Η υπουργός αναφέρθηκε στο εθνικό σχέδιο δράσης για το δημογραφικό, με συνολικό ύψος 20 δισ. ευρώ σε βάθος δεκαετίας. Όπως υπογράμμισε, δεν υπάρχει «μαγικό ραβδί» ή ενιαία συνταγή που εφαρμόζει μία χώρα και λύνεται το πρόβλημα. Αντίθετα, απαιτούνται πολλές οριζόντιες και επιμέρους δράσεις, όπως συμβαίνει διεθνώς από τη Σκανδιναβία μέχρι τη Λατινική Αμερική.

Η κ. Μιχαηλίδου επισήμανε ότι, παρά τις οικονομικές ενισχύσεις, η γονιμότητα δεν αυξάνεται γραμμικά με το εισόδημα, γεγονός που καθιστά δύσκολη την εξίσωση. Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι το κράτος δεν πρέπει να δημιουργεί χώρο για μεγαλύτερη οικονομική στήριξη. Όπως ανέφερε, εφαρμόζονται άμεσες ενισχύσεις (επιδόματα) αλλά και έμμεσες μέσω της νέας φορολογικής πολιτικής που παρουσιάστηκε. Για πρώτη φορά, όπως είπε, μια πολύτεκνη οικογένεια μπορεί να έχει επιστροφή φόρου που αντιστοιχεί σε τέσσερις μισθούς, και μια τρίτεκνη σε τρεις.

Παράλληλα, η υπουργός τόνισε την ανάγκη για βελτίωση των υπηρεσιών παιδείας, υγείας, προσχολικής αγωγής και στήριξης γονέων. Σε αυτό το πλαίσιο, ανακοίνωσε ότι το 2026 ξεκινούν ξανά οι Σχολές Γονέων, ένα πάγιο αίτημα των νέων οικογενειών, με σύγχρονη, ασύγχρονη και διαπροσωπική εκπαίδευση.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στο σκέλος της ενεργού γήρανσης, που αποτελεί δεύτερο μεγάλο άξονα του δημογραφικού. Μέσα στον Δεκέμβριο ξεκινά πρόγραμμα με 200 κόμβους ψηφιακής ενδυνάμωσης ηλικιωμένων σε όλη τη χώρα. Σε συνεργασία με τα ΚΑΠΗ, θα παρέχεται υλικό και τεχνολογικός εξοπλισμός για τη χρήση εργαλείων όπως Viber, gov.gr και social media, ενισχύοντας την κοινωνικότητα και τις ψηφιακές δεξιότητες των μεγαλύτερων ηλικιών.

Η τοποθέτηση της Δόμνας Μιχαηλίδου

Πραγματικά να συγχαρώ για τη συγκεκριμένη διοργάνωση. Το εθνικό σχέδιο δράσης το οποίο όπως είπατε προβλέπει  20 δισεκατομμύρια σε ένα φάσμα δεκαετίας . Είναι αυτό ακριβώς που είπε και ο Πρωθυπουργός το πρωί. Ότι το δημογραφικό ως ένα πάρα πολύ σύνθετο ζήτημα απαιτεί και έχουν σχεδιαστεί ένα πλέγμα από πάρα πολλές οριζόντιες και  διαφορετικές δράσεις.

Μακάρι να υπήρχε μια χώρα η οποία μπορούσε να κάνει αυτό που συχνά μας ρωτάει ο κόσμος και ακόμα πιο συχνά εσείς οι δημοσιογράφοι. Μην κάνετε πολλά μικρά. Γιατί δεν κάνετε ένα και μεγάλο και να τους βοηθήσετε όλους; Γιατί δεν γίνεται. Μακάρι να υπήρχε ένα μαγικό ραβδί στο οποίο να λέγαμε να αυτό κάνει η Σουηδία παραδείγματος χάρη θα ακολουθήσουμε και εμείς αυτό που κάνει η Σουηδία και θα βρεθούμε εκεί που είναι η Σουηδία.

Ποια είναι τα προβλήματα. Τα προβλήματα είναι ότι αυτό το μαγικό, δηλαδή αυτή τη λίστα δεν την έχει βρει καμία χώρα. Όπως είπε και ο Πρωθυπουργός το πρωί και όπως και εσείς γνωρίζετε πολύ καλά, είναι ένα ζήτημα το οποίο έχει όλος ο αναπτυγμένος κόσμος και όλος ο κόσμος πλέον μέσω εισοδήματος. Είναι ένα ζήτημα το οποίο έχουν οι σκανδιναβικές χώρες

Ένα πρόβλημα με το οποίο αγωνιούν ακόμα και χώρες της Λατινικής Αμερικής, τις οποίες είχαμε συνηθίσει να έχουν δείκτες γονιμότητας αρκετά υψηλούς και το οποίο από ό,τι φαίνεται και κάνει το πρόβλημα ακόμα δυσκολότερο ως προς την επίλυσή του, είναι ένα πρόβλημα το οποίο… δεν ανταποκρίνεται μόνο στην αύξηση του εισοδήματος. Δηλαδή, και εγώ ως οικονομολόγος, το ότι αυτή η αμιγώς ορθολογική υπόθεση εργασίας, ότι όσο περισσότερα χρήματα έχει μια οικογένεια, όσο παραπάνω είναι το διαθέσιμο εισόδημά της, τόσο πιο εύκολα θα αποφασίσει να κάνει παραπάνω παιδιά, αυτή η γραμμική σχέση, δυστυχώς, φαίνεται πως δεν υπάρχει. Το οποίο κάνει το πρόβλημα πολύ πιο δύσκολο στην επίλυσή του.

Τι σημαίνει αυτό, σημαίνει ότι άρα αφού δεν είναι γραμμική αυτή η σχέση εμείς δεν δημιουργούμε οικονομικό χώρο, δεν ενισχύουμε τις οικογένειες έτσι ώστε να έχουν ψηλότερο εισόδημα και άρα να μπορούν να τα αντεπεξέλθουν  στις οικονομικές δαπάνες μιας οικογένειας, όχι.

Φυσικά και δεν σημαίνει αυτό. Και γι’ αυτό έχουμε κινηθεί άμεσα και εμμέσως στην κατεύθυνση αυτή. Τι εννοώ άμεσα. Εννοώ άμεσες οικονομικές ενισχύσεις, εννοώ επιδόματα. Τι εννοώ έμμεσα; Η φορολογική πολιτική, η οποία παρουσιάστηκε και από τον Υπουργό και από τον Πρωθυπουργό το πρωί, η οποία για πρώτη φορά, και όπως μας είπε και ο υπερπολύτεκνος θα πω εγώ, ομιλητής μας με τα 14 παιδιά, είναι η πρώτη δημογραφική μεταρρύθμιση στη ζωή του, η οποία τον αφορά. Γιατί, γιατί πάντα στα δημογραφικά, όπως και σε όλες τις κοινωνικές πολιτικές, έχουμε οικονομικά κριτήρια. Αν έχεις ένα εισόδημα πάνω από χ, δεν θα βοηθηθείς από το κράτος, γιατί το κράτος κάνει focus στο να βοηθήσει τα χαμηλότερη, τα μέσα εισοδήματα.

Άρα, τη μία, υπάρχουν άμεσες ενισχύσεις, υπάρχει για πρώτη φορά, αν θέλετε, τόσο συνεκτικό πλαίσιο έμμεσης ενίσχυσης, που σε μια πολύτεκνη οικογένεια επιστρέφει μέσω φορολογικών αναπτύξεων τέσσερις μισθούς, σε μια τρίτεκνη τρεις μισθούς, και υπάρχει η πολύ μεγάλη υποχρέωση μας να ανταποκριθούμε με καλύτερες υπηρεσίες. Καλύτερες υπηρεσίες όπως στην παιδεία, στα ολοήμερα σχολεία, καλύτερες υπηρεσίες στους βρεφονηπιακούς σταθμούς και στην προσχολική αγωγή, καλύτερες υπηρεσίες στην υγεία, αλλά και καλύτερες υπηρεσίες ενδυνάμωσης της οικογένειας. Δηλαδή, τι σου λένε, κάνουμε έρευνες και μας βοηθάει πάρα πολύ και ο ιδιωτικός τομέας, η Eurobank έχει μια πάρα πολύ συνεπή πολιτική πάνω σε αυτό, εταιρική κοινωνική πολιτική εννοώ.

Βλέπουμε από έρευνες, ότι  αυτό που μετράει περισσότερο από το εισόδημα είναι η ασφάλεια που θέλει να νιώσει το ζευγάρι. Η ασφάλεια έχει σχέση και με την ψυχοκοινωνική στήριξη. Ξεκινάμε, γιατί μου είπατε να πούμε για κάτι καινούριο, ξεκινάμε ξανά μετά από δεκαετίες σχολές γονέων. Υπάρχει πάρα πολύ μεγάλη αγωνία στα νέα ζευγάρια και θα πω ακόμη περισσότερο στις νέες μητέρες, τι κάνω, τι πρέπει να κάνω. Όλα τα πράγματα, μέσω από το νέο μεγάλο πρόγραμμα που κατεβάζουμε, σύγχρονης, ασύγχρονης και διαπροσωπικής εκπαίδευσης, έρχονται ξανά οι σχολές γονέων, οι οποίες είναι άλλο ένα μέτρο που υποστηρίζει την οικογένεια και αυτό το αίσθημα ασφάλειας που βλέπουμε τόσο χρειάζεται.

Θα ξεκινήσει σύντομα, θα ξεκινήσει μέσα στο 2026. Είναι τεράστιο αίτημα από τη γονεϊκή κοινότητα και είναι ένα αίτημα στο οποίο ανταποκρινόμαστε. Εγώ το έβλεπα και ως υπουργός παιδείας και στο κομμάτι έβλεπα ως υπουργός εργασίας. Μου έλεγαν νέες μητέρες «Θέλω κάποια ερωτήματα, θέλω κάποια στήριξη για να γυρίσω στην αγορά εργασίας». Μπορεί να μην φαίνεται μεγάλο που θα αλλάξει την κατάσταση, αλλά είναι πολύ ουσιαστικό κομμάτι ψυχοκοινωνικής στήριξης που αυτή τη στιγμή το κράτος δεν παρέχει και οφείλουμε να είμαστε εκεί και σε αυτό.

Τώρα, μέσα στον επόμενο μήνα, μέσα στο Δεκέμβριο, ξεκινά μια δράση πολύ μεγάλη εθνικής εμβέλειας ενεργούς γήρανσης. Γιατί το δημογραφικό έχει, όπως σωστά είπατε, πολλούς άξονες. Το πρώτο και συχνά το μόνο που σκεφτόμαστε είναι η ενίσχυση στο ρυθμό γεννήσεων των οικογενειών. Να έχουμε παραπάνω παιδιά. Δεν είναι μόνο αυτό. Είναι η ενεργός γήρανση. Ο Πρωθυπουργός το πρωί έδωσε το παράδειγμα που κι εγώ υλοποίησα ως Υπουργός Εργασίας τότε, των εργαζόμενων συνταξιούχων, που έχουμε δει σχεδόν 300.000 συνταξιούχους να δηλώνουν ότι δουλεύουν και να έχουν.

Τώρα, μέσα στον επόμενο μήνα,  ξεκινάμε με 200 κόμβους σε όλη την Ελλάδα για ψηφιακή ενδυνάμωση ηλικιωμένων. Δηλαδή, συνεργαζόμαστε με τι? Με τα ΚΑΠΗ, ΚΑΠΗ Δήμων, τα οποία μαζεύουν τους ηλικιωμένους, εμείς τους προσφέρουμε το εκπαιδευτικό υλικό, αλλά και το τεχνολογικό υλικό, έτσι ώστε να μπορέσουν να χρησιμοποιήσουν το Viber, να χρησιμοποιήσουν το Gov.gr, να μπορέσουν να έχουν social media έτσι ώστε να είναι πιο κοινωνικοποιημένοι. Πράγματα, δηλαδή, τα οποία Μία δεκαετία πίσω, ή να πω πιο σωστά, πριν τον COVID, όλοι λέγαμε, αν είναι δυνατόν η γιαγιά μου να έχει Facebook ας πούμε, αλλά είδαμε ότι αυτό γίνεται και είμαστε εδώ σε όλη την επικράτεια με 200 κόμβους να τον ενεργοποιήσουμε σε όλη τη χώρα.