Δείτε Live
Μητσοτάκης: Πολιτική μας απόφαση είναι η στήριξη των οικογενειών
Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης τόνισε ότι το δημογραφικό αποτελεί κεντρική πρόκληση, επισημαίνοντας ότι δεν είναι μόνο ελληνικό φαινόμενο. Υπογράμμισε ότι απαιτείται πολυδιάστατη στρατηγική και όχι μόνο οικονομικά μέτρα. Αναφέρθηκε στις φοροαπαλλαγές για οικογένειες με παιδιά που ξεκινούν από το νέο έτος, οι οποίες σε πολλές περιπτώσεις θα οδηγούν σε μηδενικό φόρο εισοδήματος για πολύτεκνους.
Παράλληλα, σημείωσε ότι πάνω από 200.000 συνταξιούχοι εργάζονται χωρίς περικοπή σύνταξης, μέτρο που –όπως είπε– είχε θετικό αντίκτυπο. Ο πρωθυπουργός μίλησε για τα προγράμματα «Σπίτι μου 1 & 2» και ανακοίνωσε ότι την Παρασκευή επιστρέφεται ένα μηνιαίο ενοίκιο, έως 800 ευρώ, μειώνοντας ουσιαστικά το κόστος στέγασης.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
![ΕΤ – Forum – Tο δημογραφικό και η Ελλάδα του 2040: Τα highlights [βίντεο]](https://www.eleftherostypos.gr/wp-content/uploads/2025/12/et-forum-26-11-25-1-150x150.jpg)
Τόνισε επίσης την κατάργηση του ΕΝΦΙΑ σε οικισμούς κάτω των 1.500 κατοίκων και την ενίσχυση της πρόσβασης σε βρεφονηπιακούς σταθμούς και ολοήμερα σχολεία. Για τη νόμιμη μετανάστευση, υπογράμμισε ότι θα καλύπτει πραγματικές ανάγκες της αγοράς εργασίας μέσω διμερών συμφωνιών.
Ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης συμμετείχε σε συζήτηση με δύο πολύτεκνους, τον Δημήτρη Κοτσιφάκο και τον Θεόδωρο Παπασάικα, στο πλαίσιο του συνεδρίου «Το δημογραφικό και η Ελλάδα του 2040: Οικογένεια, οικονομία, σύγχρονος τρόπος ζωής» που διοργανώνει ο «Ελεύθερος Τύπος», στο Ζάππειο Μέγαρο. Τη συζήτηση συντόνισε ο Διευθυντής του «Ελεύθερου Τύπου», Γιάννης Τσαπρούνης.
Στην εισαγωγική του τοποθέτηση, ερωτηθείς για τη στρατηγική της κυβέρνησης για το δημογραφικό, ο Πρωθυπουργός ανέφερε:
Μου κάνετε μία σύντομη ερώτηση, θα χρειαζόμουν πολύ χρόνο να σας απαντήσω πλήρως, όμως, καταρχάς, να σας ευχαριστήσω και για την πρωτοβουλία σας και για την πρόσκληση να συνομιλήσουμε σήμερα με δύο ανθρώπους οι οποίοι θα μας μεταφέρουν τη δική τους εμπειρία του τι σημαίνει να μεγαλώνεις σήμερα μία οικογένεια με πολλά παιδιά στην πατρίδα μας.
Δεν νομίζω ότι χρειάζεται να επαναλάβω τα δημογραφικά δεδομένα, τα οποία αντιμετωπίζουμε συνολικά ως χώρα. Θα ήθελα μόνο να επισημάνω ότι ο χαμηλός αριθμός των γεννήσεων, που συνήθως μονοπωλεί τη συζήτηση για το δημογραφικό, δεν αποτελεί μόνο μία ελληνική ιδιαιτερότητα.
Δυστυχώς, αυτή η τάση των νέων ανθρώπων είτε να καθυστερούν να κάνουν παιδιά είτε να επιλέγουν για διάφορους λόγους -που μπορούμε να συζητήσουμε- να κάνουν λιγότερα παιδιά, φαίνεται να είναι ένα πρόβλημα το οποίο αντιμετωπίζουν πολλές χώρες της Ευρώπης και όχι μόνο, και να μην συνδέεται αποκλειστικά με το οικονομικό επίπεδο, την ευημερία των χωρών, αλλά με άλλους λόγους τους οποίους πρέπει να τους αναλύσουμε πολύ βαθύτερα, αν θέλουμε να αντιμετωπίσουμε το πρόβλημα αυτό.
Πριν από λίγες μέρες βρέθηκαν στη Σιγκαπούρη. Η Σιγκαπούρη είναι μια χώρα με πολύ υψηλό επίπεδο ευημερίας, κατά κεφαλήν εισόδημα το οποίο πλησιάζει τα 100.000 δολάρια και εκεί ο δείκτης των γεννήσεων για πρώτη φορά έπεσε κάτω του 1. Η Νότια Κορέα, η οποία είναι και αυτή μια εξαιρετικά εύπορη χώρα, έχει δείκτη γεννήσεων 0,8.
Αυτό το λέω για να μην θεωρήσουμε ότι η μόνη αντιμετώπιση του προβλήματος του δημογραφικού σχετίζεται με οικονομικά μέτρα. Προφανώς και τα οικονομικά μέτρα έχουν πολύ μεγάλη σημασία. Και για πρώτη φορά στη χώρα μας έχουμε μια συνολική στρατηγική αντιμετώπισης του δημογραφικού, το οποίο αντιμετωπίζει το πρόβλημα σε όλες του τις εκφάνσεις.
Διότι και να μπορούσαμε σήμερα ως δια μαγείας να αυξήσουμε τον αριθμό των γεννήσεων στον αριθμό που θα μας εξασφάλιζε έναν σταθερό πληθυσμό, τα νέα παιδιά τα οποία θα γεννιόντουσαν τον επόμενο χρόνο θα έμπαιναν στον ενεργό πληθυσμό σε 25, 30 χρόνια από τώρα.
Η άλλη όψη του δημογραφικού είναι η γήρανση, η οποία προφανώς και αυτή έχει σημαντικές επιπτώσεις στο ασφαλιστικό μας σύστημα, στις δαπάνες υγείας, αλλά και στον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τον ενεργό πληθυσμό και το τι σημαίνει κάποιος να μπορεί να είναι ενεργός και παραγωγικός από μια ηλικία και πάνω.
Και θέλω εδώ να επισημάνω ότι η απόφαση την οποία πήρε η κυβέρνησή μας να δώσει ουσιαστικά φορολογικά κίνητρα στους συνταξιούχους να εξακολουθούν να εργάζονται, με το να μην περικόπτεται η σύνταξή τους, είχε εξαιρετικά θετικό αντίκτυπο. Παραπάνω από 200.000 συνταξιούχοι αυτή τη στιγμή εργάζονται, φορολογούνται απλά για το εισόδημα το οποίο εισπράττουν, χωρίς, όμως, να χάνουν κανένα συνταξιοδοτικό δικαίωμα.
Όμως, αν έπρεπε να κλείσω αυτή την εισαγωγική μου τοποθέτηση, θα εστίαζα στη μεγάλη προτεραιότητα την οποία δίνει η κυβέρνησή μας στη στήριξη των οικογενειών με παιδιά, στα πλαίσια της μεγάλης φορολογικής μεταρρύθμισης την οποία ήδη έχουμε ψηφίσει και η οποία θα αρχίσει να υλοποιείται από τις αρχές του επόμενου χρόνου. Νομίζω ότι πρέπει να έχουμε μια αίσθηση τι σημαίνει να μεγαλώνεις σήμερα παιδιά, ειδικά πολλά παιδιά, σε μια Ελλάδα στην οποία και εδώ το πρόβλημα της ακρίβειας είναι το πρώτο ζήτημα το οποίο αντιμετωπίζουν τα ελληνικά νοικοκυριά.
Πήραμε, λοιπόν, μια πολύ συνειδητή πολιτική απόφαση: θα στηρίξουμε τις οικογένειες με παιδιά και θα δώσουμε μεγαλύτερες φοροαπαλλαγές ανάλογα με τον αριθμό των παιδιών που έχει κάθε οικογένεια. Και, προφανώς, όσο περισσότερο αυξάνονται τα παιδιά τόσο περισσότερο μειώνεται ο φόρος, ειδικά για τις πολύτεκνες οικογένειες σε πολλές περιπτώσεις ο φόρος εισοδήματος μηδενίζεται.
Αυτή είναι μια πολιτική απόφαση την οποία πήραμε: να κατανείμουμε τον δημοσιονομικό χώρο τον οποίο έχουμε στη διάθεσή μας υπέρ της οικογενειών με παιδιά και υπέρ των νέων. Για να μπορέσουμε να δώσουμε και στους νέους ένα σημαντικό κίνητρο να ξεκινήσουν την επαγγελματική τους σταδιοδρομία χωρίς να έχουν πρόσθετα φορολογικά βάρη.
Νομίζω ότι αυτή είναι μια απόφαση η οποία έχει πολιτικό πρόσημο. Είναι μια απόφαση η οποία συνάδει απόλυτα, θα έλεγα, και με τον χαρακτήρα της κεντροδεξιάς μας παράταξης, της οποίας έχω την τιμή να ηγούμαι σήμερα, και η οποία προτάσσει την οικογένεια ως το «κύτταρο» εκείνο πάνω στο οποίο χτίζεται συνολικά η κοινωνική συνοχή.
Και είμαι σίγουρος ότι οι πολίτες οι οποίοι θα εισπράξουν αυτή την αύξηση στον μισθό τους -διότι περί τούτου πρόκειται τελικά, θα δουν περισσότερα χρήματα στους λογαριασμούς τους από τον Ιανουάριο-, θα αντιληφθούν ότι πράγματι για πρώτη φορά μια κυβέρνηση υλοποιεί μια φορολογική πολιτική συνεκτική, η οποία στοχεύει πολύ συγκεκριμένα και πολύ αποτελεσματικά στην οικογένεια, με πρόσθετα φορολογικά κίνητρα, ανάλογα με τον αριθμό των παιδιών που έχει κάθε ελληνική οικογένεια.
Ερωτηθείς για παρεμβάσεις που θα μπορούσαν να γίνουν για την αντιμετώπιση της μείωσης του πληθυσμού στην περιφέρεια και το brain drain, ζητήματα που συνδέονται με το δημογραφικό, με συνέπειες στην επόμενη μέρα της οικονομίας, την αγορά εργασίας και το ασφαλιστικό, ο Κυριάκος Μητσοτάκης σημείωσε:
Έχετε δίκιο να λέτε ότι το δημογραφικό δεν είναι μόνο ένα ζήτημα το οποίο έχει μία βαθιά εθνική διάσταση -τι σημαίνει στο βάθος των δεκαετιών να συρρικνώνεται ο πληθυσμός μιας χώρας-, αλλά έχει σημαντικότατες οικονομικές διαστάσεις και διαστάσεις που αφορούν την ελληνική περιφέρεια, την ερήμωσή της, τι σημαίνει να μεγαλώνεις σήμερα παιδιά σε ένα απομονωμένο χωριό σε σχέση με το να μεγαλώνουν σε μία πόλη. Γι’ αυτό και η αντιμετώπιση του δημογραφικού δεν μπορεί παρά να μην είναι μια πολυδιάστατη πολιτική, η οποία ακουμπάει πάνω σε όλες αυτές τις πτυχές.
Πάρτε, για παράδειγμα, τα ζητήματα τα οποία αφορούν στη στέγη. Μιλώντας σε πολλά νέα ζευγάρια πρέπει να καταλάβουμε τι είναι αυτό τελικά που τους εμποδίζει ή τους δυσκολεύει να κάνουν παιδιά. Προφανώς, η οικονομική δυσχέρεια και το άγχος του να υποστηρίζεις περισσότερα παιδιά είναι το πρώτο το οποίο συνήθως μας αναφέρουν, αλλά αυτό συνδέεται κατά κανόνα με τα έξοδα τα οποία έχουν να κάνουν για την απόκτηση στέγης.
Μπορεί σήμερα εύκολα ένα νέο ζευγάρι να αποκτήσει το δικό του σπίτι; Και τι εργαλεία μπορούμε να δώσουμε εμείς σε αυτή την κατεύθυνση; Τα προγράμματα «Σπίτι μου Ι» και «Σπίτι μου ΙΙ» -στο «Σπίτι μου ΙΙ», μάλιστα, διευρύναμε και άλλο τα σχετικά κριτήρια- είναι ένα πολύ καλό παράδειγμα του πώς μπορούμε να δώσουμε τη δυνατότητα σε νέους ανθρώπους να αποκτήσουν σπίτι, επιδοτώντας ουσιαστικά το στεγαστικό τους δάνειο, καταβάλλοντας μια δόση στεγαστικού δανείου η οποία θα ήταν αντίστοιχη ή ενδεχομένως και χαμηλότερη από το ενοίκιο το οποίο θα πλήρωναν εάν νοίκιαζαν σπίτι. Ανοίγουμε, δηλαδή, ένα «παράθυρο» στην ιδιοκτησία σε ανθρώπους οι οποίοι θα είχαν δυσκολία σήμερα να αποκτήσουν το δικό τους σπίτι.
Και βέβαια, εδώ πρέπει και οι τράπεζες οι ίδιες, μέσα από τα δικά τους προϊόντα και μέσα από το πώς αντιλαμβάνονται οι ίδιες οι τράπεζες τη στεγαστική πίστη, να είναι ενδεχομένως πιο γενναιόδωρες. Και να στηρίζουν ειδικά νέα ζευγάρια με προϊόντα και με επιτόκια τα οποία να μπορούν να επιτρέπουν στα νέα ζευγάρια να αποκτήσουν το δικό τους σπίτι.
Αλλά, βέβαια, γνωρίζουμε ότι πολλοί συμπολίτες μας είναι στο ενοίκιο. Και πράγματι, εκεί όπου νομίζω ότι σήμερα έχουμε τις μεγαλύτερες δυσκολίες είναι στους συμπολίτες μας οι οποίοι έχουν παιδιά, είναι στο ενοίκιο και αντιμετωπίζουν τη συσσωρευμένη ακρίβεια των τελευταίων ετών. Γι’ αυτό και οι πολιτικές μας για τη στήριξη των ανθρώπων που είναι στο ενοίκιο έχουν τόσο μεγάλη σημασία.
Εμείς πήραμε μια απόφαση και την Παρασκευή, για πρώτη φορά, θα επιστρέψουμε ένα ολόκληρο ενοίκιο στους Έλληνες πολίτες οι οποίοι είναι στο ενοίκιο, έως του ποσού των 800 ευρώ. Αυξάνεται, μάλιστα, αυτό το ποσό ανάλογα με τα προστατευόμενα μέλη. Άρα, πάντα υπάρχει η δημογραφική διάσταση σε κάθε πολιτική μας. Αυτό ισοδυναμεί με μια μείωση του ενοικίου ετησίως κατά 8%. Είναι μια ανάσα την οποία δίνουμε στους συμπολίτες μας οι οποίοι είναι στο ενοίκιο για να μπορέσουν να ανταπεξέλθουν και να τα βγάλουν πέρα σε συνθήκες οι οποίες είναι αντικειμενικά δύσκολες.
Από εκεί και πέρα, αναφερθήκατε στο ζήτημα της ερήμωσης της περιφέρειας, το οποίο συνδέεται σε έναν βαθμό με το δημογραφικό. Εδώ θέλω να πω ότι η ελληνική πολιτεία και το εκπαιδευτικό μας σύστημα φροντίζει να καλύψει τις ανάγκες των παιδιών σε οποιαδήποτε γωνιά της πατρίδας μας και αν βρίσκονται, για το Δημοτικό τουλάχιστον. Γι’ αυτό και έχουμε το παράδειγμα πολλών σχολείων με έναν ή δύο μαθητές αλλά με δάσκαλο ή δασκάλα, γιατί θεωρούμε ότι αυτή είναι η ελάχιστη υποχρέωση την οποία πρέπει να τηρήσουμε απέναντι στους πολίτες οι οποίοι επιλέγουν να ζουν σε απομακρυσμένες περιοχές της πατρίδας μας.
Μερικές φορές το κόστος ζωής μπορεί να είναι φθηνότερο, η ποιότητα ζωής μπορεί να είναι καλύτερη, υπό την προϋπόθεση ότι το κράτος μπορεί να παρέχει τις βασικές υπηρεσίες: παιδεία, υγεία, προσβασιμότητα. Αν καλύπτονται αυτές οι ανάγκες, η μετακίνηση από τα αστικά κέντρα στην περιφέρεια μπορεί υπό προϋποθέσεις να είναι πιο ελκυστική.
Και ένα ακόμα φορολογικό εργαλείο το οποίο χρησιμοποιήσαμε για να στηρίξουμε τους συμπολίτες μας οι οποίοι είναι στην περιφέρεια, κυρίως στα χωριά μας -όντως πολλά χωριά σήμερα έχουν τάσεις ερήμωσης- είναι να καταργήσουμε εντός μιας διετίας τον ΕΝΦΙΑ για όλα τα χωριά, τους οικισμούς κάτω των 1.500 κατοίκων. Αυτή η πρωτοβουλία αφορά σε παραπάνω από 12.000 χωριά στην πατρίδα μας. Είναι μια πρόσθετη οικονομική ελάφρυνση για τους συμπολίτες μας οι οποίοι ζουν στην περιφέρεια.
Κατά συνέπεια, θα επαναλάβω ότι μια συνεκτική δημογραφική πολιτική δεν στηρίζεται μόνο σε ένα μέτρο. Το κύριο μέλημα μας πρέπει να είναι να καταλάβουμε, να μπούμε στο μυαλό των νέων ανθρώπων, να δούμε τι παραπάνω πρέπει να τους προσφέρουμε προκειμένου να τους βοηθήσουμε να πάρουν την απόφαση είτε να κάνουν το πρώτο παιδί είτε να προχωρήσουν από το πρώτο στο δεύτερο είτε από το δεύτερο στο τρίτο.
Να πω και κάτι ακόμα: αυτό συνδέεται σε μεγάλο βαθμό με το γεγονός ότι η ίδια η φύση της οικογένειας έχει αλλάξει. Θέλουμε περισσότερες γυναίκες στην αγορά εργασίας, αυτό είναι κάτι το οποίο ήδη γίνεται, αλλά σε ένα ζευγάρι το οποίο δουλεύουν και οι δύο γονείς πρέπει να είμαστε σίγουροι ότι μπορούμε να παρέχουμε στους γονείς τη δυνατότητα κάποιος να φροντίζει τα παιδιά τους, όταν δεν υπάρχει διαθέσιμος παππούς και γιαγιά. Διότι η παραδοσιακή δομή της ελληνικής οικογένειας προσφέρει μεν αυτό το πλεονέκτημα, αλλά δεν μπορεί να στηριζόμαστε εμείς σε αυτή τη λογική.
Κατά συνέπεια, ολοήμερα σχολεία, μεγαλύτερη πρόσβαση σε βρεφονηπιακούς σταθμούς, πραγματική φροντίδα, ποιοτική φροντίδα των παιδιών σε νεαρή ηλικία, που να επιτρέπει στα εργαζόμενα ζευγάρια να έχουν την ασφάλεια ότι κάποιος θα φροντίζει τα παιδιά τους, αυτά είναι κεντρική προτεραιότητα αυτής της κυβέρνησης.
Και βέβαια, αυτό ως ένα βαθμό σχετίζεται και με τις ευθύνες του ιδιωτικού τομέα. Είχαμε ξεκινήσει ένα πρόγραμμα που είχαμε επιχειρήσει να χρηματοδοτήσουμε από το Ταμείο Ανάκαμψης, το οποίο -θα το πω έτσι γιατί έτσι το αισθάνομαι- δεν πήγε πολύ μακριά: να δώσουμε τη δυνατότητα στις ίδιες τις επιχειρήσεις να δημιουργήσουν εντός των δικών τους γραφείων βρεφονηπιακούς σταθμούς.
Η Βουλή, κ. Πρόεδρε, έχει έναν εξαιρετικό παιδικό βρεφονηπιακό σταθμό και αυτό είναι ένας πρόσθετος λόγος που καθιστά τη Βουλή τόσο ελκυστική. Θα μπορούσαν και οι ίδιες οι εταιρείες να το κάνουν αυτό με μεγαλύτερη ένταση και να προσφέρουν αυτή την πρόσθετη παροχή στους εργαζόμενους.
Όπως μπορούν και οι ίδιες οι εταιρίες -και κάποιες το έχουν κάνει- να επιβραβεύουν τους δικούς τους εργαζόμενους όταν αυτοί ξεπερνούν ένα όριο παιδιών που μπορεί αυτές να το ορίσουν. Και κάποιες εταιρείες ήδη το κάνουν.
Άρα, χρειαζόμαστε και τη συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα αν θέλουμε να έχουμε μία πραγματικά συνεκτική στρατηγική για την αντιμετώπιση του δημογραφικού.
Σε ερώτηση για το αν θα μπορούσε να τεθεί ρήτρα δημογραφικού σε κάθε νομοσχέδιο και σε κάθε μεταρρύθμιση, όπως συμβαίνει με τη μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων, καθώς και για τον ρόλο που θα μπορούσε να έχει η νόμιμη μετανάστευση, ο Πρωθυπουργός είπε:
Καταρχάς, νομίζω ότι η συζήτηση σήμερα καταδεικνύει ότι το δημογραφικό πρόβλημα δεν είναι αντικείμενο μόνο ενός Υπουργείου.
Εγώ χαίρομαι που η κυβέρνησή μας για πρώτη φορά θεσμοθέτησε ένα Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας. Και μόνο το γεγονός ότι αναφερόμαστε στην οικογένεια στον τίτλο ενός Υπουργείου, καταδεικνύει τη σημασία την οποία αποδίδουμε στην προστασία της οικογένειας στην ουσία, όχι μόνο κατ’ εφαρμογήν, τυπικά, της σχετικής συνταγματικής επιταγής.
Γι’ αυτό και η στρατηγική μας για το δημογραφικό είναι μια οριζόντια στρατηγική, η οποία ακουμπάει σε πολλά διαφορετικά Υπουργεία. Ακριβώς γιατί, όπως είπατε, έχει πολλές διαφορετικές πτυχές οι οποίες εκ των πραγμάτων δεν μπορούν να υλοποιηθούν μόνο από ένα Υπουργείο, το οποίο μπορεί μην να συντονίζει την όλη προσπάθεια, όμως είναι σαφές ότι τα ζητήματα αυτά άπτονται αρμοδιοτήτων πολλών άλλων Υπουργείων, πρωτίστως του Υπουργείου Οικονομικών και της χάραξης της κεντρικής οικονομικής πολιτικής της κυβέρνησης.
Διότι, ξέρετε, οι ανάγκες οποιασδήποτε κοινωνίας είναι πάντα ατελείωτες, οι πόροι όμως είναι περιορισμένοι. Και η ίδια η φύση της πολιτικής διεργασίας και διαδικασίας και του πολιτικού διαλόγου ακριβώς συνίσταται στο πώς θα κατανείμουμε τους περιορισμένους πόρους που έχουμε στην διάθεσή μας και ποιες προτεραιότητες θέτουμε.
Εμείς θέσαμε, λοιπόν, μια ξεκάθαρη προτεραιότητα. Είπαμε με τον Υπουργό Οικονομικών: έχουμε να διανείμουμε το ποσό των 1,76 δισεκατομμυρίων ευρώ για το 2026, ούτε ένα ευρώ περισσότερο ούτε ένα ευρώ λιγότερο. Πώς επιλέγουμε να κατανείμουμε αυτό το ποσό;
Προτάξαμε την προστασία της οικογένειας, με τη φορολογική επιβράβευση των οικογενειών, ανάλογα με τον αριθμό των παιδιών, στον πυρήνα της πολιτικής μας. Ήταν μία πολιτική απόφαση. Μπορεί κάποιος άλλος να πει: εγώ δεν θέλω να στηρίξω την οικογένεια, θέλω να μειώσω τον ΦΠΑ. Με το ίδιο ποσό, όμως. Δεν μπορεί να κάνει και τα δύο. Προσέξτε, δεν μπορεί να στηρίζει την οικογένεια και να ψηφίζει τα μέτρα της κυβέρνησης και, ταυτόχρονα, να ζητά πρόσθετα μέτρα οικονομικής ελάφρυνσης.
Άρα, στο ίδιο, θα έλεγα, το DNA των δικών μας πολιτικών επιλογών, το οποίο συνδέεται με την παράταξη μας, βρίσκεται η προστασία της οικογένειας με σημαντικά μέτρα φορολογικής ελάφρυνσης.
Από εκεί και πέρα, με ρωτήσατε για την νόμιμη μετανάστευση, και νομίζω αυτό είναι ένα ζήτημα για το οποίο πρέπει να μιλήσουμε με θάρρος και με ειλικρίνεια, λέγοντας καταρχάς ότι σήμερα η χώρα μας βρίσκεται στην ευχάριστη θέση να έχει μειώσει την ανεργία από το 18% που ήταν το 2019 σε ποσοστά κάτω του 8%. Που σημαίνει ότι πια η δύναμη την οποία έχει ο εργαζόμενος να διεκδικήσει καλύτερες απολαβές είναι πολύ μεγαλύτερη, καθώς έχουμε «πιέσεις» πια στην αγορά εργασίας. Πριν από έξι χρόνια το μεγάλο ζητούμενο ήταν να βρούμε δουλειές στα νέα μας τα παιδιά. Σήμερα μεγαλύτερο πρόβλημα έχουν οι επιχειρήσεις που δεν βρίσκουν εργαζόμενους.
Πριν συζητήσουμε, όμως, για τη νόμιμη μετανάστευση -και δεν θα αποφύγω το ερώτημά σας-, ας δούμε πρώτα τις ευκαιρίες που παρουσιάζονται να αυξήσουμε τη συμμετοχή στην αγορά εργασίας των ίδιων των Ελλήνων πολιτών.
Γυναίκες. Μιλήσαμε για τη σημασία, το είπατε πάρα πολύ ωραία και σας ευχαριστώ πολύ γι’ αυτό το οποίο είπατε ότι μπορεί μία οικογένεια με δύο εργαζόμενους γονείς, που εργάζεται και ο πατέρας και η μητέρα, μπορούν να κάνουν παιδιά και πολλά παιδιά. Και να μπορέσουν, τελικά, να έχουν την ευτυχία του να απολαμβάνουν τη χαρά της οικογένειας χωρίς εκπτώσεις στην επαγγελματική τους διαδρομή.
Εμείς στέλνουμε ένα μήνυμα στις γυναίκες: είμαστε εδώ να σας βοηθήσουμε να κάνετε βήματα συμμετοχής στην αγορά εργασίας. Διότι τα ποσοστά συμμετοχής των γυναικών είναι ακόμα σχετικά περιορισμένα.
Και να σπάσουμε αυτό το ταμπού, ότι μία γυναίκα η οποία έχει παιδιά, ή και περισσότερα παιδιά, δεν μπορεί να δουλεύει. Όχι, μπορεί. Βεβαίως και μπορεί να δουλεύει. Εμείς θα κάνουμε ό,τι περνάει από το χέρι μας για να ενθαρρύνουμε τις γυναίκες να συμμετέχουν στην αγορά εργασίας.
Οι ηλικιωμένοι. Μιλήσαμε πριν τι σημαίνει σήμερα να βγαίνεις στη σύνταξη. Πρέπει να σας πω ότι με πολλούς συνταξιούχους οι οποίοι εργάζονται, με τους οποίους συνομιλώ, προφανώς ο κύριος λόγος είναι το πρόσθετο εισόδημα, είναι και κάτι ακόμα, όμως: είναι αυτή η αίσθηση ότι «είμαι δημιουργικός, είμαι παραγωγικός, δεν θέλω να αποσυρθώ κατά ανάγκη στην ασφάλεια της σύνταξης, όταν αισθάνομαι ότι έχω ακόμα να προσφέρω».
Προγράμματα τα οποία έχουμε τρέξει και δρομολογήσει, όπως το πρόγραμμα «55 – 67» εξαιρετικά επιτυχημένο. Δώσαμε τις ευκαιρίες σε πιο ηλικιωμένους συμπολίτες μας, οι οποίοι μπορεί να μην είχαν συμπληρώσει και τα χρόνια για να μπορέσουν να βγουν στη σύνταξη, να έχουν μία απασχόληση και να είναι εξαιρετικά χρήσιμοι και δημιουργικοί.
Το πώς θα βάλουμε στην αγορά εργασίας άτομα με αναπηρία. Εκεί και αν υπάρχουν ακόμα κοινωνικοί αποκλεισμοί. Εγώ είμαι περήφανος που, για πρώτη φορά, η κυβέρνησή μας έχει μία συνεκτική στρατηγική για τα άτομα με αναπηρία και τις ευκαιρίες που τους δίνουμε να μπορούν να ενταχθούν στην αγορά εργασίας.
Όταν, λοιπόν, αντιμετωπίσουμε όλες αυτές τις προκλήσεις, μπορούμε να συζητήσουμε και για τη νόμιμη μετανάστευση.
Η κυβέρνησή μας στο μεταναστευτικό έχει μία πολύ συγκεκριμένη πολιτική. Είμαστε πολύ αυστηροί με την παράνομη μετανάστευση. Θα κάνουμε ό,τι περνάει από το χέρι μας για να μην μπει κανείς παράνομα στη χώρα μας. Και νομίζω ότι έχουμε αποδείξει, με τη μείωση των ροών, ότι αυτή η πολιτική μπορεί να είναι αποτελεσματική. Μάλιστα, έχουμε συμπαρασύρει και την Ευρώπη στην αυστηροποίηση της μεταναστευτικής πολιτικής, ως προς την προστασία των εξωτερικών συνόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Έχουμε, λοιπόν, δώσει δείγματα γραφής ως προς αυτή την πολιτική.
Όμως, ταυτόχρονα, ξέρουμε ότι έχουμε ανάγκες στην αγορά εργασίας. Αλλά αυτοί οι οποίοι θα έρχονται στη χώρα μας, θα έρχονται νόμιμα. Θα τους επιλέγουμε εμείς, θα έρχονται από χώρες με τις οποίες συνάπτουμε διμερείς συμφωνίες κινητικότητας και μετανάστευσης, με τις οποίες έχουμε καλές σχέσεις, όπως, για παράδειγμα, η Αίγυπτος, ή η Ινδία. Και θα καλύπτουν πραγματικές ανάγκες της αγοράς εργασίας.
Και ναι, αν αυτοί οι άνθρωποι τελικά μείνουν στην Ελλάδα, ενσωματωθούν στην ελληνική κοινωνία, τους κάνουμε να αισθάνονται Έλληνες, δεν έχουμε τίποτα να φοβηθούμε από αυτό.
Και βέβαια, έχουμε και μία υποχρέωση για αυτούς οι οποίοι τελικά έρχονται στη χώρα μας, να κάνουμε έναν διαχωρισμό: ποιοι είναι πρόσφυγες και ποιοι είναι οικονομικοί μετανάστες. Οι οικονομικοί μετανάστες θα γυρίζουν πίσω. Είμαστε πολύ σαφείς σε αυτό και πολύ αυστηροί σε αυτή την πολιτική μας. Αν κάποιος, όμως, είναι πρόσφυγας και δικαιούται διεθνούς προστασίας, πρέπει να τον φροντίσουμε. Και αν μπορούμε να τον εντάξουμε στην παραγωγική διαδικασία και να τον ενσωματώσουμε στην ελληνική κοινωνία, αυτό θα φροντίσουμε να το κάνουμε.
Ο Μάξιμος εδώ ξέρει πολύ καλά τις ανάγκες που υπάρχουν στη Θεσσαλία σε εργάτες γης. Για πρώτη φορά είχαμε έναν περιορισμένο αριθμό προσφύγων από το Σουδάν. Φροντίσαμε και τους κάναμε κάποια προγράμματα ταχύρρυθμης εκμάθησης ελληνικών και για πρώτη φορά αυτοί οι άνθρωποι θα εργαστούν στα χωράφια, εκεί όπου έχουμε πραγματική ανάγκη.
Θεωρώ λοιπόν ότι δεν έχουμε τίποτα να φοβηθούμε από μία τέτοια πολιτική, γιατί μιλάμε για σχετικά μικρούς αριθμούς. Αλλά πριν μιλήσουμε, τονίζω και πάλι, για τη νόμιμη μετανάστευση, ας δούμε τις δυνατότητες συμμετοχής στην αγορά εργασίας εκείνων των Ελλήνων που θα ήθελαν να δουλεύουν και για κάποιους διαφορετικούς λόγους ή δεν μπορούν ακόμα ή δεν θέλουν να το κάνουν.
Στην ερώτηση για το αν, μετά τα μέτρα που εξαγγέλθηκαν στη ΔΕΘ και την εφαρμογή τους που θα αρχίσει τον Ιανουάριο του 2026, θα υπάρξουν νέα μέτρα για τη στήριξη της οικογένειας τα επόμενα χρόνια, ο Κυριάκος Μητσοτάκης επισήμανε:Εγώ θα σας πρότεινα να «μεταβολίσουμε» πρώτα τα μέτρα τα οποία ακόμα δεν τα έχουμε υλοποιήσει.
Μόλις προχθές οι χαμηλοσυνταξιούχοι πήραν το τακτικό πια, δεν είναι έκτακτο, το τακτικό βοήθημα των 250 ευρώ ως ελάχιστο μέτρο στήριξης για να μπορέσουν να κάνουν καλύτερα Χριστούγεννα. Όπως σας είπα, στο τέλος της εβδομάδας θα πληρωθεί το ένα ενοίκιο. Από τις αρχές του επόμενου έτους θα τεθούν σε εφαρμογή τα μέτρα τα οποία εξαγγείλαμε.
Ήδη έχουν δρομολογηθεί οι αυξήσεις στα στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων, οι οποίες είναι πολύ σημαντικές, αναγνωρίζοντας με αυτόν τον τρόπο την εξαιρετικά κρίσιμη συνεισφορά τους στην ελληνική κοινωνία και στην ασφάλεια της χώρας μας.
Αυτό το οποίο μπορώ να σας πω είναι ότι όσο η οικονομία συνεχίζει να πηγαίνει καλά, όσο τα δημόσια οικονομικά εξακολουθούν να είναι σταθερά, όσο φέρνουμε περισσότερα χρήματα στα δημόσια ταμεία ως αποτέλεσμα μιας συστηματικής στρατηγικής καταπολέμησης της φοροδιαφυγής, τόσο περισσότερα περιθώρια θα έχουμε και για το 2027 να στηρίξουμε την κοινωνία με στοχευμένα μέτρα, τα οποία πιστεύω ότι η κοινωνία θα τα εκτιμήσει.
Γι’ αυτό και κάνω πάντα τη σύνδεση μεταξύ των δημόσιων οικονομικών -τα οποία μερικές φορές μπορεί να μας φαίνονται πολύ αφαιρετικά ή αφηρημένα, να μην τα καταλαβαίνουμε- και της ατομικής προκοπής.
Όταν η χώρα πηγαίνει καλά και το ταμείο του Υπουργείου Οικονομικών είναι γεμάτο, υπάρχουν δυνατότητες στήριξης της κοινωνίας.
Να πω κιόλας ότι αυτή τη στιγμή η Ελλάδα είναι μια εξαίρεση στην Ευρώπη. Οι πιο πολλές ευρωπαϊκές χώρες αυτή τη στιγμή δυσκολεύονται να ψηφίσουν προϋπολογισμούς λιτότητας. Στο Ηνωμένο Βασίλειο η κυβέρνηση θα παρουσιάσει έναν προϋπολογισμό όπου η Υπουργός Οικονομικών θα πρέπει να βρει 20 δισεκατομμύρια λίρες. Και πώς θα τα βρει; Από αυξήσεις φόρων και από περικοπές δαπανών.
Εμείς αυτές τις εποχές τις έχουμε αφήσει για τα καλά πίσω μας. Και αυτή είναι η μεγάλη επιτυχία της οικονομικής μας πολιτικής. Γι’ αυτό και δεν θα κουραστώ να λέω ότι οι καλύτερες μέρες είναι μπροστά μας, διότι η πορεία την οποία έχουμε χαράξει θεωρώ ότι είναι μη αναστρέψιμη. Και πιστεύω ότι όταν με το καλό ξαναβρεθούμε σε έναν χρόνο ή σε λιγότερο από έναν χρόνο σε μια αντίστοιχη σύνθεση και εξαγγείλουμε την πολιτική μας για το 2027, θα έχουμε τη δυνατότητα κάνοντας, όπως είπα, συγκεκριμένες πολιτικές επιλογές οι οποίες είναι ευθυγραμμισμένες με την ιδεολογία της παράταξής μας, να στηρίξουμε την κοινωνία και πάλι.
Αλλά σε πρώτη φάση θα μας ενθάρρυνα να εστιάσουμε στα πολλά θετικά των επόμενων εβδομάδων και των επόμενων μηνών.
Σε ερώτηση για το αν σκέφτεται η κυβέρνηση να επαναφέρει το μέτρο της χορήγησης πλασματικών ετών ασφάλισης στις πολύτεκνες μητέρες, με βάση τον αριθμό των ανήλικων τέκνων, ο Πρωθυπουργός ανέφερε:
Να πω μόνο ότι ξέρουμε πολύ καλά ότι υπάρχουν λίγες οικογένειες που θα τις χαρακτήριζα υπερπολύτεκνες, χωρίς να υποτιμήσω τη σημασία των πολύτεκνων, οι οποίοι στον ορισμό μας είναι από τέσσερα παιδιά και πάνω.
Για πρώτη φορά, όπως είπατε, έχουμε εισάγει μία λογική πραγματικής αναλογικότητας, ανάλογα με τον αριθμό των παιδιών. Άκουσα με πολλή προσοχή αυτό το οποίο είπατε, αφήστε με να το μελετήσω και θα επανέλθω.
Ο πολύτεκνος, Οικονομολόγος, Υπάλληλος της Τράπεζας της Ελλάδος Θεόδωρος Παπασάικας που έχει 14 παιδιά τόνισε ότι η φορολογική μεταρρύθμιση της κυβέρνησης είναι στη σωστή κατεύθυνση και ότι για πρώτη φορά ωφελήθηκε. «Μέχρι τώρα έπαιρνα για τα 14 παιδιά μόνο το μισό εισιτήριο στα ΜΜΜ. Τα μέτρα είναι προς τη σωστή κατεύθυνση αλλά θα πρέπει να ξαναδούμε τα κριτήρια».
Ο Δρ Δημήτριος Κοτσιφάκος, πολύτεκνος, Διευθυντής Εργαστηριακού Κέντρου της Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης επεσήμανε ότι η παράδοση των πολύτεκνων είναι η παράδοση της χώρας. «Η χώρα είναι ο χώρος, οι άνθρωποι και οι δεσμοί της, θέλουμε να υπερασπιστούμε τη χώρα τους ανθρώπους και την πολυτεκνία. Είναι μύθος το ή καριέρα ή οικογένεια. Εμείς οι πολύτεκνοι προτάσσουμε το μοντέλο της κοινωνικής αλληλεγγύης μέσα από την οικογένεια. Πρέπει να υπερασπίσουμε το φυσικό παράδειγμα που είναι η υπεράσπιση της πολύτεκνης οικογένειας».
Κυριάκος Πιερρακάκης: Δεν είμαστε εκεί που θέλουμε σας διαβεβαιώνω μπορούμε να φτάσουμε
Με δεδομένα το όσο ανέφερε πριν και ο Πρωθυπουργός, φέρνω τη σκυτάλη για να υπογραμμίσω κάποια από εκείνα τα οποία τόνισε, αλλά και επιδιώκοντας να τα βάλω σε ένα ευρύτερο ιστορικό πλαίσιο τόσο για την χώρα μας όσο και για την Ευρώπη. Ξεκινώντας από την προφανή καταγραφή, την προφανή αποτύπωση ότι το δημογραφικό συνιστά μια υπαρξιακή πρόκληση για την χώρα μας.
Και η αλήθεια είναι ότι υπάρχουν προβλήματα, ζητήματα, προκλήσεις τις οποίες δυσκολευόμαστε να τις αντιληφθούμε στο χώρο και στο χρόνο κατά των οποίων έρχονται μπροστά μας. Ακριβώς λόγω του μηχανισμού εξέλιξής τους, είτε πρόκειται για την κλιματική κρίση, είτε πρόκειται για την κρίση χρέους και το πώς συσσωρεύεις χρέος μέσα στο χρόνο και έρχεται οι επιπτώσεις του, έρχονται να σε συναντήσουν μετά, είτε πρόκειται για το δημογραφικό. Τα προβλήματα αυτά, οι προκλήσεις αυτές, εκτυλίσσονται αλλά οι επιπτώσεις τους βιώνονται στο πεδίο.
Και αρκεί κανείς να δει, αρκεί κανείς να μελετήσει τα στοιχεία από μελέτες δημογραφικών προβλέψεων για να διαπιστώσει ότι στην Ελλάδα αντιμετωπίζουμε ήδη αυτή την πρόκληση. Για πρώτη φορά μετά πολεμικά ο πολιτισμός μειώθηκε. Στην Ευρώπη, εγώ θα έλεγα, ευρύτερα αντιμετωπίζουμε αυτή την πρόκληση.
Το είπε ο Πρωθυπουργός πριν, αναφέρθηκαν και οι προλαλήσαντες σε καμία χώρα της Ευρώπης δεν έχουμε αναπλήρωση του πληθυσμού. Δεν έχουμε το replacement rate. Δεν είμαστε στα 2-2,1, παιδιά, ένα ζευγάρι.
Είμαστε σε όλες τις χώρες κάτω από αυτόν τον αριθμό. Με τα καλύτερα δημογραφικά ενδεχομένως να τα έχουν χώρες όπως η Γαλλία ενδεχομένως κάποιες χώρες όπως η Ρουμανία και η Βουλγαρία. Σίγουρα όχι εμείς.
Αλλά όλες σε αυτές τις περιπτώσεις κάτω από το 2. Αυτό από μόνο το αντανακλά ότι ευρύτερα για την Ευρώπη θα μπορούσε κανείς να πει ότι δεν είναι απλώς και μόνο μια γηραιά Ήπειρος . Και είναι μια πρόκληση ευρύτερα αυτό όχι μόνο επειδή κατά αυτή η μείωση του πληθυσμού από μόνη της είναι πρόβλημα, όσο το ότι οι επιπτώσεις έρχονται και ακουμπούν το σύνολο των πτυχών της πολιτικής.
Είτε πρόκειται για την οικονομική πολιτική, είτε πρόκειται για την παιδεία είτε πρόκειται για τις προκλήσεις και τις πιέσεις στα συστήματα υγείας είτε πρόκειται για το ασφαλιστικό. Σε αυτές τις προκλήσεις και τις επιπτώσεις πρέπει τα κράτη να ανταποκριθούν. Και αυτό το οποίο επιδιώκουμε να κάνουμε εμείς είναι ακριβώς να δείξουμε αυτή τη διάσταση, αυτό το βαθμό ανταπόκρισης.
Θυμάμαι δημογραφικές μελέτες από την εποχή πριν μου στη ΔιαΝΕΟσις οι οποίες κάνουν προβολή του πληθυσμού σε σενάρια τα οποία λένε ότι θα φτάσουμε το 8,5 εκατομμύρια πληθυσμού το 2050. Αυτό από μόνο του αντανακλά ότι το πρόβλημα είναι μπροστά μας. Και ήδη, αν το συσχετίσει κανείς αυτό με οικονομικές μελέτες αν δεν κανείς για παράδειγμα τον 20ο αιώνα οι χώρες οι οποίες είχαν πολύ ψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης τον 20ο αιώνα ήταν εκείνες οι οποίες είχαν αύξηση στον οικονομικά ενεργό πληθυσμό.
Στην Ελλάδα έχουμε μείωση και στον οικονομικά ενεργό πληθυσμό και στον συνολικό πληθυσμό. Οπότε, αυτή είναι μια πάρα πολύ σημαντική πρόκληση. Αναφέρθηκε πριν ο Πρωθυπουργός στο σύνολο των οικονομικών μας επιλογών σε σχέση με το δημογραφικό και νομίζω ότι παρατηρήσατε ότι για πρώτη φορά στη Διεθνή Έκληση της Θεσσαλονίκης αναπτύχθηκε μια συμπαγή στρατηγική με μια ενιαία φιλοσοφία η οποία είχε το δημογραφικό στον πυρήνα της.
Περιλαμβάνουν όλες τις πτυχές οι οποίες συζητήθηκαν όπως ο μηδενισμός φόρου για οικογένειες πολυτέκνων με τέσσερα παιδιά και πάνω. Εγώ να πω ότι στα υπόλοιπα κλιμάκια υπάρχει φιλοσοφία ότι ο συντελεστής πέφτει δύο μονάδες ένα παιδί. Άρα υπάρχει μια διάσταση αναλογικότητας για τις οικογένειες με πέντε παιδιά, με έξι παιδιά, με εφτά παιδιά.
Ταυτοχρόνως επειδή η δημογραφικό δεν είναι μόνο η αμιγώς η διάσταση των γεννήσεων είναι κυρίαρχα, αλλά δεν είναι μόνο αυτό. Είναι ένα σύνολο πραγμάτων, ένα σύνολο παραμέτρων. Είδατε ότι ανακοινώσαμε την εξάλλειψη του ΕΝΦΙΑ σε βάθος διετίας σε οικισμούς κάτω των 1.500 κατοίκων γιατί η διάσταση της περιφέρειας είναι επίσης κυρίαρχη σε δημογραφική εξίσωση.
Είδατε ότι αντιστοίχως μηδενίζουμε το φόρο στα νέα παιδιά που μπαίνουν στον αγορά εργασίας και τον μειώνουμε για νέους κάτω και νέες κάτω των 30 ετών. Όλο αυτό είχε και έχει μια πάρα πολύ συμπαγή λογική. Ο κόσμος, ακόμα το διαπιστώνουμε αυτό στην πράξη, δεν το έχει δει να εφαρμόζεται. Άρα έχει αντιληφθεί το μέτρο, αλλά θα βιώσει το μέτρο τον Ιανουάριο. Ήδη αυτή την εβδομάδα εφαρμόζουμε τα μέτρα που ανακοινώσαμε ως οικονομικό επιτελείο. Μια φορολογική μεταρρύθμιση για το Δημογραφικό και τη Μεσσία Τάξη θα έρθουν να εφαρμοστούν από τις αρχές Ιανουαρίου.
Και θα τις δουν οι πολίτες που είναι μισθωτοί ως αυξήσεις στο μισθό τους και στους λογαριασμούς τους. Οι ελεύθεροι επαγγελματίες θα τις δουν λίγο αργότερα, στον εκκαθάριση. Είναι η μεγαλύτερη μείωση φόρων που έχει γίνει στη μεταπολίτευση και έχει μια πάρα πολύ συμπαγή λογική σε σχέση με την πρόκληση που έχουμε μπροστά μας.
Τώρα, απαντώ μόνος μου σε κάτι το οποίο νομίζω είναι προφανές για όλες και για όλους. Λύνει αυτή η φορολογική μεταρρύθμιση το δημογραφικό πρόβλημα? Σε καμία περίπτωση. Κανείς δεν θα μπορούσε να ισχυριστεί κάτι τέτοιο.
Αλλά νομίζω ότι θα ήταν απολύτως παράδοξο να μην έχεις ένα φορολογικό σύστημα το οποίο να αναγνωρίζει αυτό το πρόβλημα, να αναγνωρίζει αυτή την πρόκληση, ειδικά όταν την βιώνει στο πεδίο. Έπρεπε δηλαδή, αυτή ήταν η απόφαση του Πρωθυπουργού, αυτή ήταν η εισήγηση του Οικονομικού Επιτελείου, να γίνει μια φορολογική μεταρρύθμιση στην Ελλάδα η οποία να αναγνωρίζει αυτή την υπαρξιακή πρόκληση που έχουμε μπροστά μας. Αυτό λοιπόν ξεκινάει να εφαρμόζεται, θα το παρουσιάζουμε αυτή τη στιγμή συνολικότερα το σύνολο των μέτρων, τη συνολική λογική αυτής της φορολογικής μεταρρύθμισης και σε άλλες χώρες της Ευρώπης και διαπιστώνουμε ότι παίρνει πολύ θετικά σχόλια ακριβώς επειδή λίγο πολύ το ίδιο πρόβλημα το βιώνουν όλοι σε διαφορετικές κλίμακες.
Άρα είναι κάτι το οποίο θα το δούμε, ήδη να έχει εφαρμοστεί σε κάποιους χώρες, ήδη να υπάρχει προνομία εκεί φορολογική μεταχείρισης της οικογένειας π.χ. στη Γαλλία, αλλά σε άλλες αυτό να μην έχει γίνει ακόμα. Θεωρούμε ότι είναι ένα μέτρο το οποίο θα πιάσει και για να απαντήσω, να πάρω επίσης την σκυτάλη από την ερώτηση του κ. Τσαπρούνη πριν, θεωρούμε ότι αυτή η λογική που θα ξεκινήσουμε να τη μεταβολίζουμε από τον Ιανουάριο είναι μια λογική στην οποία θα συνεχίσουμε. Ακριβώς επειδή το μέγεθος του προβλήματος, η κλίμακα της πρόκλησης είναι πάρα πολύ μεγάλη.
Έχοντας πει αυτό φυσικά δεν αρκεί ένα μέτρο, δεν αρκεί μία φορολογική μεταρρύθμιση. Χρειάζεται να γίνουν πολλά. Είναι σπουδαίο ότι δημιουργήθηκε ένα Υπουργείο το οποίο είχε αυτή τη στόχευση. Είναι σπουδαίο ότι υπάρχει μία συνολικότερη πολιτική. Ο Πρόεδρος της Βουλής πριν ανέφερε ότι πρέπει να αναζητηθούν συναινέσεις, να υπάρξει ειδική επιτροπή της Βουλής, να την ενεργοποιήσει πάλι. Έχουμε ήδη εφαρμόσει πολλά από αυτά τα μέτρα.
Τα μέτρα για τους βρεφονηπιακούς σταθμούς, αλλαγές που πρέπει να γίνουν στην παιδεία, ακόμη και όταν φτιάχνει κανείς τα κτίρια των σχολείων, όλο το σύστημα κοινωνικής πρόνοιας της χώρας, όλα αυτά είναι κομμάτια του παζλ στα οποία πρέπει να έρθεις και να επενδύσεις ως πολιτεία. Είτε πρόκειται για θέματα που αφορούν τη στέγη, με προγράμματα όπως το σπίτι μου 1, το σπίτι μου 2, είτε πρόκειται για μέτρα όπως συνταγή της γειτονιάς, είτε πρόκειται για τη συνολικότερη στήριξη και λογική της οικογένειας με καλύτερους θεσμούς οι οποίοι έρχονται να ευθυγραμμίσουν την Ελλάδα με το συνολικό του ευρωπαϊκό πλαίσιο ισορροπίας εργασίας και ιδιωτικής ζωής, όπως αυτά τα μέτρα τα οποία έχουμε ήδη ενσωματώσει στο ελληνικό θεσμικό πλαίσιο εδώ και χρόνια. Γίνονται δηλαδή πολλά πράγματα ταυτόχρονα προς αυτήν την κατεύθυνση για να δούμε μια βελτίωση.
Από εκεί και πέρα όμως υπάρχει η εμπειρική παρατήρηση, όπως αυτή υποτυπώθηκε ο αρχικός από εσάς κ. Τσαπρούνη, ότι τι παρατηρεί κανείς, παρατηρεί χώρες οι οποίες έχουν οικονομικό προφίλ και οικονομικές προκλήσεις, όπως αυτές που έχει η Ελλάδα μεταπολεμικά, να έχουν μεγάλο δίκτυο γονιμότητας και βλέπουμε χώρες οι οποίες είναι εξαιρετικά ανεπτυγμένες και με πολύ καλά οικονομικά να έχουν πολύ χαμηλό δίκτυο γονιμότητας. Γιατί είναι και μια λογική κουλτούρας, τρόπου ζωής, αντίληψης για το πώς ο θεσμός της οικογένειας οφείλει να λειτουργήσει σε σχέση και με τις προσδοκίες που έχει κάθε οικογένεια για τον εαυτό της. Αυτό το οποίο εμείς οφείλουμε να κάνουμε, τι είναι, ως πολιτεία, και εμείς και τα άλλα ευρωπαϊκά κράτη, βασικά να αφαιρέσουμε όλα τα εμπόδια που μπορούμε.
Δηλαδή, να διευκολύνουμε τα νέα ζευγάρια να είναι σε θέση να λάβουν εύκολα την απόφαση να κάνουν ένα παιδί ακόμα. Γι’ αυτό και εστιάζουμε σε όλες αυτές τις παραμέτρους. Από το να κάνουμε το φορολογικό σύστημα πιο ευέλικτο και πιο φιλικό στις οικογένειες, από το να κάνουμε το σύστημα φορολογίας πιο φιλικό στα νέα παιδιά που θέλουν να μπορούν στην αγορά εργασίας, μέχρι το να υπάρχει δωρεάν βρεφονηπιακό σταθμός με πλήρη κάλυψη σε όλη την Ελλάδα και εγώ θα σας έλεγα συνολικά σε όλη την Ευρώπη.
Όλα αυτά είναι σε μια διαδρομή για να γίνουν και γίνονται καλύτερα κάθε χρόνο. Από εκεί και πέρα όμως αντιλαμβανόμαστε πλήρως ότι πρέπει να κάνουμε και πολλά άλλα πράγματα για να βελτιώσουμε αυτή την εξίσωση. Ανέφερα πριν ότι το πρόβλημα είναι πανευρωπαϊκό.
Σίγουρα χρειαζόμαστε να δημιουργήσουμε σχετική ώθηση στην οικονομία ακριβώς επειδή, αν δει κανείς τι έχουμε μπροστά μας, έχουμε δύο προκλήσεις οικονομικές. Η μία και γράφεται πολύ συχνά για αυτήν είναι το τέλος του Ταμείου Ανάκαμψης το οποίο θα είναι μια πρόκληση για όλη την Ευρώπη. Η Ελλάδα έχει ρυθμό ανάπτυξης 2,4% στην πρόβλεψη για τον προϋπολογισμό του 2026.
Η προστιθέμενη αξία της φορολογικής μεταρρύθμισης που ανακοίνωσε ο Πρωθυπουργός στη ΔΕΘ είναι 0,6% σε αυτό το 2,4%. Ένα άλλο κομμάτι έχει να κάνει με το Ταμείο Ανάκαμψης όπως ανέφερα. Οι επενδύσεις στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια έχουν αυξηθεί. Τις πήραμε κάπου στο 11% στον όρο επένδυσης προς ΑΕΠ το 2019. Ο προϋπολογισμός του 2026 προβλέπει 17,7%. Πάμε καλά, παραμένουμε κάτω από τον Ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Η μία λοιπόν πρόκληση θα είναι ο τίτλος Μετά το Ταμείο Ανάκαμψης ΤΗ και η δεύτερη πρόκληση έχει να κάνει με την μείωση του πληθυσμού και με τη δημογραφική πρόκληση την οποία βλέπουμε μπροστά μας σε σχέση με την προβολή για το ρυθμό ανάπτυξης για τα επόμενα χρόνια. Και εμείς και οι άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Και προσθέτω σε αυτό και μια τρίτη πρόκληση, τις διεθνείς αβεβαιότητες.
Οι οποίες εντείνονται. Αυτά τα λέω σε ένα πλαίσιο όπου, για παράδειγμα, στο Βερολίνο που βρισκόμουν χθες και προχθές, η Ελλάδα αντιμετωπίζεται ως μια χώρα με έντονο το χαρακτηριστικό της επιτυχίας τόσο στην οικονομική όσο και στη μεταρρυθμιστική της πολιτική. Με ρυθμό ανάπτυξης πολύ παραπάνω από τον ευρωπαϊκό μεσό όρο. Άρα υπάρχει η αίσθηση ότι τα πηγαίνουμε καλά διεθνώς. Φυσικά μπορούμε να τα πάμε καλύτερα. Φυσικά να γνωρίζουμε πλήρως ότι υπάρχουν στοιχήματα που ακόμη δεν έχουν κερδίσει και πρέπει να κερδιστούν.
Και οι συμπολίτες μας που πρέπει να στηριχτούν παραπάνω. Ακριβώς επειδή οι προκλήσεις για τους ίδιους και για τις οικογένειές τους είναι μεγάλες. Αλλά από εκεί και πέρα κανείς δεν μπορεί να αφαιρέσει το χαρακτηρισμό της επιτυχίας από τα διαδρομή των τελευταίων ετών που βασικά είναι μια επιτυχία του ελληνικού λαού συνολικότερα.
Έπειτα από μια δεκαετία υπαρξιακών κρίσεων. Πολλαπλών κρίσεων. Τις οποίες τώρα βλέπουμε άλλα ευρωπαϊκά κράτη να βιώνουν και να καλούνται να απαντήσουν σε αυτές.
Γιατί όπως είπε ο Πρωθυπουργός, σε δική μας περίπτωση υπάρχει δημοσιονομικός χώρος για να κάνουμε πρόσθετες πολιτικές. Σε άλλες χώρες της Ευρώπης αυτή τη στιγμή υπάρχουν δυσκολίες για να περάσουν τους προϋπολογισμούς τους από τα κοινοβούλια. Ακριβώς επειδή οι προϋπολογισμοί αυτοί έχουν έντονο το χαρακτήρα της λιτότητας και εγώ θα σας πω σε πολύ πιο light εκδοχή βιώνουν διλήμματα όπως αυτά που εμείς σε πολύ σκληρές εκδοχές βιώσαμε τη δύσκολη δεκαετία της κρίσης.
Όμως παρόλα αυτά, οι προκλήσεις είναι μπροστά μας και ο μόνος τρόπος για να απαντήσουμε σε αυτές είναι μια πάρα πολύ συγκεκριμένη ιδέα για το ποια είναι η Ελλάδα που θέλουμε, για το πώς πρέπει το οικονομικό μοντέλο ανάπτυξης της χώρας μας να συνεχίσει να μετασχηματίζεται για να μπορέσει να αντισταθμίσει τους αρνητικούς ανέμους στην παγκόσμια οικονομία, αλλά και τις εσωτερικές προκλήσεις. Ένα κομμάτι έχει να κάνει με μια ευρύτερη ευρωπαϊκή στρατηγική αφαίρεσης εμποδίων ανάμεσα στα κράτη-μέλη της ΕΕ, αυτό που κωδικά στην Ευρώπη λένε η έκθεση Ντράγκι. Βασικά όμως, η θεμελιώδης πρόκληση είναι η πρόκληση της παραγωγικότητας.
Όπως δημιουργούμε επιτροπές, θεσμούς, στρατηγικές για το κομμάτι το οποίο αφορά το δημογραφικό ζήτημα της χώρας μας, τη δημογραφική πρόκληση της χώρας μας, αντιστοίχως, όσο αυξάνουμε τις εξαγωγές μας ως οικονομία, όσο αυξάνουμε τις επενδύσεις μας ως οικονομία, όσο παράγουμε πλεονάσματα, όσο αποκλιμακώνουμε το χρέος μας και όσο ναι, η ανεργία βρίσκεται στο πιο χαμηλότερο σημείο από το 2008, ταυτόχρονος πρέπει να καταλάβουμε ότι η παραγωγικότητα είναι στον πυρήνα της δημογραφικής εξίσωσης και εκεί είναι μονόδρομος να υλοποιήσουμε στρατηγικές οι οποίες την αυξάνουν, τόσο σε ό,τι αφορά το σύνολο της οικονομίας, όσο σε ό,τι αφορά και κάθε επιχείρηση στοχευμένα. Αυτή είναι για εμένα και για εμάς η θεμελιώδης προστιθέμενη αξία που μπορούμε να έχουμε σαν οικονομικό επιτελείο τα επόμενα χρόνια και αυτό είναι το άλλο μεγάλο παράλληλο ερώτημα στο οποίο πρέπει να απαντήσουμε μαζί με τις αμιγείς δημογραφικές προκλήσεις και με δεδομένο ότι πράγματι το πρόβλημα είναι μπροστά μας.
Όμως νομίζω ότι από το σύνολο των στρατηγικών, των πολιτικών, των επιλογών που έχετε δει ότι γίνονται από αυτήν την κυβέρνηση τα τελευταία χρόνια πρώτον ξέρουμε να θέτουμε τα σωστά ερωτήματα, δεύτερον ξέρουμε να βελτιώνουμε τους εαυτούς μας διαρκώς εκεί που χρειάζεται και απαιτείται και τρίτον ξέρουμε πάρα πολύ καλά το τι πρέπει να κάνουμε για να συνεχίσουμε να συγκλίνουμε με τον Ευρωπαϊκό μέσο όρο γιατί στο τέλος της ημέρας το 2019 σε επίπεδο εισοδήματος σε όρους PPP όπως λέμε ήμασταν στο 62% του Ευρωπαϊκού μέσο όρου του Εισοδήματος και σήμερα είμαστε στο 70%. Άρα έχουμε βελτιώσει τους εαυτούς μας αλλά ακόμη δεν είμαστε εκεί που θέλουμε και μπορούμε. Αλλά σας διαβεβαιώνω μπορούμε. Σας ευχαριστώ πάρα πολύ».
Θεοδωρικάκος στο ET Forum για το δημογραφικό: Πρέπει να ξανακάνουμε την οικογένεια κρίσιμο θεσμό
Ο Υπουργός Ανάπτυξης Τάκης Θεοδωρικάκος, συμμετείχε σε πάνελ μαζί με τον Νικόλαο Βέττα, Γενικό Διευθυντή ΙΟΒΕ και Καθηγητή Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών, την Αλεξάνδρα Τραγάκη, Καθηγήτρια Οικονομικής Δημογραφίας στο Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, την Παναγιώτα Διαμαντή, Πρόεδρος «Νέα Ζωή στο Χωριό», Δασκάλα, Φουρνά Ευρυτανίας. Συντονίστρια ήταν η Δέσποινα Κονταράκη, Αρχισυντάκτρια «Ελεύθερος Τύπος».
Στην τοποθέτηση του ο κ. Θεοδωρικάκος τόνισε:
Επιτρέψτε μου να συγχαρώ τον Ελεύθερο Τύπο για την εξαιρετική πρωτοβουλία και την επιλογή του θέματος, καθώς θέλω να σας πω ότι στη δική μου αντίληψη, ως κοινωνία και ως δημόσιο σύστημα, τόσο το πολιτικό σύστημα όσο και όλοι οι θεσμικοί φορείς, ίσως καθυστερήσαμε να συνειδητοποιήσουμε την έκταση, την οξύτητα και τις επιπτώσεις του πολύ σημαντικού δημογραφικού προβλήματος.
Και πιστεύω ότι πολύ σωστά γίνονται τέτοιου είδους συζητήσεις οργανωμένες και πολύ σωστά επίσης δημιουργείται και μια στρατηγική, μίλησε νωρίτερα ο Πρωθυπουργός για βασικά τις σημεία, αλλά νομίζω ότι είναι μια υπόθεση στην οποία το σύνολο των πολιτικών δυνάμεων και της κοινωνίας και των κοινωνικών δυνάμεων των παραγωγικών φορέων πρέπει να ομονοήσουμε και να συγκλίνουμε σε μια ενιαία στρατηγική για την αντιμετώπιση του δημογραφικού προβλήματος. Και προτού απαντήσω ευθέως σε αυτό που με ρωτήσατε για τον αναπτυξιακό νόμο. Στη δική μου αντίληψη είναι πολύ κρίσιμο να αναστρέψουμε τη μείωση του πληθυσμού, αλλά ταυτοχρόνως είναι πολύ κρίσιμο να αναστρέψουμε τη μείωση του πληθυσμού της περιφέρειας και ειδικά των παραμεθόριων περιοχών.
Δηλαδή, πολύ απλά, δεν φτάνει να σταματήσουμε να μειωνόμαστε οι Έλληνες ως συνολικός πληθυσμός που ζει στην πατρίδα. Αυτή η αρνητική τάση πρέπει να ανασχεθεί ιδίως και πρώτα απ’ όλα στην περιφέρεια και στις παραμεθόριες περιοχές. Αυτό σχετίζεται και με λόγους ασφαλείας αλλά και οικονομικούς παραγωγικούς λόγους γιατί πιστεύω ότι δεν είναι βιώσιμο ένα μοντέλο στο οποίο θα συνεχίσει να υπάρχει ροή πολλών ανθρώπων από την περιφέρεια προς το Λεκανοπέδιο Αττικής γιατί αυτό κάνει τη ζωή στο Λεκανοπέδιο πολύ πιο δύσκολη σχεδόν θα έλεγα προοπτικά μη βιώσιμη και από άποψη του αναγκαίου κόστους για να υπάρξουν περαιτέρω υποδομές στο Λεκανοπέδιο αλλά και του κόστους ζωής που επιβαρύνεται στο Λεκανοπέδιο ιδιαίτερα από το κόστος της στέγασης το οποίο σχετίζεται με όσα προανέφερα.
Παίρνοντας υπόψη όλα αυτά στο Αναπτυξιακό Νόμο που ψηφίσαμε πριν από μερικούς μήνες δίνουμε ιδιαίτερο βάρος στις παραμεθόριες περιοχές και σε περιοχές που έχουν λιγότερο από 70% του εθνικού μέσου όρου εισόδημα τις ενισχύουμε με ένα ειδικό αναπτυξιακό καθεστώς το οποίο είναι 150 εκατομμύρια για τις επενδύσεις κάθε χρόνο συνεπώς αυτό σημαίνει πάνω από μισό δισεκατομμύριο ουσιαστικά στήριξη, ενίσχυση και φορά απαλλαγές μέσα στην επόμενη τριετία. Είναι μια σημαντική παρέμβαση αρκεί να αξιοποιηθεί σωστά. Ρίχνουμε μεγάλο βάρος στην ενίσχυση της βιομηχανίας καθώς θεωρούμε ότι η μεταποίηση βιομηχανία είναι απαραίτητη στο να είναι πιο στέρεοι, βιώσιμη και ανθεκτικοί η οικονομική ανάπτυξη του τόπου.
Δεν υποτιμούμε άλλες μορφές οικονομικής δραστηριότητας όπως είναι ο τουρισμός ο οποίος χωρίς καμία αμφιβολία πρωταγωνιστεί στην οικονομική διαδικασία τα τελευταία χρόνια και με επιτυχία θέλουμε να κρατήσουμε έναν ποιοτικό τουρισμό και με ακόμα μεγαλύτερο αποτύπωμα. Αυτό άλλωστε έχει μεγάλες συνέργειες και με το χώρο της μεταποίησης και ιδιαίτερα με το χώρο της αγροδιατροφής. Επίσης εργαζόμαστε συστηματικά να εντάξουμε τις καινοτομίες και τα αποτελέσματα της εφαρμοσμένης έρευνας στο οικονομικό γίγνεσθαι ώστε η προκειμένη οικονομία μας να παράγει πιο καινοτόμα πιο ανταγωνιστικά και επομένως και πιο εξαγώγιμα προϊόντα, κάτι το οποίο είναι πολύ κρίσιμο γιατί η ενίσχυση ανταγωνιστικότητας της ελληνικής οικονομίας είναι κρίσιμος παράγοντας για να μπορεί να είναι ισχυρή η ανάπτυξη.
Κλείνοντας αυτή την εισαγωγική τοποθέτηση, θέλω να σας πω ότι στη δική μου αντίληψη, η αντιμέτωπη του δημογραφικού προβλήματος δεν σχετίζεται μόνο με τις οικονομικές συνθήκες. Είναι ένα πρόβλημα δυσεπίλυτο, έχει πάρα πολλές παραμέτρους. Ερχόμενος εδώ, οι συνεργάτες μου έδειξαν τα αποτελέσματα μιας δημοσκόπησης που κατά πάσα πιθανότητα παρουσιάστηκε πριν από λίγο εδώ και έδειχνε διάφορα ενδιαφέροντα στην αντίληψή μου στοιχεία. Πρόλαβα να δω μια πολύ μεγάλη διαφορά στο ότι απαντούν οι νέες γυναίκες σε σχέση με τους νέους άντρες για το αν θέλουν να κάνουν παιδεία. Και είδα ότι η διαφορά είναι πολύ μεγάλη. Και νομίζω ότι μάλλον όλοι μας εμπειρικά αυτό το επιβεβαιώνουμε.
Το αναφέρω αυτό γιατί ο θεσμός της οικογένειας έχει πληγεί πολύ σοβαρά και αν θέλουμε μια πραγματική δημογραφική ανάκαμψη πέρα από τις οικονομικές παραμέτρους πρέπει να δουλέψουμε πάρα πολύ και στο ηθικό αξιακό τμήμα της κοινωνίας. Πρέπει να ξανακάνουμε την οικογένεια κρίσιμο θεσμό για την κοινωνική συνοχή και για την ατομική και συλλογική πρόοδο. Και επομένως αυτό σχετίζεται άμεσα με την αντιμετώπιση του δημογραφικού προβλήματος.
Ξέρω πόσοι από τους παρευρισκόμενους γνώριζαν αυτή την πρωτοβουλία. Εγώ δεν ανήκω σε αυτούς. Με εντυπωσιάζει θετικά το γεγονός ότι μια νέα γυναίκα, επιστήμονας, εκπαιδευτικός, σαν την κυρία Διαμαντή παίρνει μια απόφαση, όπου η διαμονή της σε ένα χωριό ορεινό, απ’ ό,τι κατάλαβα, είναι μια όχι υποχρεωτική, κυρίως όσο συνειδητή επιλογή και δεν αποτελεί μόνο στοιχείο της επαγγελματικής της δραστηριότητας και υποχρέωσης ως εκπαιδευτικού, αλλά μια αξιακή και συνειδητή επιλογή να δημιουργήσει μέσα από μια, θα τη χαρακτήριζα, κινηματική, για τα σημερινά δεδομένα διαδικασία, ανθρώπους να αισθανθούν ότι αξίζει να ζήσουν στο χωριό, ότι η ζωή τους εκεί μπορεί να είναι όμορφη, ικανοποιητική, ανθρώπινη, να καλύπτει τις ηθικές και ψυχικές φιλοδοξίες τους και τις ανάγκες τους και να δίνει ένα διαφορετικό νόημα σε πράγματα που, ως εκπρόσωπος της ίδιας της κοινωνίας, τα υλοποιεί μαζί με κάποιους άλλους ανθρώπους.
Γιατί εδώ μας μίλησε για εκπαιδευτικές διαδικασίες, για στήριξη παιδιών, για προσέλκυση επενδύσεων, για ένα ολόκληρο πλαίσιο, γιατί πράγματι τι θέλει ένας άνθρωπος που αποφασίζει να ζήσει εκεί, καταρχήν να του αρέσει να ζει εκεί, να ξεκινάμε από τα πολύ απλά, και στη συνέχεια να έχει τη δυνατότητα μιας εργασίας ικανοποιητικής. Ήδη ένας άνθρωπος δεν θέλει να μην εργάζεται και βασικές κοινωνικές υποδομές για τον εαυτό του και την οικογένειά του αλλά και ιδίως τα παιδιά του που αφορούν το σχολείο και τις δομές υγείας. Όταν υπάρχει αυτό το πλαίσιο, οι άνθρωποι που ενδιαφέρονται γι’ αυτό νομίζω ότι μπορούν πραγματικά να δημιουργήσουν μια ολόκληρη ροή που θα κινείται προς την επαρχία.
Και αυτό επιμένω γυρίζοντας την αρχική μου τοποθέτηση ότι θα πρέπει να γίνει μια βασική τάση η οποία πρέπει να υποστηριχτεί γιατί χρειαζόμαστε μια κινηματική διαδικασία η οποία αν τις προηγούμενες δεκαετίες έλεγε είσαι φιλόδοξος, θες κάτι να κάνεις στη ζωή σου, θες να προκόψεις, θες να πετύχεις σήκω φύγε από το χωριό, σηκω φύγε από την επαρχία και έλα στην Αθήνα και στη Θεσσαλονίκη γιατί εκεί που είσαι δεν μπορείς να κάνεις τίποτα. Λοιπόν το στοίχημα που έχουμε είναι θες να πετύχεις, θες να ζήσεις μια ανθρώπινη ζωή θες να δημιουργείς πράγματα τα οποία θα σου δίνουν χαρά και περηφάνεια φύγε από την Αθήνα και γύρισε εκεί αλλά αυτό το εκεί θα πρέπει να δίνει κάποιες δυνατότητες.
Εδώ λοιπόν σίγουρα έρχεται ο ρόλος του κράτους σίγουρα έρχεται ο ρόλος του νέου παραγωγικού προτύπου της ελληνικής οικονομίας στην νωρίτερα είπα ορισμένα πράγματα επιμένω ότι εμείς ως Υπουργείο Ανάπτυξης βάλαμε στο κέντρο του Αναπτυξιακού Νόμου την ενίσχυση επενδύσεων σε παραμεθόρια περιοχές σε παραγωγικές επενδύσεις, σε παραγωγικές μονάδες που να συνδυάζονται και με τις νέες τεχνολογίες γιατί αυτό δίνει μεγαλύτερη ανταγωνιστικότητα στα προϊόντα μας το να είναι επιμένω εξαγώγιμα γιατί αυτό δίνει πρόσθετες αξίες αλλά και προϊόντα τα οποία απευθύνονται και στην ελληνική αγορά θα επιμείνουμε σε αυτήν την πολιτική και δεν είναι δυνατόν να περιμένει κανείς κατά τη γνώμη μου αποτελέσματα από ότι μια στιγμή στην άλλη εδώ μιλάμε για την ανάσχεση ενός φαινομένου πολύ σωστά ειπώθηκε πριν έχει παγκόσμιες διαστάσεις, ιδίως ευρωπαϊκές δεν είναι η ελληνική κοινωνία διαφορετική από ό,τι συμβαίνει σε όλη την Δυτική Ευρώπη μα όλη την Ευρώπη πλέον όχι την Δυτική με την γεωγραφική έννοια του όρους σε όλη την Ευρώπη συμβαίνει αυτό το πράγμα αλλά εμείς έχουμε πολύ σοβαρούς και οικονομικούς λόγους έτσι όπως είναι χωροταξικά δομημένη η Ελλάδα να θέλουμε την περιφερειακή παραγωγική αποκέντρωση και την προστασία των συνόρων μας καθώς στο παρόν γεωστρατηγικό στάδιο επιμένω σε αυτές τις λέξεις τις παρούσες γεωστρατηγικές συνθήκες για την Ελλάδα παραμένει ένα σοβαρό θέμα ποια είναι η κατάσταση στις παραμεθόριες περιοχές και οφείλουμε να το παίρνουμε υπόψη.
Αδωνις Γωργιάδης: Θα αποζημιώσουμε την εξέταση για γονιμότητα – Εξετάζουμε και αποζημίωση για την κατάψυξη ωαρίων
Στη συζήτηση Γονιμότητα και Υγεία στο πλαίσιο της δημογραφικής πρόκλησης ο υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης συνομίλησε με τον Βασίλη Κελλάρη, Αντιπρόεδρος του Nοσοκομείου «Μητέρα», Συνιδρυτής του Σωματείου Be- Live, ο Δρ Δημήτριος Χριστάκης, MD MSc, PhD, Μαιευτήρας – Γυναικολόγος, εθελοντής HopeGenesis. Συντονίστρια ήταν η συντάκτρια Υγείας του ΕΤ Γιάννα Σουλάκη.
Ο κ. Γεωργιάδης τόνισε ότι: «Είναι τιμή μου να συμμετέχω σε αυτό το σημαντικό συνέδριο. Το δημογραφικό και η υπογεννητικότητα συνδέονται. Είναι το μεγαλύτερο πρόβλημα του δυτικού κόσμου. Οι δείκτες είναι τραγικοί. Οι ανθρώπινες κοινωνίας όταν αυξάνουν το βιωτικό τους επίπεδο μειώνουν τον αριθμό παιδιών που κάνουν. Τα λεφτά δεν λύνουν το πρόβλημα. Η Ουγγαρία έδωσε τα περισσότερα λεφτά από όλους. Στην αρχή είχε άνοδο αλλά μετά ξανακύλησε προς τα κάτω. Η Ελλάδα έχει μία θαυμαστή κοινότητα κέντρων υποβοηθούμενης αναπαραγωγής. Στην Ελλάδα έρχονται από όλο τον κόσμο για να προσπαθήσουν να κάνουν παιδί. Το 2026 θα αποζημιώσουμε την εξέταση για τη γονιμότητα. Το δεύτερο που θα γίνει σίγουρα μέσα στο 2026 είναι η κατάψυξη ωαρίων. Για το δεύτερο μέτρο ακόμη το επεξεργαζόμαστε καθώς το κόστος είναι πάρα πολύ μεγάλο αλλά σίγουρα κάτι θα κάνουμε».
Δόμνα Μιχαηλίδου στο ET Forum για το δημογραφικό: Δημιουργούμε σχολές γονέων μέσα στο 2026 – Το αίσθημα ασφάλειας είναι πολύ σημαντικό
Η Δόμνα Μιχαηλίδου, Υπουργός Οικογένειας και Κοινωνικής Συνοχής συμμετείχε σε πάνελ με τον Μιχάλη Βλασταράκη, Γενικό Διευθυντή Marketing & Εταιρικής Επικοινωνίας του Ομίλου Eurobank, τον Αρη Αλεξόπουλο, Επικεφαλής Διεθνούς Κέντρου του ΟΟΣΑ στην Κρήτη για τη δυναμική των πληθυσμών, Καθηγητή του Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης του Πανεπιστημίου Κρήτης και τον δικηγόρο-Εργατολόγο Δημήτρη Μπούρλο. Συντονιστής ήταν ο αρχισυντάκτης του ΕΤ Κώστας Κατίκος.
Η υπουργός αποκάλυψε ότι μέσα στο 2026 θα δημιουργηθεί για πρώτη φορά στην Ελλάδα σχολή γονέων ενώ αναφέρθηκε και στις υπόλοιπες πρωτοβουλίες που αναλαμβάνει το υπουργείο.
Αναλυτικά τόνισε:
Πραγματικά να συγχαρώ για τη συγκεκριμένη διοργάνωση. Το εθνικό σχέδιο δράσης το οποίο όπως είπατε προβλέπει 20 δισεκατομμύρια σε ένα φάσμα δεκαετίας . Είναι αυτό ακριβώς που είπε και ο Πρωθυπουργός το πρωί. Ότι το δημογραφικό ως ένα πάρα πολύ σύνθετο ζήτημα απαιτεί και έχουν σχεδιαστεί ένα πλέγμα από πάρα πολλές οριζόντιες και διαφορετικές δράσεις.
Μακάρι να υπήρχε μια χώρα η οποία μπορούσε να κάνει αυτό που συχνά μας ρωτάει ο κόσμος και ακόμα πιο συχνά εσείς οι δημοσιογράφοι. Μην κάνετε πολλά μικρά. Γιατί δεν κάνετε ένα και μεγάλο και να τους βοηθήσετε όλους; Γιατί δεν γίνεται. Μακάρι να υπήρχε ένα μαγικό ραβδί στο οποίο να λέγαμε να αυτό κάνει η Σουηδία παραδείγματος χάρη θα ακολουθήσουμε και εμείς αυτό που κάνει η Σουηδία και θα βρεθούμε εκεί που είναι η Σουηδία.
Ποια είναι τα προβλήματα. Τα προβλήματα είναι ότι αυτό το μαγικό, δηλαδή αυτή τη λίστα δεν την έχει βρει καμία χώρα. Όπως είπε και ο Πρωθυπουργός το πρωί και όπως και εσείς γνωρίζετε πολύ καλά, είναι ένα ζήτημα το οποίο έχει όλος ο αναπτυγμένος κόσμος και όλος ο κόσμος πλέον μέσω εισοδήματος. Είναι ένα ζήτημα το οποίο έχουν οι σκανδιναβικές χώρες
Ένα πρόβλημα με το οποίο αγωνιούν ακόμα και χώρες της Λατινικής Αμερικής, τις οποίες είχαμε συνηθίσει να έχουν δείκτες γονιμότητας αρκετά υψηλούς και το οποίο από ό,τι φαίνεται και κάνει το πρόβλημα ακόμα δυσκολότερο ως προς την επίλυσή του, είναι ένα πρόβλημα το οποίο… δεν ανταποκρίνεται μόνο στην αύξηση του εισοδήματος. Δηλαδή, και εγώ ως οικονομολόγος, το ότι αυτή η αμιγώς ορθολογική υπόθεση εργασίας, ότι όσο περισσότερα χρήματα έχει μια οικογένεια, όσο παραπάνω είναι το διαθέσιμο εισόδημά της, τόσο πιο εύκολα θα αποφασίσει να κάνει παραπάνω παιδιά, αυτή η γραμμική σχέση, δυστυχώς, φαίνεται πως δεν υπάρχει. Το οποίο κάνει το πρόβλημα πολύ πιο δύσκολο στην επίλυσή του.
Τι σημαίνει αυτό, σημαίνει ότι άρα αφού δεν είναι γραμμική αυτή η σχέση εμείς δεν δημιουργούμε οικονομικό χώρο, δεν ενισχύουμε τις οικογένειες έτσι ώστε να έχουν ψηλότερο εισόδημα και άρα να μπορούν να τα αντεπεξέλθουν στις οικονομικές δαπάνες μιας οικογένειας, όχι.
Φυσικά και δεν σημαίνει αυτό. Και γι’ αυτό έχουμε κινηθεί άμεσα και εμμέσως στην κατεύθυνση αυτή. Τι εννοώ άμεσα. Εννοώ άμεσες οικονομικές ενισχύσεις, εννοώ επιδόματα. Τι εννοώ έμμεσα; Η φορολογική πολιτική, η οποία παρουσιάστηκε και από τον Υπουργό και από τον Πρωθυπουργό το πρωί, η οποία για πρώτη φορά, και όπως μας είπε και ο υπερπολύτεκνος θα πω εγώ, ομιλητής μας με τα 14 παιδιά, είναι η πρώτη δημογραφική μεταρρύθμιση στη ζωή του, η οποία τον αφορά. Γιατί, γιατί πάντα στα δημογραφικά, όπως και σε όλες τις κοινωνικές πολιτικές, έχουμε οικονομικά κριτήρια. Αν έχεις ένα εισόδημα πάνω από χ, δεν θα βοηθηθείς από το κράτος, γιατί το κράτος κάνει focus στο να βοηθήσει τα χαμηλότερη, τα μέσα εισοδήματα.
Άρα, τη μία, υπάρχουν άμεσες ενισχύσεις, υπάρχει για πρώτη φορά, αν θέλετε, τόσο συνεκτικό πλαίσιο έμμεσης ενίσχυσης, που σε μια πολύτεκνη οικογένεια επιστρέφει μέσω φορολογικών αναπτύξεων τέσσερις μισθούς, σε μια τρίτεκνη τρεις μισθούς, και υπάρχει η πολύ μεγάλη υποχρέωση μας να ανταποκριθούμε με καλύτερες υπηρεσίες. Καλύτερες υπηρεσίες όπως στην παιδεία, στα ολοήμερα σχολεία, καλύτερες υπηρεσίες στους βρεφονηπιακούς σταθμούς και στην προσχολική αγωγή, καλύτερες υπηρεσίες στην υγεία, αλλά και καλύτερες υπηρεσίες ενδυνάμωσης της οικογένειας. Δηλαδή, τι σου λένε, κάνουμε έρευνες και μας βοηθάει πάρα πολύ και ο ιδιωτικός τομέας, η Eurobank έχει μια πάρα πολύ συνεπή πολιτική πάνω σε αυτό, εταιρική κοινωνική πολιτική εννοώ.
Βλέπουμε από έρευνες, ότι αυτό που μετράει περισσότερο από το εισόδημα είναι η ασφάλεια που θέλει να νιώσει το ζευγάρι. Η ασφάλεια έχει σχέση και με την ψυχοκοινωνική στήριξη. Ξεκινάμε, γιατί μου είπατε να πούμε για κάτι καινούριο, ξεκινάμε ξανά μετά από δεκαετίες σχολές γονέων. Υπάρχει πάρα πολύ μεγάλη αγωνία στα νέα ζευγάρια και θα πω ακόμη περισσότερο στις νέες μητέρες, τι κάνω, τι πρέπει να κάνω. Όλα τα πράγματα, μέσω από το νέο μεγάλο πρόγραμμα που κατεβάζουμε, σύγχρονης, ασύγχρονης και διαπροσωπικής εκπαίδευσης, έρχονται ξανά οι σχολές γονέων, οι οποίες είναι άλλο ένα μέτρο που υποστηρίζει την οικογένεια και αυτό το αίσθημα ασφάλειας που βλέπουμε τόσο χρειάζεται.
Θα ξεκινήσει σύντομα, θα ξεκινήσει μέσα στο 2026. Είναι τεράστιο αίτημα από τη γονεϊκή κοινότητα και είναι ένα αίτημα στο οποίο ανταποκρινόμαστε. Εγώ το έβλεπα και ως υπουργός παιδείας και στο κομμάτι έβλεπα ως υπουργός εργασίας. Μου έλεγαν νέες μητέρες «Θέλω κάποια ερωτήματα, θέλω κάποια στήριξη για να γυρίσω στην αγορά εργασίας». Μπορεί να μην φαίνεται μεγάλο που θα αλλάξει την κατάσταση, αλλά είναι πολύ ουσιαστικό κομμάτι ψυχοκοινωνικής στήριξης που αυτή τη στιγμή το κράτος δεν παρέχει και οφείλουμε να είμαστε εκεί και σε αυτό.
Τώρα, μέσα στον επόμενο μήνα, μέσα στο Δεκέμβριο, ξεκινά μια δράση πολύ μεγάλη εθνικής εμβέλειας ενεργούς γήρανσης. Γιατί το δημογραφικό έχει, όπως σωστά είπατε, πολλούς άξονες. Το πρώτο και συχνά το μόνο που σκεφτόμαστε είναι η ενίσχυση στο ρυθμό γεννήσεων των οικογενειών. Να έχουμε παραπάνω παιδιά. Δεν είναι μόνο αυτό. Είναι η ενεργός γήρανση. Ο Πρωθυπουργός το πρωί έδωσε το παράδειγμα που κι εγώ υλοποίησα ως Υπουργός Εργασίας τότε, των εργαζόμενων συνταξιούχων, που έχουμε δει σχεδόν 300.000 συνταξιούχους να δηλώνουν ότι δουλεύουν και να έχουν.
Τώρα, μέσα στον επόμενο μήνα, ξεκινάμε με 200 κόμβους σε όλη την Ελλάδα για ψηφιακή ενδυνάμωση ηλικιωμένων. Δηλαδή, συνεργαζόμαστε με τι? Με τα ΚΑΠΗ, ΚΑΠΗ Δήμων, τα οποία μαζεύουν τους ηλικιωμένους, εμείς τους προσφέρουμε το εκπαιδευτικό υλικό, αλλά και το τεχνολογικό υλικό, έτσι ώστε να μπορέσουν να χρησιμοποιήσουν το Viber, να χρησιμοποιήσουν το Gov.gr, να μπορέσουν να έχουν social media έτσι ώστε να είναι πιο κοινωνικοποιημένοι. Πράγματα, δηλαδή, τα οποία Μία δεκαετία πίσω, ή να πω πιο σωστά, πριν τον COVID, όλοι λέγαμε, αν είναι δυνατόν η γιαγιά μου να έχει Facebook ας πούμε, αλλά είδαμε ότι αυτό γίνεται και είμαστε εδώ σε όλη την επικράτεια με 200 κόμβους να τον ενεργοποιήσουμε σε όλη τη χώρα».
Για την οικογένεια με παιδί με αναπηρία τόνισε ότι η κυβέρνηση βοηθά την οικογένεια με πάρα πολλά εργαλεία που κάνουν τη ζωή της οικογένειας και του ατόμου με αναπηρία πολύ πιο εύκολη. Εργαλεία που δεν υπήρχαν όταν η μητέρα έβγαινε από την εργασία νωρίτερα. «Η μετάβαση στο δικαιωματικό μοντέλο και όχι στο πατερναλιστικό είναι πάρα πολύ σημαντική».
Αναλύοντας τα αποτελέσματα της δημοσκόπησης palmos analysis για την απροθυμία των γυναικών να μην κάνουν παιδί είπε: «Αλλη απόφαση έπαιρνε πριν από 20-χρόνια και άλλη πριν από 40. Αυτό αφορά όλο τον κόσμο. Παντού αλλάζει η κοινωνία, ο κόσμος και τα νέα ζευγάρια. Δεν σκέφτονται την οικογένεια αλλά την εμπειρία, τα ταξίδι και τη μεγαλύτερη ευκαιρία που περιέργως δεν την συνδυάζουν με την οικογένεια. Θέλει δουλειά από τη κυβέρνηση αλλά και από όλους. Από το 2019 είχαμε δώσει αγώνα για την προσχολική αγωγή και αυτό δεν είναι τυχαίο. Η χρηματοδότηση για τους βρεφονηπιακούς σταθμούς αφορά τοπ μέσο εισόδημα. Μία οικογένεια με 35.000 ευρώ παίρνει voucher. Το πρόβλημα είναι ότι δεν έχουμε πολλούς βρεφικούς σταθμούς και αυτό θα προσπαθήσουμε να αλλάξουμε. Το πρόγραμμα που δεν προχώρησε πολύ είναι η δημιουργία χώρους φύλαξης παιδιών μέσα σε επιχειρήσεις. Εμείς βάλαμε τα χρήματα αλλά οι επιχειρήσεις έπρεπε να κάνουν κάτι παραπάνω, δεν γίνεται να λειτουργούν με το σκεπτικό «ας παρκάρουμε τα παιδιά». Αυτό δεν μπορεί να συμβαίνει».
Φωκίων Καραβίας (Eurobank) στο ET Forum: Η Eurobank ανανεώνει τη δέσμευσή της να είναι παρούσα και στην πρώτη γραμμή κάθε προσπάθειας για το δημογραφικό
«Η Eurobank ανανεώνει τη δέσμευσή της να είναι παρούσα και στην πρώτη γραμμή κάθε προσπάθειας για την αντιμετώπιση με σχεδιασμό, επιστημονική ανάλυση, αλλά και εθνική ευαισθησία, τη μέγιστη πρόκληση του δημογραφικού ζητήματος» τόνισε μεταξύ άλλων στην ομιλία του, ο διευθύνων σύμβουλος της Eurobank Φωκίων Καραβίας.
Όπως σημείωσε ο κ. Καραβίας, η Eurobank και παράλληλα η ασφαλιστική Eurolife ήταν οι πρώτοι οργανισμοί του ιδιωτικού τομέα που ανέλαβαν συγκεκριμένες, μεγάλης κλίμακας πρωτοβουλίες με ειδική στόχευση στο δημογραφικό ζήτημα.
Αναλυτικά η ομιλία του
Κύριε Πρωθυπουργέ,
Κύριε Πρόεδρε της Βουλής,
Κυρίες και κύριοι υπουργοί,
Κυρίες και κύριοι,
Θα ξεκινήσω, ευχαριστώντας τον Ελεύθερο Τύπο για τη διοργάνωση αυτού του συνεδρίου, στο οποίο αποδεχτήκαμε με μεγάλη χαρά να συμμετάσχουμε. Όπως πιθανόν γνωρίζετε, η Eurobank και παράλληλα η ασφαλιστική Eurolife ήταν οι πρώτοι οργανισμοί του ιδιωτικού τομέα που ανέλαβαν συγκεκριμένες, μεγάλης κλίμακας πρωτοβουλίες με ειδική στόχευση στο δημογραφικό ζήτημα.
Ανακαλώ συχνά την εναρκτήρια εκδήλωση της πρωτοβουλίας μας για το Δημογραφικό. Ήταν το 2021, η χρονιά στην οποία γιορτάζαμε τα 200 χρόνια από την ελληνική επανάσταση, ένα έτος απολογισμού για το τι η χώρα μας κατάφερε αυτούς τους 2 αιώνες, αλλά και μια ευκαιρία να αναλογιστούμε ποιες είναι οι βασικές προκλήσεις που θα αντιμετωπίσει μελλοντικά.
Στη Eurobank καταλήξαμε ότι το δημογραφικό είναι ένας παράγοντας που επηρεάζει ουσιαστικά κάθε παράμετρο. Την οικονομική ανάπτυξη – οι δημογραφικές προβολές δείχνουν πως στο τέλος του αιώνα το ΑΕΠ της Ελλάδας θα είναι 31% μικρότερο από το 2019 λόγω της προοπτικής μείωσης του πληθυσμού, με ένα μετριοπαθές σενάριο για τη δυναμική της. Και αυτό επηρεάζει και τις προοπτικές κάθε επιχείρησης της χώρας και φυσικά και τις προοπτικές της τράπεζας μας. Την κοινωνική συνοχή – γιατί ξέρουμε ότι σε όλη την Ευρώπη, σε όλη τη Δύση, όλο και λιγότεροι εργαζόμενοι θα πρέπει να σηκώσουν το οικονομικό βάρος του ασφαλιστικού και συνταξιοδοτικού συστήματος, δηλαδή να εγγυηθούν ένα επίπεδο ευημερίας που θεωρούμε κεκτημένο, αλλά γίνεται δυσβάστακτο όταν ανατρέπονται οι ισορροπίες μεταξύ των ηλικιακών ομάδων. Για εμάς στην Ελλάδα, με τις εθνικές ιδιαιτερότητες, επηρεάζει επίσης την πολιτική ασφάλειας από πολλές πλευρές. Χρειαζόμαστε ένα επαρκές ανθρώπινο δυναμικό για την άμυνα και επίσης ένα επίπεδο αμυντικών δαπανών που γίνεται βιώσιμο μόνο εφόσον υφίσταται μια δυναμική οικονομία.
Με δυο λόγια, η πρόκληση του δημογραφικού αντανακλάται συνολικά στην οικονομία, στην κοινωνία και στη χώρα. Αναλάβαμε αυτή την πρωτοβουλία γιατί πιστεύουμε βαθιά ότι ο ιδιωτικός τομέας μπορεί να διαδραματίσει ένα σοβαρό ρόλο στην ανάσχεση της δημογραφικής πρόκλησης. Συνεισφέραμε στην υπέρβαση μιας παλιότερης αντίληψης, ότι το δημογραφικό αφορούσε μόνο το κράτος, την πολιτεία, το δημόσιο τομέα. Αφορά όλους μας. Έγινε γρήγορα αποδεκτή η πρότασή μας, ότι η έκταση του προβλήματος είναι τόσο μεγάλη, ώστε απαιτεί συναίρεση όλων των διαθέσιμων δυνάμεων – και ότι ο ιδιωτικός τομέας είχε και έχει ρόλο να παίξει.
Πρώτον, ο ιδιωτικός τομέας πρέπει να υιοθετήσει πολιτικές που να διευκολύνουν τους εργαζόμενους ώστε να μπορούν να επιδιώξουν την επαγγελματική καταξίωση, χωρίς αυτό να αποβαίνει σε βάρος της οικογένειας. Το δημογραφικό έχει μια οικονομική πτυχή, αλλά δεν είναι η μόνη΄. Είναι εξίσου σημαντική για την κοινωνία η διαχείριση της αξιακής διάστασης. Σε μια πρόσφατη έρευνα, οι ίδιοι οι πολύτεκνοι θεωρούν ότι όχι μόνον η Πολιτεία, αλλά ούτε η κοινωνία δεν παρέχουν στην πολυμελή οικογένεια την αναγκαία υλική, αλλά και ηθική στήριξη: εννιά στους δέκα πιστεύουν πως η μητρότητα δεν έχει στην Ελλάδα την αναγνώριση που της αξίζει. Αυτή η αντίληψη πρέπει να αλλάξει. Χωρίς μια διαφορετική γονεϊκή κουλτούρα, χωρίς την οικογένεια ως σημείο κοινωνικής αναφοράς του και όχι ως εμπόδιο στην προσωπική του ανέλιξη, η δημογραφική τάση δεν θα αντιστραφεί.
Μεγάλοι οργανισμοί με ευρύ κοινωνικό αποτύπωμα, όπως η Eurobank, μπορούν να δώσουν το παράδειγμα. Και γι’αυτό έχουμε το ευρύτερο, πιο ολοκληρωμένο και πιο ισχυρό οικονομικό πλαίσιο στήριξης των ανθρώπων της τράπεζας, που θέλουν να αποκτήσουν οικογένεια, ιδίως μια μεγάλη οικογένεια. Τους κάνουμε πιο εύκολη μια δική τους απόφαση. Δεν αναφέρομαι μόνο στα ευέλικτα ωράρια, τις άδειες μητρότητας, πέραν όσων προβλέπει η νομοθεσία. Αναφέρομαι στις πολιτικές μας για την κάλυψη του κόστους των βρεφονηπιακών σταθμών, στα αποταμιευτικά προγράμματα για τα παιδιά υπαλλήλων, στο πρότυπο πλήρες πρόγραμμα υγειονομικής περίθαλψης, που περιλαμβάνει και την ανάληψη του κόστους εξωσωματικής. Αλλά επίσης μιλώ και για το επίδομα απόκτησης τέκνων, από το πρώτο παιδί, το οποίο όμως για το 3ο και 4ο παιδί γίνεται ένα εντυπωσιακό εφάπαξ οικονομικό βοήθημα: έχουμε θεσπίσει 25.000 ευρώ για το τρίτο παιδί, 30.000 για το 4ο και πάνω – είναι ποσά που μπορούν να κάνουν τη διαφορά για πολυμελείς οικογένειες, ιδίως επειδή τα παρέχουμε αμέσως με τη γέννηση του παιδιού.
Η πρωτοβουλία μας για το δημογραφικό έχει όμως προχώρησε πέρα από πολιτικές που υιοθετήσαμε εσωτερικά, μέσω κοινωνικών δράσεων. Και επειδή δεν μπορούμε να τα κάνουμε όλα, εστιάσαμε από την αρχή τις δράσεις μας σε μια συγκεκριμένη γεωγραφική περιοχή της χώρας, στα ανατολικά σύνορα μας, από τον Έβρο έως το Καστελλόριζο. Εκεί που κάθε γέννηση έχει πολλαπλασιαστική σημασία για την στήριξη της τοπικής κοινωνίας, που με τη σειρά της έχει ξεχωριστό ρόλο στις εθνικές προτεραιότητες.
Εχουμε επιλέξει να πηγαίνουμε μαζί με σταθερούς συνεργάτες κύρους σε κάθε επιμέρους δράση. Συνεργάτες όπως η Αποστολή της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών, αλλά και τις ΜΚΟ Μαζί για το Παιδί και τη Be-live, και την εταιρεία μικροπιστώσεων AFI.
Να ξεκινήσω όμως από εκείνη η δράση, την πιο συγκινητική, για την οποία είμαστε ιδιαίτερα υπερήφανοι. Τη δράση για την υπογονιμότητα, που πηγαίνει βέβαια στην καρδιά του δημογραφικού, που είναι οι γεννήσεις. Συνεργαζόμαστε με τη be-live, τους γιατρούς κ. Βασίλη Κελλάρη και Χάρη Χηνιάδη, και τους ευχαριστώ για άλλη μια φορά και από αυτό το βήμα. Η Τράπεζα καλύπτει όλα τα έξοδα εξωσωματικής γονιμοποίησης για οικογένειες, που αλλιώς δεν θα μπορούσαν να κάνουν αυτό το βήμα. Κι έχουμε έως τώρα 69 μωρά που γεννήθηκαν. Περιμένουμε κι άλλα μωρά, ο αριθμός δεν είναι πια συμβολικός.
Πέρα όμως από αυτή τη δράση που φέρνει περισσότερα μωρά, η πρόσβαση σε βρεφονηπιακούς σταθμούς θεωρείται γενικότερα καθοριστικής σημασίας στις αποφάσεις των νέων να αποκτήσουν παιδιά. H Eurolife, με την οποία έχουμε πολλαπλούς και στενούς δεσμούς, έχει χρηματοδοτήσει και παραδώσει ήδη 6 πρότυπους σταθμούς σε Πάτμο, Άγραφα, Λειψούς, Καστελόριζο και Χάλκη και Κάσο, ενώ άλλοι 12 βρίσκονται υπό κατασκευή σε ανάλογες περιοχές.
Η Eurobank με την Αποστολή της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών, επίσης σταθερό μας συνεργάτη, στείλαμε παιδαγωγούς σε μικρά νησιά, στον Άγιο Ευστράτιο, την Αστυπάλαια, το Καστελόριζο, τις Οινούσσες, τα Ψαρά, την Τήλο, τη Χάλκη και την Κάσο – μια μοναδική ευκαιρία γνώσης σε παιδιά που αλλιώς δεν θα είχαν πρόσβαση σε αντίστοιχες εμπειρίες.
Επίσης μαζί με την Αποστολή έχουμε στηρίξει σχεδόν χίλιες οικογένειες στα πρώτα βήματά τους, με βρεφικά είδη πρώτης ανάγκης. Και συνεργαζόμαστε με την οργάνωση Μαζί για το Παιδί για ένα κρίσιμο και καθόλου δευτερεύον θέμα, τη ψυχολογική στήριξη οικογενειών και νέων, με πάνω από 10.000 ωφελούμενους.
Ωστόσο, οικογένειες με παιδιά έχουν ανάγκη στέγης. Ειδικά για τρίτεκνους και πολύτεκνους δίνουμε εξαιρετικά προνομιακά στεγαστικά δάνεια, δάνεια με επιτόκιο 1%, σταθερό σε όλη τη διάρκεια του δανείου, για να αποκτήσουν πρώτη κατοικία, στα ανατολικά σύνορα της χώρας. Και ήδη έχουμε δώσει αρκετές δεκάδες τέτοια δάνεια, που σε τοπικούς όρους δεν είναι μικρός αριθμός και πιστεύουμε θα αυξηθεί σημαντικά, όσο γίνεται πιο γνωστή η δυνατότητα στις οικογένειες που ενδιαφέρονται.
Δίνουμε ζωή κυριολεκτικά, αλλά και μεταφορικά σε κρίσιμες ακριτικές περιοχές. Στήριξη μιας τοπικής κοινωνίας χρειάζεται και ειδικές δράσεις και αρωγή και προγράμματα βοήθειας και επιδόματα. Αλλά η αναζωγόνησή της θα έρθει μόνο όταν οι άνθρωποι, οι νέοι ιδίως, αποφασίσουν να μείνουν στον τόπο τους ή να γυρίσουν – ή, γιατί όχι, να έρθουν κι άλλοι από τα προβληματικά και υπερδιογκωμένα αστικά κέντρα. Κάνουμε, λοιπόν, κάτι πρωτοποριακό και πολύ ουσιαστικό. Μεταφέρουμε μόνιμες θέσεις εργασίας από την Αθήνα στην Κάτι ακριτική Ελλάδα – τον Έβρο, το βόρειο και ανατολικό Αιγαίο, αξιοποιώντας τις νέες τεχνολογικές δυνατότητες της τηλεργασίας. Έχουμε 75 συναδέλφους -ξαναλέω, μόνιμες θέσεις- που δουλεύουν από τον τόπο τους, από το σπίτι τους μέσω τηλε-εργασίας. Κάτι που αποδείχτηκε ιδιαίτερα ελκυστικό για μητέρες από τον Έβρο και τα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου.
Πέρα από τις θέσεις εργασίας που προσφέραμε εμείς, όμως, χρειάζονται και ευκαιρίες τοπικής επιχειρηματικής δράσης που θα δημιουργήσουν θέσεις απασχόλησης. Εδώ στοχεύει το πρόγραμμα μικροχρηματοδοτήσεων που έχουμε αναπτύξει στον Έβρο σε συνεργασία με την AFI Microfinance στον Έβρο. Αφορά κυρίως νέους ανθρώπους από τον Έβρο, που επιθυμούν να ξεκινήσουν μια νέα επιχειρηματική δράση, αλλά ενδεχομένως δεν ικανοποιούν τα τραπεζικά κριτήρια για λήψη δανείου. Μέσω της AFI, έχουμε ήδη 167 αιτήσεις, πιστεύουμε πως θα φτάσουμε τα 100 δάνεια. Δάνεια με συμβολικό επιτόκιο μόνο 1%, χάρη στην επιδότηση της Τράπεζας. Εκατό νέες επιχειρηματικές προσπάθειες σε μια περιοχή όπως ο Έβρος μπορούν να κάνουν ουσιαστική διαφορά – γιατί κάθε μία που θα πετύχει θα φέρει κι άλλες ιδέες, κι άλλες προσπάθειες, αλλά και διεύρυνση της οικονομικής δραστηριότητας συνολικά.
Αναφέρθηκα σε ορισμένες μόνο από τις δράσεις που έχουμε αναλάβει, εντός της Τράπεζας μας, αλλά και ευρύτερα στις κοινωνίες των ανατολικών μας συνόρων. Ο απολογισμός έχει ένα διπλό νόημα. Να δούμε εάν προχωρούμε σωστά στην κατεύθυνση που ξεκινήσαμε – και πιστεύω ότι αυτό το έχουμε κατακτήσει με βάση όσα ανέφερα. Δεύτερον, να αποφασίσουμε εάν συνεχίζουμε ή εάν η προσπάθεια ολοκληρώθηκε. Το ίδιο το συνέδριο -κι όσα ακούσαμε από τον Πρωθυπουργό- δείχνουν ότι έχουμε δρόμο, αλλά υπάρχει και σχέδιο. Η Eurobank ανανεώνει τη δέσμευσή της να είναι παρούσα και στην πρώτη γραμμή κάθε προσπάθειας για την αντιμετώπιση με σχεδιασμό, επιστημονική ανάλυση, αλλά και εθνική ευαισθησία, τη μέγιστη πρόκληση του δημογραφικού ζητήματος.
Παρουσίαση ΙΙ Δημοσκόπηση για το δημογραφικό Πασχάλης Τεμεκενίδης, Palmos Analysis
Κατά τη διάρκεια της ημερίδας παρουσιάστηκε από τον Πασχάλη Τεμεκενίδη τα αποτελέσματα της δημοσκόπηση της Palmos Analysis που έγινε για λογαριασμό του ΕΤ.
Παρουσίαση Ι: Ελλάδα: Δημογραφικές εξελίξεις και προοπτικές
Ο Βύρων Κοτζαμάνης, Καθηγητής Δημογραφίας, Διευθυντής Ινστιτούτου Δημογραφικών Ερευνών και Μελετών (ΙΔΕΜ) παρουσίασε στο ET Forum μία πολύ σημαντική έρευνα σχετικά με τις δημογραφικές εξελίξεις και προπτικές.
Αναλυτικά τα αποτελέσματα της έρευνας
Κακλαμάνης στο ΕΤ – Forum: Επανασυστήνεται η Ειδική Επιτροπή της Βουλής για το Δημογραφικό
Ο Νικήτας Κακλαμάνης εξέφρασε την έντονη ανησυχία του για το δημογραφικό ζήτημα στην Ελλάδα, «τόσο που μας θέτουν εύλογα σε συναγερμό». Ο Πρόεδρος της Βουλής εξήγγειλε την επανασύσταση της Ειδικής Επιτροπής της Βουλής για το Δημογραφικό προκειμένου, όπως είπε, «τα κόμματα του Κοινοβουλίου να καταλήξουν σε ένα τελικό συμπέρασμα για το σοβαρότατο αυτό ζήτημα το οποίο ν’ αποτελέσει οδηγό για όλες τις επόμενες κυβερνήσεις».
Ο κ. Κακλαμάνης αναφέρθηκε στα επίσημα στοιχεία «που μαρτυρούν μία άβολη αλήθεια για τον ελληνικό πληθυσμό». Όπως είπε, «από τα 11,2 εκατομμύρια του 2005, φτάσαμε στα 10,4 το 2020 και, συνεχίζοντας πτωτικά, οι εκτιμήσεις για το 2050 κάνουν λόγο για 9,03, για να φτάσουν πιθανώς στο τέλος τού αιώνα στα 6,3 εκατομμύρια πληθυσμού». Είναι ένα σενάριο «εξόχως δυστοπικό, αλλά υπαρκτό ως ενδεχόμενο», τόνισε χαρακτηριστικά ο Πρόεδρος της Βουλής.
Σημείωσε δε πως «οι παράγοντες που συντείνουν στη δυσμενή αυτή εξέλιξη, δεν αφορούν μόνο στα φτωχά ποσοστά γεννήσεων, που μας δίνουν έναν εξαιρετικά χαμηλό δείκτη γονιμότητας στο 1,3. Μαζί τους υπολογίζεται τόσο η γήρανση του πληθυσμού, όσο και τα οικονομικά δεδομένα που αποτρέπουν από τη δημιουργία οικογένειας ή οδηγούν σε μεταναστευτικές εκροές».
Ο Πρόεδρος της Βουλής, αφού επισήμανε ότι οι δυσμενείς αυτές μεταβολές δεν είναι αμιγώς εθνικό ζήτημα, καθώς «σε ολόκληρη τη γηραιά ήπειρο παρατηρούνται ανάλογα φαινόμενα», υπογράμμισε ότι «το Δημογραφικό παραμένει ένα πολυπαραγοντικό ζήτημα που απαιτεί μια ολιστική προσέγγιση σε βάθος δεκαετιών, ώστε να φέρει αποτελέσματα στο απώτερο μέλλον».
Στη συνέχεια αναφέρθηκε στο ολοκληρωμένο σχέδιο δράσεων και οικονομικών μέτρων για την ανακούφιση της μεσαίας τάξης και των οικογενειών τους, που εκπονεί η ελληνική πολιτεία, με απώτερο στόχο την αποτελεσματική αντιμετώπιση του φλέγοντος δημογραφικού ζητήματος.
Πρόκειται για «μια γενναία κίνηση με συνολικές παροχές της τάξεως του 1,76 δισ. ευρώ, που θα δώσει την απαραίτητη ανάσα και το κίνητρο για να πάει η Ελλάδα μπροστά» είπε. Κάνοντας μία αναδρομή στο παρελθόν, προέβλεψε πως «ένα “baby boom”, σαν αυτό που παρατηρήθηκε μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, πιθανότατα δε θα ξανασυμβεί ποτέ στην Ελλάδα». Ωστόσο, αναφερόμενος στην εθνική προσπάθεια για την αντιμετώπιση του δημογραφικού, πρόσθεσε πως «με τις κατάλληλες κινήσεις μπορούμε να αναχαιτίσουμε τη δική μας πτωτική τάση μέσα στις επόμενες δεκαετίες. Και αυτό από μόνο του είναι μια πολύτιμη πράξη ευθύνης και σεβασμού προς τις επόμενες γενιές». Και συμπλήρωσε με έμφαση: «Από την εθνική αυτή προσπάθεια κανείς δεν περισσεύει».
Ο Πρόεδρος της Βουλής έκλεισε τον χαιρετισμό του με μία συμβολική απόδοση των γνωστών στίχων του μεγάλου δημιουργού, Λευτέρη Παπαδόπουλου, λέγοντας: «Το παιδί που έχουμε στο νου μας. Το παιδί που αν το υπερασπιστούμε υπάρχει ελπίδα».
Ο χαιρετισμός του Νικήτα Κακλαμάνη
Κυρίες και κύριοι,
φίλες και φίλοι,
είναι ιδιαίτερη η χαρά να συμμετέχω κι εγώ σήμερα μαζί σας στην εξαιρετική πρωτοβουλία της ιστορικής εφημερίδας “Ελεύθερος Τύπος” και των ανθρώπων του, με άξονα το Δημογραφικό.
Εδώ στο Ζάππειο -με τη συνδρομή κορυφαίων επιστημόνων και εκπροσώπων της δημόσιας ζωής- θα επιχειρήσετε να δώσετε απαντήσεις σε ερωτήματα και αγωνίες που διατρέχουν το πεδίο τής οικογένειας, της οικονομίας και γενικότερα της ζωής όπως την ξέρουμε.
Πριν από αιώνες, ο Κικέρων ανέφερε χαριτολογώντας: «πολλά παιδιά-πολλές σκοτούρες. Αλλά κανένα παιδί – καμιά χαρά». Παρ’ όλες λοιπόν τις σκοτούρες, όλοι γνωρίζουμε είτε ως γονείς, είτε ως μέλη τής ευρύτερης οικογένειας, ότι τα παιδιά δεν είναι απλώς μια δική μας ζωτική επιθυμία βασισμένη στην αγάπη και την αφοσίωση, αλλά και ένα πολύτιμο κεφάλαιο, που αφιερώνεται στο μέλλον της πατρίδας.
Για αυτό ακριβώς το έμψυχο κεφάλαιο και για αυτό το κοινό μέλλον, τα μηνύματα που λαμβάνουμε εδώ και χρόνια, αναφορικά με την εξέλιξη των δημογραφικών δεικτών μας, είναι ανησυχητικά. Τόσο που μας θέτουν εύλογα σε συναγερμό.
Τα στοιχεία μαρτυρούν μια άβολη αλήθεια για τον ελληνικό πληθυσμό: από τα 11,2 εκατομμύρια του 2005, φτάσαμε στα 10,4 το 2020 και, συνεχίζοντας πτωτικά, οι εκτιμήσεις για το 2050 κάνουν λόγο για 9,03 για να φτάσουν πιθανώς στο τέλος τού αιώνα στα 6,3 εκατομμύρια πληθυσμού. Ένα σενάριο εξόχως δυστοπικό, αλλά υπαρκτό ως ενδεχόμενο…
Φυσικά οι παράγοντες που συντείνουν στη δυσμενή αυτή εξέλιξη, δεν αφορούν μόνο στα φτωχά ποσοστά γεννήσεων, που μας δίνουν έναν εξαιρετικά χαμηλό δείκτη γονιμότητας στο 1,3. Μαζί τους υπολογίζεται τόσο η γήρανση του πληθυσμού, όσο και τα οικονομικά δεδομένα που αποτρέπουν από τη δημιουργία οικογένειας ή οδηγούν σε μεταναστευτικές εκροές.
Βέβαια, οι δυσμενείς αυτές μεταβολές δεν είναι αμιγώς εθνικό ζήτημα. Σε ολόκληρη τη γηραιά ήπειρο παρατηρούνται ανάλογα φαινόμενα, που έχουν συμπαρασύρει στον κατήφορο και τα αντίστοιχα οικονομικά μεγέθη της Ευρωζώνης. Η Morgan Stanley προσφάτως σε μελέτη της επεσήμανε ότι η γήρανση του πληθυσμού και η συρρίκνωση των εργασιακά ενεργών ηλικιών κατά 6,5%, θα επιφέρει μείωση του ΑΕΠ της Ευρωζώνης κατά 4 ποσοστιαίες μονάδες έως το 2040.
Από όποια, λοιπόν, όψη και να το προσεγγίσουμε, το Δημογραφικό παραμένει ένα πολυπαραγοντικό ζήτημα που απαιτεί μια ολιστική προσέγγιση σε βάθος δεκαετιών, ώστε να φέρει αποτελέσματα στο απώτερο μέλλον.
Σε αυτή την κατεύθυνση, η Ελληνική Πολιτεία εκπόνησε πέρυσι ένα δυνατό Εθνικό Σχέδιο Δράσης για το Δημογραφικό. Στον πυρήνα του έχει συμπεριλάβει ένα πλέγμα μέτρων ευνοϊκών για την οικογένεια, για την ενίσχυση της απασχόλησης, για την ευζωία τού ώριμου πληθυσμού, καθώς επίσης και για την τοπική και περιφερειακή ανάπτυξη, σε συνδυασμό με την εντατική ενημέρωση και ευαισθητοποίηση τής κοινωνίας των πολιτών.
Παράλληλα με το Εθνικό Σχέδιο, πριν από 20 μέρες, κυρώθηκε και το αντίστοιχο οικονομικό πλέγμα μέτρων, τα οποία ενσωματώθηκαν στο Νόμο 5246/2025. Κάτω από την ομπρέλα με τίτλο “Φορολογική μεταρρύθμιση για το δημογραφικό και τη μεσαία τάξη – Μέτρα στήριξης για την κοινωνία και την οικονομία” συγκεντρώθηκαν προσεκτικά όλα τα απαιτούμενα βήματα για τη μείωση των φορολογικών επιβαρύνσεων και την ταυτόχρονη αύξηση του διαθέσιμου εισοδήματος, για την ευρεία βάση του πληθυσμού και κυρίως για τις οικογένειες.
Ανάμεσα στα μέτρα αξίζει να αναφέρω τη μείωση κατά 2 ποσοστιαίες μονάδες των συντελεστών για εισοδήματα έως 40.000 ευρώ. Τις ειδικές μειώσεις για οικογένειες με παιδιά και το μηδενισμό φόρου για τους πολύτεκνους με εισόδημα έως 20.000 ευρώ, αλλά και για τους νέους έως 25 ετών. Τη σταδιακή κατάργηση του ΕΝΦΙΑ στις κύριες κατοικίες μικρών οικισμών, τη μείωση του ΦΠΑ στα ακριτικά νησιά μας, καθώς και τις επιπλέον διευκολύνσεις για ελεύθερους επαγγελματίες και δη για τις νέες μητέρες.
Στον ίδιο Νόμο υπάγονται και στοχευμένες μισθολογικές παρεμβάσεις για την Αστυνομία, την Πυροσβεστική, το Λιμενικό Σώμα, τους Σωφρονιστικούς Υπαλλήλους και για αρκετές ακόμα ειδικές κατηγορίες υπαλλήλων.
Συνοψίζοντάς το με λίγα λόγια, πρόκειται για ένα ολοκληρωμένο σχέδιο ανακούφισης της μεσαίας τάξης και των οικογενειών τους. Μια γενναία κίνηση με συνολικές παροχές της τάξεως του 1,76 δισ. ευρώ, που θα δώσει την απαραίτητη ανάσα και το κίνητρο για να πάει η Ελλάδα μπροστά.
Κυρίες και κύριοι,
φίλες και φίλοι,
όπως προείπα, θα ήμασταν αφελείς αν πιστεύαμε ότι η συντονισμένη δράση, όπως αυτή που έχει αναλάβει η Πολιτεία, θα έφερνε αύριο τα επιθυμητά δημογραφικά αποτελέσματα. Όπως επίσης, είναι αυτονόητο ότι ένα “baby boom”, σαν αυτό που παρατηρήθηκε μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, πιθανότατα δε θα ξανασυμβεί ποτέ. Τόσο στην Ελλάδα, όσο και στον κόσμο. Ωστόσο με τις κατάλληλες κινήσεις μπορούμε να αναχαιτίσουμε τη δική μας πτωτική τάση μέσα στις επόμενες δεκαετίες. Και αυτό από μόνο του είναι μια πολύτιμη πράξη ευθύνης και σεβασμού προς τις επόμενες γενιές.
Σε αυτή την εθνική προσπάθεια κανείς δεν περισσεύει. Ειδικά οι εξαίρετοι επιστήμονες και οι έμπειροι εκπρόσωποι φορέων, που έχω τη χαρά να συναντώ εδώ σήμερα. Γιατί όλοι τους -μαζί με εμάς- έχουν τις ίδιες ανησυχίες και το ίδιο όραμα για το μέλλον.
Ένα όραμα με έναν κεντρικό συμβολισμό: το παιδί, που έχουμε στο νου μας. Το παιδί που αν το υπερασπιστούμε, υπάρχει ελπίδα (Από στίχους του Λευτέρη Παπαδόπουλου: “Υπερασπίσου το παιδί γιατί αν γλιτώσει το παιδί υπάρχει ελπίδα”) .
Έχω λάβει την απόφαση για την επανασύσταση της Ειδικής Επιτροπής της Βουλής για το Δημογραφικό προκειμένου τα κόμματα του Κοινοβουλίου να καταλήξουν σε ένα τελικό συμπέρασμα για το σοβαρότατο αυτό ζήτημα το οποίο ν’ αποτελέσει οδηγό για όλες τις επόμενες κυβερνήσεις.
Το Δημογραφικό και η Ελλάδα του 2040
Ο διευθυντής του Ελεύθερου Τύπου Γιάννης Τσαπρούνης ανοίγοντας την ημερίδα ανάφερε τα εξής:
Σήμερα ο «Ελεύθερος Τύπος» διοργανώνει το 2ο ET-Forum με θέμα το Δημογραφικό. Ξεκινήσαμε από την άκρη της Ελλάδας -από την Αλεξανδρούπολη στις 11 Ιουνίου- και έχουμε θέσει ως στόχο να γυρίσουμε κάθε γωνιά της χώρας, για να αναδείξουμε τα προβλήματα, αλλά και τις ευκαιρίες κάθε τόπου, θέλοντας να βάλουμε και εμείς ένα μικρό λιθαράκι στην προσπάθεια να προχωρήσει η Ελλάδα προς τα εμπρός. Γι’ αυτό και ο τίτλος των ET-Forum είναι: «Η Ελλάδα του αύριο, σήμερα».
ΤΟ Δημογραφικό είναι μια πολυπαραγοντική εξίσωση. Μακάρι να ήταν μόνο οικονομικό το πρόβλημα. Κάποια στιγμή θα λυνόταν. Προφανώς και παίζει ρόλο η οικονομία, αλλά δεν είναι μόνο αυτό. Ο δείκτης γονιμότητας στην Ελλάδα βρίσκεται στο 1,3, όταν ο ευρωπαϊκός μέσος όρος είναι στο 1,4, στην Ασία στο 1,9, στη Νότια Αμερική στο 1,8, στη Βόρεια Αμερική στο 1,6 και στην Αφρική στο 4. Η Ελβετία, μία χώρα που έχει από τα υψηλότερα κατά κεφαλήν ΑΕΠ, βρίσκεται στο 1,4, ενώ η Νιγηρία, που έχει από τα χαμηλότερα κατά κεφαλήν ΑΕΠ, σπάει κοντέρ, με τον δείκτη γονιμότητας να έχει ανέλθει στο 4,3. Ενα τελευταίο παράδειγμα. Ποια χώρα έχει τεράστιο δημογραφικό πρόβλημα; Η Κίνα, που έχει πληθυσμό 1,4 δισ. Ναι, στη χώρα που εφαρμόστηκε «η πολιτική του ενός παιδιού» από το 1979 έως το 2015 για να μπει φρένο στον υπερπληθυσμό, τώρα αντιμετωπίζουν πρόβλημα υπογεννητικότητας, με τον δείκτη γονιμότητας να έχει καταρρεύσει στο 1,0.
ΜΕ δυο λόγια, από τα παγκόσμια στοιχεία για το Δημογραφικό αναδεικνύεται πως, πέρα από το οικονομικό ζήτημα, κυρίαρχο ρόλο στη μείωση των γεννήσεων παίζει αυτό που αποκαλούμε «ο τρόπος ζωής».
ΟΦΕΙΛΟΥΜΕ να αντιληφθούμε πως το δημογραφικό πρόβλημα δεν είναι κάτι αόριστο και θεωρητικό, ούτε θα έρθει κάποια στιγμή στο μέλλον. Είναι, ήδη, εδώ. Με ρώτησαν γιατί βάλατε ως τίτλο στο φόρουμ «Το Δημογραφικό και η Ελλάδα του 2040». Η απάντηση είναι πως σε 15 χρόνια από σήμερα θα βιώνουμε με επώδυνο τρόπο τις συνέπειες, αν δεν λάβουμε μέτρα. Το 2012-2013 τα παιδιά μου πήγαν στην πρώτη δημοτικού. Τότε, στο σχολείο της γειτονιάς τα τμήματα κάθε τάξης ήταν γεμάτα με 25 μαθητές το καθένα. Σήμερα, τα δύο τμήματα κάθε τάξης με δυσκολία φτάνουν τα 25 παιδιά. Ακούμε τις αντιδράσεις για συγχωνεύσεις τμημάτων. Βλέπουμε το δέντρο και χάνουμε το δάσος, γιατί στα επόμενα χρόνια θα δούμε συγχωνεύσεις και λουκέτα όχι τμημάτων αλλά σχολείων, ακόμα και μέσα στην Αθήνα.
ΑΣ κάνουμε μια προβολή στο μέλλον, στο 2040, όταν τα πρωτάκια του 2025 θα βγαίνουν στην αγορά εργασίας. Και να δούμε όταν η επόμενη γενιά θα είναι μικρότερη σε πληθυσμό κατά 30%, τι θα σημάνει αυτό για την έλλειψη εργαζομένων, για την παραγωγή και την κατανάλωση, για το ασφαλιστικό σύστημα και βέβαια, για την γεωπολιτική ισχύ της Ελλάδας. Βλέπουμε τα χωριά στην ελληνική περιφέρεια να ερημώνουν, τις πληγές του brain drain της προηγούμενης δεκαετίας της κρίσης να μην έχουν ακόμα επουλωθεί και αυτή τη στιγμή οι νέοι να εμφανίζονται ακόμα πιο επιφυλακτικοί απέναντι στο ενδεχόμενο να δημιουργήσουν οικογένεια και να κάνουν παιδιά.
ΧΑΡΗ στις πολιτικές και τις μεταρρυθμίσεις της κυβέρνησης του Κυριάκου Μητσοτάκη η χώρα έχει εισέλθει σε έναν ενάρετο κύκλο στην οικονομία με ανάπτυξη, πλεονάσματα, μείωση του δημόσιου χρέους. Το κρίσιμο διακύβευμα, πλέον, είναι, πέρα από τις μεταρρυθμίσεις που υλοποιούνται και σχεδιάζονται για να κάνει η Ελλάδα περισσότερα βήματα προς τα εμπρός, να προσπαθήσουμε να μειώσουμε το ετήσιο έλλειμμα ανθρώπων, το οποίο δείχνει να μειώνεται ο πληθυσμός κατά 50.000-60.000 κάθε χρόνο.
Μαγικές λύσεις δεν υπάρχουν. Τα πρώτα βήματα έχουν ήδη γίνει: Η κυβέρνηση Μητσοτάκη παρουσίασε το πρώτο Εθνικό Σχέδιο για το Δημογραφικό, μείωσε δραστικά τη φορολογία εισοδήματος για οικογένειες με παιδιά, καθιέρωσε τη μηδενική ή ελάχιστη φορολογία για πολύτεκνους και νέους έως 30 ετών, θεσμοθέτησε νέα επιδόματα, όπως αυτό της γέννησης.
ΧΡΕΙΑΖΟΝΤΑΙ, όμως, πολλά ακόμα και όχι μόνο σε οικονομικό επίπεδο. Ενα ολιστικό σχέδιο για το Δημογραφικό, ίσως, και η ενσωμάτωση παραμέτρων για το Δημογραφικό σε κάθε νομοσχέδιο, σε κάθε μεταρρύθμιση, σε κάθε δράση της Πολιτείας. Και δεν πρέπει να φοβηθούμε ανοίξουμε την κουβέντα για τη μόνιμη μετανάστευση. Αυτά θα συζητήσουμε σήμερα εδώ. Οχι με μιζέρια και γκρίνιες, αλλά με ρεαλισμό και θετικό πρόσημο για τις προκλήσεις και τις προοπτικές του μέλλοντος.
Ο Εκπρόσωπος του Mακαριωτάτου Αρχιεπισκόπου Αθηνών και πάσης Ελλάδος κ.κ. Ιερώνυμου Β΄, ο θεοφιλέστατος επίσκοπος Ταλαντίου, κ. Θεολόγος τόνισε: «Αρνητικά στην υπογεννητικότητα συμβάλει η εκοσμίκευση και η αποιεροποίηση της κοινωνίας και η υποτίμηση του κλασικού γάμου και του οικογενειακού θεσμού. Η κυρίαρχη κουλτούρα των ασταθών ερωτικών σχέσεων. Η δημογραφική κατάρρευση ξεκίνησε τη δεκαετία του 1980 δηλαδή ταυτόχρονα με την άνοδο του βιοτικού επιπέδου. Η Εκκλησία της Ελλάδας δεν περιορίζεται σε ηθικοπλαστικού τύπου κηρύγματα. Εχει αναλάβει πρωτοβουλίες ενίσχυσης της γεννητικότητας».
Ροή Ειδήσεων 
