Το άνοιγμα των θυρών του αποκατεστημένου ανακτορικού συγκροτήματος και των κύριων μουσειακών εκθέσεων πλησιάζει, καθώς, σύμφωνα με δηλώσεις της υπουργού Πολιτισμού, Λίνας Μενδώνη, έχει προγραμματιστεί για το τελευταίο τρίμηνο του 2026.

Σήμερα, η Διεύθυνση Συντήρησης Αρχαίων και Νεωτέρων Μνημείων διοργανώνει την ημερίδα «Συντήρηση της Συλλογής Τατοΐου: Λύνοντας τους γρίφους», στο Αμφιθέατρο της Εθνικής Πινακοθήκης, ανοίγοντας το έως τώρα αθέατο εργαστήριο της προληπτικής συντήρησης 45.000 τεκμηρίων και της προετοιμασίας 8.300 εξ αυτών για την πολυαναμενόμενη έκθεση. Ως ενδιάμεσος σταθμός, η ημερίδα μάς φέρνει όλο και πιο κοντά στα αντικείμενα που αφηγούνται στο κοινό την πολυκύμαντη ζωή της βασιλικής δυναστείας και των γεγονότων που σημάδεψαν την Ελλάδα του 19ου και του 20ού αιώνα.

Πρόκειται για το «μεγαλύτερο σε όγκο και μακροβιότερο έργο της Υπηρεσίας», επισημαίνει στον «Ε.Τ.» η προϊσταμένη της Διεύθυνσης Συντήρησης Αρχαίων και Νεωτέρων Μνημείων, Μαρία Μερτζάνη, σημειώνοντας ότι «από το 2005 η Υπηρεσία βρίσκεται στο Τατόι, σε μια μακρά και απαιτητική πορεία διάσωσης της συλλογής του πρώην βασιλικού κτήματος». Από τον Μάρτιο του 2022 έως και τον Ιανουάριο του 2026, περισσότεροι από 70 εξειδικευμένοι συντηρητές και τεχνικοί εργάστηκαν συστηματικά σε ένα από τα πλέον απαιτητικά εγχειρήματα συντήρησης κινητών μνημείων στην Ελλάδα.

Με αφορμή την ολοκλήρωση του έργου διοργανώνεται η ημερίδα ως προπομπός της «επίλυσης» ενός πολυετούς «γρίφου», ο οποίος ανοίγει πλέον τον δρόμο για την παρουσίαση της συλλογής στο κοινό. Στο πλαίσιο της ημερίδας διοργανώνεται η έκθεση φωτογραφίας «Το έργο πίσω από το Εργο», στον ημιώροφο της Εθνικής Πινακοθήκης έως τις 26 Ιανουαρίου, με το backstage όλης της διαδρομής.

Η ΓΑΜΗΛΙΑ ΑΜΑΞΑ

Εντοπίστηκε μαζί με άλλες έντεκα άμαξες στο βάθος του κτιρίου του Στάβλου στο κτήμα Τατοΐου, πίσω από στοίβες αντικειμένων. Σήμερα θεωρείται η σημαντικότερη άμαξα της συλλογής, καθώς υπήρξε η επίσημη άμαξα της βασιλικής οικογένειας. Αγοράστηκε από τον βασιλιά Γεώργιο Α’ περίπου το 1871 και αρχικά ανήκε στον κόμη του Chambord, πρώην δούκα του Μπορντό, γνωστό και ως Ερρίκο Ε’. Πρόκειται για άμαξα τύπου «Berlin», κατασκευασμένη στα εργαστήρια των αδελφών Binder στο Παρίσι. Χρησιμοποιήθηκε σε γαμήλιες και επίσημες εμφανίσεις. Η συντήρησή της περιέλαβε σωστικές επεμβάσεις και ειδική μετακίνηση, ενώ το αποσπώμενο κάθισμα απεντομώθηκε σε περιβάλλον αζώτου και αποκαταστάθηκε με μεταξωτό ύφασμα, και επίπονες χειροποίητες ραφές με μεταξωτή κλωστή.

«ΠΡΟΜΗΘΕΑΣ ΛΥΟΜΕΝΟΣ»

Ενα από τα σημαντικότερα έργα ζωγραφικής της συλλογής του Τατοΐου είναι ο μνημειακών διαστάσεων πίνακας «Προμηθέας Λυόμενος» που φιλοτεχνήθηκε από τον Δανό ζωγράφο Carl Bloch. Ο πίνακας, ύψους 3,98 μ. και πλάτους 2,77 μ., φιλοτεχνήθηκε στη Ρώμη ύστερα από παραγγελία του γεννημένου στη Δανία 17χρονου τότε Γεωργίου Α’ μετά την άνοδό του στον θρόνο της Ελλάδας. Εκτέθηκε το 1865 στη Δανία, προκαλώντας πρωτοφανή απήχηση, ενώ αργότερα τα ίχνη του χάθηκαν. Αν και το θεωρούσαν χαμένο, το 2012 εντοπίστηκε στο εσωτερικό του πρώην θερινού ανακτόρου κατά τη διάρκεια της εκκένωσής του, αποθηκευμένο και τυλιγμένο επιμελημένα σε ξύλινο κύλινδρο. Η συντήρησή του υπήρξε απαιτητική λόγω του μεγέθους του. Ο πίνακας θα υποδέχεται τους επισκέπτες του Ανακτόρου-Μουσείου.

ROLLS–ROYCE, Η ΚΟΡΥΦΑΙΑ

Η Rolls-Royce Silver Wraith του 1959 θεωρείται το κορυφαίο όχημα της συλλογής του Τατοΐου και ένα από τα δέκα αυτοκίνητα της πρώην βασιλικής οικογένειας που διασώθηκαν. Συνδέεται όχι μόνο με τις επίσημες εμφανίσεις της βασιλικής οικογένειας, αλλά και με ιστορικές επισκέψεις προσωπικοτήτων, όπως ο Σαρλ ντε Γκολ, ο Ντουάιτ Αϊζενχάουερ και ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος. Ξεχωριστό και ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της το διάφανο ακρυλικό αφαιρούμενο κάλυμμά της, ώστε να είναι ορατοί οι επιβάτες ακόμα και με δυσμενείς καιρικές συνθήκες. Πριν από τη συντήρησή της, σύμφωνα με τους μελετητές η κατάσταση διατήρησής της ήταν πολύ κακή, τόσο εξωτερικά όσο και εσωτερικά, γεγονός που απαίτησε εξειδικευμένες παρεμβάσεις και νέες τεχνικές, οδηγώντας τους συντηρητές στην απόκτηση νέων δεξιοτήτων και γνώσεων, συμβάλλοντας στην επιτυχή ολοκλήρωση και την έκθεσή της!

ΟΙ ΚΑΡΕΚΛΕΣ ΤΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ Α’

Δύο ξυλόγλυπτες καρέκλες από το γραφείο του Γεωργίου Α’ στο κτίριο του Ανάκτορου του κτήματος Τατοΐου, εντοπίστηκαν στο εσωτερικό του νέου Βουστασίου, όπου είχαν παραμείνει αποθηκευμένες. Η κατάσταση διατήρησής τους ήταν πολύ κακή. Χρονολογούνται στα τέλη του 19ου αιώνα και είναι κατασκευασμένες από ξύλο καρυδιάς, ενώ το κάθισμα και η πλάτη φέρουν επένδυση δέρματος, στερεωμένη με μεταλλικά ανάγλυφα καρφιά επάνω σε υφασμάτινη τρέσα. Μετά τον εντοπισμό τους, μεταφέρθηκαν στα εργαστήρια συντήρησης των ξύλινων και ξυλόγλυπτων αντικειμένων στο Τατόι για την άμεση αντιμετώπιση των φθορών. Οι δύο καρέκλες πρόκειται να εκτεθούν στο Ανάκτορο στην αρχική τους θέση, στο γραφείο του Γεωργίου Α’.

Βραδινή τουαλέτα του οίκου Jean Dessès

Τουαλέτα από παστέλ μουσελίνα στο χρώμα της μέντας, δημιουργία του οίκου Jean Dessès, κατασκευασμένη κατόπιν ειδικής παραγγελίας για τις βασίλισσες και τις πριγκίπισσες της Ελλάδας. Το μπούστο και το μπολερό από σομόν μουσελίνα, καλυμμένα με υπόλευκο-ροζ τούλι, είναι πλούσια κεντημένα με φιλντισένιες χάνδρες και κρύσταλλα. Η φούστα, με λεπτές χιαστί πιέτες, αποδίδει το αέρινο ύφος του Dessès. Το φόρεμα βρέθηκε σε ξύλινο μπαούλο, σε προχωρημένη φθορά, και η συντήρησή του –με απεντόμωση σε άζωτο και στερέωση των κεντημάτων– αποτέλεσε ιδιαίτερη πρόκληση.

ΚΑΒΑ ΤΑΤΟΪΟΥ ΑΝΩ ΤΩΝ 50 ΕΤΩΝ

Κατά τις εργασίες εκκένωσης του πρώην Ανακτόρου στο Τατόι αποκαλύφθηκε στην κάβα του ένα εντυπωσιακό σύνολο ιστορικών φιαλών με ποικίλα ποτά που διηγείται ιστορίες ιδιαίτερης πολιτισμικής και οινικής αξίας. Πολλές φιάλες βρέθηκαν ακόμη τοποθετημένες στα μεταλλικά ράφια της κάβας, άλλες στην αρχική τους συσκευασία ή σε κιβώτια που είχαν μεταφερθεί από άλλα κτίρια. Η κατάστασή τους ποικίλλει, από φιάλες με σημάδια οξείδωσης έως άριστα διατηρημένα δείγματα. Ξεχωρίζουν μια φιάλη Chivas Royal Salute που κυκλοφόρησε ως φόρος τιμής στη βασίλισσα Ελισάβετ Β’ της Αγγλίας, με αφορμή την ενθρόνισή της το 1953, καθώς έξι σπάνιες φιάλες οίνου Μαυροδάφνη Achaia Clauss, με την ετικέτα να αναγράφει: «Εκ του βαρελίου εσοδείας 1883, Βασιλεύς Παύλος Α’». Η συντήρηση της κάβας απαιτούσε διεπιστημονική συνεργασία ειδικοτήτων συντηρητών, για τα επιμέρους στοιχεία των φιαλών, τα γυάλινα, τα χάρτινα και τα μεταλλικά.

Δείτε φωτογραφίες