ, Μάριο Μπότα κ.ά.

Στον απέναντι τοίχο μερικά μικρά δικά του έργα-προσχέδια από αυτά που «κάνω κατά καιρούς και τα πετάω μέσα σε ένα σεντούκι. Από εκεί τράβηξα μερικά και τα παρουσιάζω εδώ». Δίπλα ένα έργο-λάδι από την παλαιότερη σειρά «Συνεδρίες», «το οποίο είναι το μοναδικό που έχω από αυτόν τον κύκλο».

Μας δείχνει «Τα φίδια», όπως ονομάζει τα δύο πολύπτυχα τετράδια που ξετυλίγονται στον τοίχο απέναντι, «που τα παίρνω, τα ζωγραφίζω και φτιάχνω μια θεματική». Ξετυλίγει ένα επιβλητικό άλμπουμ με μερικές από τις 5.000 φωτογραφίες από τις συναντήσεις του με κορυφαίους δημιουργούς με τους οποίους ο ίδιος έχει συνομιλήσει.

Συλλογή

Στον χώρο κάνουν έντονη την παρουσία τους μερικά έργα κορυφαίων ζωγράφων, φίλων του, από την προσωπική του συλλογή, όπως των Κώστα Τσόκλη, Αλέξη Ακριθάκη και Εδουάρδου Σακαγιάν, ένα διπλό, μπρος-πίσω, του Παναγιώτη Τέτση, ένα του Δημήτρη Μυταρά, που του έχει κάνει το πορτρέτο του, ένα ιστορικό έργο του Αντωνάκου, το «Νo dream» της δεκαετίας του ’60, γλυπτά, όπως του Μποτέρο. Διάσπαρτα υπέροχα αντικείμενα καθημερινής χρήσης που έχει απογειώσει ζωγραφίζοντάς τα, ο καναπές του, φωτιστικά, καρέκλες, βράχια, το ψυγείο, ο νεροχύτης, ακόμα και μία λεκάνη αποχωρητηρίου, φόρος τιμής στο περίφημο ready made του Marcel Duchamp, και, βέβαια, τα δικά του έργα ζωγραφικής και γλυπτικής που κατακλύζουν τον χώρο.

Ενώ το χρώμα κυριαρχεί σε εκρηκτικούς υπέροχους συνδυασμούς στα έργα και τα γλυπτά του, ωστόσο και το ασπρόμαυρο, που τόσο αρέσει στον ίδιο, δίνει δυναμικό «παρών»: «Με το χρώμα καλύπτω αυτό που δεν θέλω να φαίνεται στο σχέδιο. Το χρώμα για εμένα είναι κουβέρτα, που σκεπάζει αυτό που κρύβεται από κάτω. Αν τραβούσε κάποιος το χρώμα από τα έργα μου, θα αντίκριζε μια εντελώς διαφορετική ψυχολογική, δική μου κατάσταση, που με διακατέχει την ώρα που δουλεύω ζωγραφικά. Αυτή η κουβέρτα χρώματος δημιουργεί ένα αίσθημα χαράς σε όλους τους υπόλοιπους, που μετά τα παίρνουν στο σπίτι. Αν καθίσουν στη συνέχεια να περιεργαστούν τα έργα, ανακαλύπτουν ότι κάτω από το χρώμα υπάρχει κάτι άλλο…».

Σε άσπρο-μαύρο

Πάνω από τον καναπέ δύο ασπρόμαυρα επιβλητικά έργα: «Αυτά είναι τα δύο έργα που έχω στην κρεβατοκάμαρά μου. Δεν είχα κανένα λόγο να τα καλύψω με χρώμα. (Γελάει.) Πλέον και στην Αμερική, αλλά και εδώ στην Ελλάδα, πολύ τους ενδιαφέρουν τα μαυρόασπρα έργα μου. Κι εγώ νομίζω ότι έχουν ένταση αυτά τα έργα. Ίσως κάνω στη συνέχεια μία έκθεση μόνο με τα μαυρόασπρα».

Πίσω από το γραφείο κάποια έργα από την Gallerey Opera του Παρισιού και απέναντι μερικά ακόμα έργα που έκανε όταν έφυγε από τη ζωή ο πατέρας του: «Τα έκανα μέσα σε 48 ώρες και τα παρουσίασα στην Ύδρα».

Σε ιδιαίτερο χώρο φιλοξενούνται μερικά από τα 16.000 βιβλία της προσωπικής συλλογής του: «Όταν έχω διαβάσει ένα βιβλίο, στη συνέχεια το ζωγραφίζω, το ντύνω. Τα αντιμετωπίζω και αυτά ως έργο τέχνης». Στον ίδιο χώρο και μερικά βίντεο με συνεντεύξεις του και άλλες φωτογραφίες.

» Είναι τόσο πλούσιο το υλικό που αντιλαμβάνεσαι ότι ο Θανάσης Λάλας δουλεύει πολύ και συνέχεια: «Δεν σταματώ να δουλεύω, γιατί ζω όμορφα. Όταν ζωγραφίζω, δεν πεινάω και δεν διψάω. Θα μπορούσα να μην τρώω και να μην πίνω. Στην πραγματικότητα, είναι η ζωή μου αυτή. Δεν είχα καμία φιλοδοξία να γίνω κάτι. Με ενδιαφέρει μόνο η επικοινωνία».

» Πότε, όμως, και πώς έγινε το «κλικ» της μετάβασης από τη δημοσιογραφία στην τέχνη; «Όσο καιρό ήμουν μέσα στον χώρο των εφημερίδων και περιοδικών δεν προλάβαινα να σκεφθώ. Όμως, ήταν μια παράλληλη ζωή, γιατί πάντα σχεδίαζα και ζωγράφιζα. Έχω μια συλλογή πάνω από 220-230 τετράδια από τη δεκαετία του ’80, όπου μαζί με τις σημειώσεις μου στις συσκέψεις πάντα ζωγράφιζα. Τα είδε κάποια στιγμή ο Γιάννης Μόραλης και μου είπε ότι είμαι καλλιτέχνης έτοιμος, πρέπει να κάνω εκθέσεις».

«Η τέχνη είναι κατάκτηση της ελευθερίας» 

» Σπούδασε στο Οικονομικό Τμήμα της Νομικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, αλλά στη ζωγραφική είναι αυτοδίδακτος: «Πιστεύω ότι το “πανεπιστήμιο” που με βοήθησε πάρα πολύ ήταν οι άνθρωποι που με έμαθαν να επαναλαμβάνω κάθε μέρα τα ίδια για να ανακαλύψω τα άλλα. Νομίζω ότι αυτό είναι ένα πολύ ουσιαστικό “πανεπιστήμιο” για εμένα. Ολο το ζητούμενο είναι η ιδέα και πώς την επεξεργάζεσαι για να γίνει κάτι. Ασχολούμαι πολύ με την ιδέα, να πω αυτό που έχω μέσα μου. Αλλες φορές θα το πω γράφοντας, άλλες φορές με χρώματα, πολύ θα ήθελα να μπορώ να το πω και με νότες». 

» Μέσα από το θέατρο: «Ναι, με ενδιαφέρει πάρα πολύ. Τα επόμενα δύο χρόνια θα ασχοληθώ και με το θέατρο μέσα από τη γραφή. Θα μπορούσα να γράψω μονολόγους για μερικούς ανθρώπους που έχω πολύ υλικό, όπως για τον Κουνέλλη ή για τον Τσόκλη. Επίσης, θα ήθελα να μεταφέρω στο θέατρο τις συνομιλίες μου με τους αρχαίους συγγραφείς, με τον Πλάτωνα, τον Σωκράτη, τον Αριστοτέλη και τον Επίκουρο, όπου κάνω φανταστικές συνεντεύξεις μαζί τους και το κοινό μαθαίνει ποιος ήταν ο καθένας και το έργο του». 

» Συχνά, επίσης, συνδυάζει στα έργα του τη ζωγραφική με τη γραφή: «Για εμένα, ο λόγος και η εικόνα έχουν μεγάλη σημασία. Ενίοτε μπορεί να είναι ανεξάρτητος ο λόγος από την εικόνα. Σαν να θέλω να καταγράψω τη στιγμή μου, αυτό που σκέφτομαι. Τα έργα, για εμένα, είναι στιγμές. Ολα μαζί πιστεύω ότι δημιουργούν ένα νέο έργο. Σαν ένας άνθρωπος που κάνει έρωτα και παραμιλάει…». 

» Ποιοι τον έχουν επηρεάσει: «Ο Φερνάντο Πεσόα πάρα πολύ στη γραφή και ο Μπόρχες. Και ο Φίλιπ Ροθ, αλλά για άλλους λόγους ο καθένας. Δεν υπάρχει άνθρωπος στην τέχνη που να μην έχει επιρροές. Από τις επιρροές ξεκινάς για να κάνεις ταξίδια. Και μέσα σε αυτό το ταξίδι βάζεις τη δική σου οπτική. Η τέχνη είναι κατάκτηση της ελευθερίας. Η ανακάλυψη έχει μεγάλο ενδιαφέρον. Είμαστε τροφή στην περιέργεια».