Ο Ισπανικός Εμφύλιος έχει γεννήσει αμέτρητες αφηγήσεις. Ελάχιστες, όμως, τολμούν να τον προσεγγίσουν με μια ποιητική ένταση που δεν αποδυναμώνει τη βία του πολέμου.
Στη «Χερσόνησο με τα άδεια σπίτια», κυκλοφορεί στα ελληνικά από τις Εκδόσεις Μεταίχμιο σε μετάφραση της Αγγελικής Βασιλάκου, ο David Uclés συνθέτει ένα πολυφωνικό μυθιστόρημα όπου η Ιστορία, η μνήμη και ο μαγικός ρεαλισμός συναντιούνται σε μια αφήγηση σχεδόν υπνωτική. Ενα έργο που αναμετριέται με τα τραύματα ενός ολόκληρου λαού και επαναφέρει στο προσκήνιο εκείνους που η μεγάλη Ιστορία άφησε στη σιωπή. Συνομιλούμε με έναν συγγραφέα που βλέπει τη λογοτεχνία όχι μόνο ως αφήγηση, αλλά ως πράξη μνήμης.
Ενας πόλεμος τελειώνει όταν πέφτουν τα όπλα ή όταν οι άνθρωποι καταφέρνουν να ξανακοιταχτούν στα μάτια; Ποιο από τα δύο θελήσατε να αφηγηθείτε στη «Χερσόνησο με τα άδεια σπίτια»;
Το τελευταίο βιβλίο του Πορτογάλου νομπελίστα, Ζοζέ Σαραμάγκου, υποστήριζε την ανάγκη οι κυβερνήσεις να σταματήσουν να κατασκευάζουν όπλα. Ο πόλεμος, δυστυχώς, είναι μια επιχείρηση. Αν δεν υπήρχαν όπλα, θα ζούσαμε σε έναν πλανήτη λιγότερο φορτισμένο από την ένταση. Και την ευθύνη γι’ αυτή την ένταση την έχουν οι κυβερνήσεις που παράγουν όπλα, με άλλα λόγια, όλες.
Από την άλλη πλευρά, οι εμφύλιοι πόλεμοι κάποτε τελειώνουν, όμως το τέλος τους δεν σημαίνει ότι οι άνθρωποι μπορούν εύκολα να κοιταχτούν ξανά στα μάτια. Για να συμβεί αυτό χρειάζεται πολύς χρόνος.
Στο βιβλίο σας ο μαγικός ρεαλισμός δεν λειτουργεί ως καταφύγιο από τη φρίκη του πολέμου, αλλά ως ένας μεγεθυντικός φακός της. Πιστεύετε πως ορισμένες ιστορικές αλήθειες μπορούν να ειπωθούν μόνο μέσα από το φανταστικό και όχι από τον αυστηρό ρεαλισμό;
Η αυστηρότερη μορφή ρεαλισμού πλησιάζει το ντοκιμαντέρ. Δυστυχώς, στις μέρες μας έχουμε συνηθίσει τις πραγματικές εικόνες βίας και πολέμου. Η παραμόρφωση των εικόνων μέσα από το χρώμα και τον λυρισμό επιτρέπει στον θεατή να προσεγγίσει ένα συγκεκριμένο γεγονός με μεγαλύτερο ενδιαφέρον και ισχυρότερη επιθυμία να εμπλακεί σε αυτό. Αυτό πέτυχε, για παράδειγμα, ο Πικάσο με τη διάσημη «Guernica».
Επιλέγετε να δώσετε χώρο στον ανθρώπινο πόνο όλων των πλευρών του Ισπανικού Εμφυλίου, αποφεύγοντας τις εύκολες ιδεολογικές βεβαιότητες. Στη σημερινή εποχή της πόλωσης, ανησυχήσατε μήπως αυτή η επιλογή παρερμηνευτεί ως ουδετερότητα αντί για βαθιά ανθρωπιστική στάση;
Οσοι ξεκινούν να διαβάζουν το βιβλίο μπορεί αρχικά να αισθανθούν μια αίσθηση ουδετερότητας, όμως όσοι φτάνουν στο τέλος του καταλαβαίνουν ότι δεν πρόκειται γι’ αυτό. Το βιβλίο δεν είναι ουδέτερο·επιδιώκει να είναι αντικειμενικό, και η αντικειμενικότητα δεν σημαίνει εξίσωση των πάντων.
Το να παρουσιάζει κανείς τα λάθη και τις ευθύνες που υπήρξαν σε μια σύγκρουση δεν σημαίνει ότι όλες οι πλευρές είχαν την ίδια θέση ή την ίδια δύναμη. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι ο πόλεμος ξεκίνησε από τους φασίστες και ότι εκείνοι ήταν που τελικά επικράτησαν. Παρ’ όλα αυτά, σε όλη τη διάρκεια αυτής της τραγωδίας, Ισπανοί σκότωσαν Ισπανούς.
Διαβάστε Επίσης
Στις σελίδες σας συνυπάρχουν ο Federico García Lorca, ο Ernest Hemingway, ο George Orwell και άνθρωποι που η Ιστορία δεν κατέγραψε ποτέ. Είναι τελικά η λογοτεχνία ο μόνος τόπος όπου οι διάσημοι και οι αφανείς μπορούν να αποκτήσουν την ίδια βαρύτητα;
Ναι. Μαζί με τον κινηματογράφο και άλλες μορφές τέχνης που χρησιμοποιούν την αφήγηση, τη φαντασία και τις οπτικές μεταφορές ως εργαλεία για να ευαισθητοποιήσουν τους ανθρώπους, να τους συγκινήσουν και να τους φέρουν αντιμέτωπους με μια πληγή που παραμένει ακόμη πρόσφατη.
Κάθε γενιά πιστεύει ότι δεν θα επαναλάβει τα λάθη της προηγούμενης. Κι όμως, η Ιστορία επιμένει να επιστρέφει. Επειτα από δεκαπέντε χρόνια έρευνας και συγγραφής της «Χερσονήσου με τα άδεια σπίτια», αισθάνεστε ότι ο άνθρωπος γεννιέται για να θυμάται ή είναι καταδικασμένος να επαναλαμβάνει τα ίδια λάθη;
Και τα δύο. Θυμόμαστε και μαθαίνουμε, αλλά πολλές φορές μόνο αφού έχουμε πέσει ξανά και ξανά και έχουμε σκοντάψει στο ίδιο εμπόδιο. Φοβάμαι ότι το φάντασμα του εμφυλίου πολέμου στη χώρα μου απέχει ακόμη πολύ από το να έχει εξαφανιστεί.
Δεν πρόκειται να αρχίσουμε ξανά να σκοτωνόμαστε, αλλά οι εντάσεις ενισχύονται καθημερινά και το χάσμα ανάμεσα στην Αριστερά και τη Δεξιά γίνεται ολοένα πιο εμφανές.
WHO IS WHO
Ο David Uclés γεννήθηκε στην Úbeda της Ισπανίας το 1990. Είναι συγγραφέας, μουσικός, σχεδιαστής και μεταφραστής-διερμηνέας. Σπούδασε Μετάφραση και Διερμηνεία και έχει εργαστεί σε διάφορες ευρωπαϊκές χώρες, ενώ στη λογοτεχνική του γραφή συνδυάζει συχνά το πραγματικό με το φανταστικό.
Εχει δημοσιεύσει τα μυθιστορήματα «El llanto del león» (2019), που τιμήθηκε με το Βραβείο Λογοτεχνίας Complutense, και «Emilio y Octubre» (2020). Το τρίτο του μυθιστόρημα, «Η Χερσόνησος με τα άδεια σπίτια» («La península de las casas vacías»), καρπός δεκαπενταετούς έρευνας και συγγραφικής εργασίας, αποτελεί μια ιδιαίτερη λογοτεχνική προσέγγιση του Ισπανικού Εμφυλίου μέσα από τη συνάντηση της Ιστορίας, της μνήμης και του μαγικού ρεαλισμού.
Το βιβλίο γνώρισε μεγάλη απήχηση στην Ισπανία και απέσπασε σημαντικές διακρίσεις, καθιερώνοντας τον David Uclés ως μία από τις ξεχωριστές νέες φωνές της σύγχρονης ισπανικής λογοτεχνίας.
