Πολύπλοκες μεταναστεύσεις στη Μεσόγειο

Τα στοιχεία προέρχονται από το πρόγραμμα δορυφορικής παρακολούθησης που υλοποιείται στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού έργου LIFE MareNatura και αποκαλύπτουν ότι οι χελώνες δεν ακολουθούν ένα ενιαίο μοτίβο μετακίνησης, αλλά υιοθετούν πολλαπλές και ευέλικτες στρατηγικές, οι οποίες συχνά εκπλήσσουν ακόμη και τους ειδικούς.

Όπως αναφέρει η συντονίστρια ερευνητικών θεμάτων του Συλλόγου, Δρ. Αλίκη Παναγοπούλου, «οι χελώνες δεν ακολουθούν μία μόνο “τυπική” στρατηγική, αλλά παρουσιάζουν μια εντυπωσιακή ποικιλία συμπεριφορών κατά τη διάρκεια των μεταναστεύσεών τους προς τα διατροφικά τους πεδία». Η παρακολούθηση 18 χελωνών το 2024 και 20 το 2025 προσέφερε ένα μοναδικό παράθυρο στον τρόπο με τον οποίο κινούνται στη Μεσόγειο, αποκαλύπτοντας τρεις βασικές στρατηγικές μετανάστευσης και ορισμένες ειδικές περιπτώσεις που δείχνουν πόσο περίπλοκη είναι η συμπεριφορά τους.

Η πρώτη στρατηγική αφορά τις χελώνες που επιλέγουν έναν προορισμό και παραμένουν εκεί για μεγάλο χρονικό διάστημα. Η «Δάφνη» εγκαταστάθηκε στο λιμάνι της Σμύρνης, ενώ το 2025 η «Άρια» και η «Μαρίνα» φαίνεται να «ενθουσιάστηκαν» με τις νέες τους περιοχές, στον Κόλπο του Kotor στο Μαυροβούνιο και στον Κόλπο Boughrara της Τυνησίας αντίστοιχα. Η δεύτερη στρατηγική αφορά χελώνες που κινούνται δυναμικά μεταξύ βαθιών και ρηχών νερών, πιθανόν αναζητώντας τροφή. Η «Χάριετ» αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα, με συνεχείς μετακινήσεις στην Αδριατική. Η τρίτη στρατηγική αφορά τις χελώνες που δεν «στέκονται» πουθενά: η «Αριάδνη» διέσχισε μεγάλες αποστάσεις φτάνοντας μέχρι τη Μαγιόρκα και την Αλγερία, χωρίς καμία στάση.

Εξίσου ενδιαφέρουσα είναι η συμπεριφορά που καταγράφηκε το 2025, κατά την οποία μία χελώνα ωοτοκεί σε διαφορετικές παραλίες μέσα στην ίδια περίοδο. Οι «Άρτεμις» και «Λήδα» ακολούθησαν αυτή τη στρατηγική διασποράς κινδύνου, επιλέγοντας διαφορετικές παραλίες της Κρήτης για τις φωλιές τους.

Τα ευρήματα οδηγούν σε σημαντικά συμπεράσματα για τη βιολογία και την προστασία των θαλάσσιων χελωνών. Όπως επισημαίνει ο ΑΡΧΕΛΩΝ, «οι χελώνες μπορεί να φωλιάζουν μακριά από την περιοχή όπου αρχικά εντοπίστηκαν», ενώ μετά την τελευταία φωλιά «εγκαταλείπουν την περιοχή ωοτοκίας». Επιπλέον, «ακολουθούν πολλαπλές και ευέλικτες στρατηγικές μετακίνησης», χρησιμοποιούν τόσο παράκτια όσο και ωκεάνια ενδιαιτήματα και εμφανίζουν συχνότερη παρουσία στη Δυτική Μεσόγειο.

Η κατανόηση της πολυπλοκότητας είναι κρίσιμη για την αποτελεσματική προστασία του είδους, καθώς «δεν αρκεί η προστασία μόνο των παραλιών ωοτοκίας αλλά μια ευρύτερη, διασυνοριακή προσέγγιση που να λαμβάνει υπόψη ολόκληρο το φάσμα των μετακινήσεών τους».

Τα δεδομένα του ΑΡΧΕΛΩΝ αποδεικνύουν ότι κάθε χελώνα έχει τη «δική της ιστορία» και ότι αυτές οι ιστορίες βοηθούν τους επιστήμονες να διαμορφώσουν πιο ολοκληρωμένες στρατηγικές προστασίας. Η παρουσίαση των αναλυτικών αποτελεσμάτων θα γίνει στο 8ο Μεσογειακό Συνέδριο για τις Θαλάσσιες Χελώνες, που θα πραγματοποιηθεί στην Ελλάδα στις 9–13 Νοεμβρίου. Το συνέδριο, που διοργανώνεται από τον ΑΡΧΕΛΩΝ, αποτελεί το κορυφαίο σημείο συνάντησης για επιστήμονες, ερευνητές και φορείς που εργάζονται για τη μελέτη και προστασία των θαλάσσιων χελωνών στη Μεσόγειο.