Αυξήσεις στη φορολογία των καπνικών προϊόντων έρχονται και στην Ελλάδα, με τις τελικές αποφάσεις να αναμένεται να καθορίσουν το ύψος της επιβάρυνσης για τους καπνιστές, αλλά και το μέλλον χιλιάδων μικρών επιχειρήσεων που στηρίζουν σημαντικό μέρος της δραστηριότητάς τους στην πώληση τσιγάρων.
Το ενδεχόμενο η τιμή ενός πακέτου να φτάσει ακόμη και τα 12 με 13,5 ευρώ, εφόσον εφαρμοστεί εξαρχής ο ανώτατος φορολογικός συντελεστής, βρίσκεται στο τραπέζι, την ώρα που ο κλάδος ζητά σταδιακές αυξήσεις, προκειμένου να αποφευχθούν απότομες ανατιμήσεις και περαιτέρω ενίσχυση του λαθρεμπορίου.
Την ίδια στιγμή, η ελληνική πλευρά εμφανίζεται να έχει πετύχει βελτιώσεις στη συμβιβαστική πρόταση που συζητήθηκε στο ECOFIN, με τις αυξήσεις να προβλέπεται να είναι πιο λελογισμένες και να εφαρμοστούν από το 2036, αντί του 2028 που προέβλεπε αρχικά η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Ο πρόεδρος της Ένωσης Καπνοπωλών, Ψιλικών και Ενοικιαστών Περιπτέρων Μακεδονίας, Κώστας Ιακώβου, μιλώντας στο ΕΤ Magazine, εκτιμά ότι ένα πακέτο τσιγάρων θα μπορούσε να διαμορφωθεί στα 6 με 6,5 ευρώ, εφόσον επιλεγεί η σταδιακή εφαρμογή των νέων συντελεστών, ενώ επισημαίνει ότι αυξήσεις αναμένονται και στον καπνό, καθώς και στα προϊόντα θερμαινόμενου καπνού. Παράλληλα, αναφέρεται στη μασώμενη νικοτίνη, ένα νέο προϊόν που προωθείται στην αγορά.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν οι πιθανές επιπτώσεις στην αγορά, καθώς, όπως τονίζει, μια απότομη αύξηση της φορολογίας μπορεί να ενισχύσει τη διακίνηση παράνομων τσιγάρων, να περιορίσει περαιτέρω τα περιθώρια κέρδους των επιχειρήσεων εμπορίας καπνικών προϊόντων και να οδηγήσει σε λουκέτα περιπτέρων και απώλεια θέσεων εργασίας. Το 95% των περιπτέρων, σύμφωνα με τον ίδιο, αποτελεί ουσιαστικά οικογενειακή επιχείρηση, ενώ σημαντικό είναι και το ζήτημα του εισοδήματος που εξασφαλίζουν από αυτά οι ανάπηροι πολέμου. Ο κ. Ιακώβου υπογραμμίζει, μάλιστα, ότι οι ευρωπαϊκές αποφάσεις θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τις ιδιαιτερότητες της ελληνικής αγοράς και τον διαφορετικό ρόλο που έχει το περίπτερο στη χώρα μας.
Διαβάστε Επίσης
Οι διαπραγματεύσεις στην Ευρώπη και το ενδεχόμενο για πακέτο έως 13,5 ευρώ
«Ο φόρος θα ανέβει αρκετά έτσι όπως φαίνεται. Οι διαβουλεύσεις γίνονται τα τελευταία 2 χρόνια και είναι κοντά στο να παρθεί μία μόνιμη απόφαση. Την προηγούμενη φορά αρνητική ήταν η Σουηδία και τώρα η Μάλτα, ωστόσο το επόμενο ECOFIN που θα γίνει σε περίπου ένα μήνα και θα γίνουν διαπραγματεύσεις και πάλι, θεωρώ πως θα τελεσφορήσουν», αναφέρει χαρακτηριστικά στο ET Magazine ο πρόεδρος της Ένωσης, περιγράφοντας το κλίμα των διαπραγματεύσεων σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Όπως εξηγεί, καθοριστικό ρόλο θα παίξει ο τρόπος με τον οποίο η Ελληνική Κυβέρνηση θα επιλέξει να εφαρμόσει τις νέες φορολογικές επιβαρύνσεις, καθώς υπάρχει διαφορά ανάμεσα στην άμεση επιβολή του ανώτατου συντελεστή και στη σταδιακή προσαρμογή.
«Η Κυβέρνηση πρέπει να δει πώς θα εφαρμόσει τις αυξήσεις και αν θα ξεκινήσει από τον ανώτατο φόρο που μπορεί να τινάξει το πακέτο στα 12 με 13,5 ευρώ ή θα ανεβαίνει σταδιακά ο φόρος».
Ο κ. Ιακώβου υπενθυμίζει ότι η ελληνική αγορά έχει ήδη βιώσει μεγάλες αυξήσεις στη φορολογία των καπνικών προϊόντων, με σημαντικές συνέπειες στη νόμιμη και παράνομη αγορά.
«Εδώ θα πρέπει να υπενθυμίσουμε ότι το 2010 με την Τρόικα είχαν γίνει οι πρώτες μεγάλες αυξήσεις, οι οποίες ήταν και απανωτές τα πρώτα τρία χρόνια και από το 65% του φόρου κατανάλωσης είχε φτάσει στο 90 με 95%, ενώ από το 3% στα λαθραία τσιγάρα φτάσαμε στο 25 με 27%».
Ο πρόεδρος της Ένωσης Καπνοπωλών, Ψιλικών και Ενοικιαστών Περιπτέρων Μακεδονίας, Κώστας Ιακώβου
Όπως προσθέτει, η ευρωπαϊκή στόχευση πίσω από την αύξηση των τιμών συνδέεται με την προσπάθεια περιορισμού του καπνίσματος και των επιπτώσεων που αυτό έχει στη δημόσια υγεία, καθώς και με τη μείωση των κονδυλίων που απαιτούνται από τα υπουργεία Υγείας για την αντιμετώπιση παθήσεων που σχετίζονται με το κάπνισμα.
Ωστόσο, ο ίδιος τονίζει ότι πριν από οποιαδήποτε αύξηση θα πρέπει να διασφαλιστεί πως δεν θα υπάρξει νέα διόγκωση του παράνομου εμπορίου.
«Η Ευρώπη οραματίζεται μέσα από την αύξηση των τιμών να περιορίσει τους καπνιστές και ταυτόχρονα να έχει λιγότερα κονδύλια για τα υπουργεία Υγείας όσον αφορά τις παθήσεις λόγω του καπνίσματος. Αλλά αρχικά πρέπει να διασφαλίσει ότι δεν θα υπάρξει αύξηση του λαθραίου τσιγάρου και πρέπει να θυμηθούμε ότι τα λαθραία τσιγάρα είναι επικίνδυνα και για την υγεία, διότι έχουν βρεθεί μέσα περιττώματα από τρωκτικά, ξύλα και άλλες επιβλαβείς ουσίες, σε σχέση με τα τσιγάρα που κυκλοφορούν από τις εταιρείες, οι οποίες περνούν όλες τις απαραίτητες πιστοποιήσεις, προκειμένου να τα κυκλοφορήσουν στην αγορά».
Σταδιακές αυξήσεις έως το 2036 ζητά ο κλάδος
Την ανάγκη να εφαρμοστούν οι νέοι φόροι σταδιακά υπογραμμίζει στο ET Magazine ο πρόεδρος της Ένωσης, συνδέοντας την επιλογή αυτή τόσο με την προστασία των καταναλωτών όσο και με τη βιωσιμότητα των επιχειρήσεων του κλάδου. «Το πιο ορθό θα είναι η Κυβέρνηση να αυξήσει τον φόρο σταδιακά.».
Στο ίδιο πλαίσιο, ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης, έχει τονίσει ότι στη συμβιβαστική πρόταση που θα συζητήθηκε στο ECOFIN η Ελλάδα, μαζί με άλλες χώρες, πέτυχε βελτιωμένο κείμενο σε σχέση με την αρχική πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Ειδικότερα, οι αυξήσεις στη φορολογία θα είναι πιο λελογισμένες και θα εφαρμοστούν από το 2036, αντί του 2028 που προβλεπόταν αρχικά.
Ο Υπουργός έχει επισημάνει ότι προτεραιότητα παραμένει η δημόσια υγεία, γι’ αυτό και οι νέοι φορολογικοί συντελεστές σχεδιάστηκαν ώστε να είναι πιο ρεαλιστικοί και αναλογικοί, δίνοντας παράλληλα επαρκή περίοδο προσαρμογής στην αγορά. Όπως έχει αναφέρει, ο συγκεκριμένος κλάδος προσφέρει μεγάλη προστιθέμενη αξία τόσο στη χώρα όσο και στην περιοχή της Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης.
Κλείνοντας τις σχετικές τοποθετήσεις του, ο κ. Πιερρακάκης σημείωσε ότι η Ελλάδα μπορεί να πετύχει πολλά στην Ευρώπη με σχέδιο, επιμονή και διαρκή διαπραγμάτευση, αναδεικνύοντας τα οφέλη που μπορούν να προκύψουν για την ελληνική οικονομία.
Πώς επηρεάζονται τα περίπτερα και οι επιχειρήσεις του κλάδου
Ο κ. Ιακώβου εκτιμά ότι η σταδιακή εφαρμογή των αυξήσεων θα μπορούσε να περιορίσει τις πιέσεις στην αγορά και να αποτρέψει μια νέα συρρίκνωση των σημείων πώλησης. Όπως εξηγεί, τα περίπτερα αντιμετωπίζουν ήδη σημαντικές δυσκολίες επιβίωσης, καθώς διαθέτουν περιορισμένο αριθμό κωδικών προϊόντων και σε πολλές περιπτώσεις στηρίζονται σε μεγάλο βαθμό στα καπνικά προϊόντα.
«Με αυτό τον τρόπο θα βοηθήσει αρχικά στη μη αύξηση του τσιγάρου, ώστε να κλείσουν και αρκετά σημεία πώλησης, όπως τα περίπτερα, τα οποία δεν έχουν μεγάλο όγκο εμπορευμάτων και κατά βάση στηρίζονται σε αυτό το προϊόν. Θεωρώ ότι ένα πακέτο θα κυμαίνεται γύρω στα 6 με 6,5 ευρώ, ενώ μεγάλη συζήτηση γίνεται και για τη μασημένη νικοτίνη, η οποία είναι ένα νέο προϊόν που προωθείται. Επίσης, αυξήσεις σίγουρα θα υπάρξουν εκτός από τα πακέτα, και στον καπνό, αλλά και στα προϊόντα θερμαινόμενης τάσης όπως Terea, τα οποία είναι η νέα τάση και εξέλιξη του τσιγάρου».
Παράλληλα, αναφέρεται στις αλλαγές που έχουν ήδη σημειωθεί στον χώρο της λιανικής πώλησης καπνικών προϊόντων, επισημαίνοντας ότι αρκετοί επαγγελματίες αναγκάστηκαν να προσαρμοστούν στα νέα δεδομένα, μετατρέποντας τα περίπτερά τους σε καταστήματα με ευρύτερη γκάμα προϊόντων.
«Εμείς ως Σωματείο από το 2010 και μετά την πρώτη μεικτή άδεια που είχε βγει για κατάστημα στη Θεσσαλονίκη είδαμε αρκετούς ιδιοκτήτες περιπτέρων να μεταπηδούν σε τέτοιου είδους καταστήματα, που τα είχαν μέσα τρόφιμα, καφέδες, τα πάντα. Όσον αφορά εκείνους που έμειναν μόνο στα περίπτερα είναι πολύ δύσκολη η επιβίωσή τους σήμερα, λόγω των λίγων κωδικών που διαθέτουν».
Ο φόβος για λουκέτα και απώλεια θέσεων εργασίας
Ιδιαίτερη έμφαση δίνει ο πρόεδρος της Ένωσης στις κοινωνικές και οικονομικές συνέπειες που θα μπορούσε να έχει μια απότομη αύξηση της φορολογίας. Όπως τονίζει, τα περισσότερα περίπτερα δεν αποτελούν απλώς εμπορικές επιχειρήσεις, αλλά οικογενειακές δραστηριότητες από τις οποίες εξασφαλίζονται τα προς το ζην για ολόκληρα νοικοκυριά.
«Αν γίνει μεγάλη αύξηση στα τσιγάρα και όχι σταδιακή είναι σχεδόν σίγουρο ότι θα χαθούν θέσεις εργασίας, γιατί τα περισσότερα περίπτερα, το 95% αυτών, είναι οικογενειακές ουσιαστικά επιχειρήσεις. Δηλαδή δουλεύουν μέσα σε ένα περίπτερο η μητέρα, ο πατέρας, ο γιος, η κόρη και βγαίνει ένας μισθός που μπαίνει στο σπίτι».
Όπως προσθέτει στο ET Magazine, μια τέτοια εξέλιξη δεν θα επηρεάσει μόνο τους επαγγελματίες που δραστηριοποιούνται στον κλάδο, αλλά και ειδικές κοινωνικές ομάδες που έχουν συνδέσει την οικονομική τους ενίσχυση με τη λειτουργία των περιπτέρων.
«Εάν συμβεί η μεγάλη αύξηση θα μειωθούν τα περίπτερα, ενώ θα υπάρξει πρόβλημα και για τους ανάπηρους πολέμους, στους οποίους έμπαινε ένα εισόδημα από τα περίπτερα, ως βοήθεια από το κράτος, προκειμένου να ανταπεξέλθουν».
Η ιδιαιτερότητα της ελληνικής αγοράς και ο ρόλος των περιπτέρων
Κλείνοντας, ο κ. Ιακώβου επισημαίνει ότι η Ένωση συμμετέχει διαχρονικά στις διαβουλεύσεις για τη φορολογία των καπνικών προϊόντων, επιχειρώντας να μεταφέρει στους Ευρωπαίους αξιωματούχους την πραγματική εικόνα της ελληνικής αγοράς και τη σημασία που εξακολουθούν να έχουν τα περίπτερα για την οικονομική και κοινωνική ζωή της χώρας.
Όπως τονίζει, το μοντέλο λειτουργίας των ελληνικών περιπτέρων διαφέρει σημαντικά από εκείνο που έχουν συνηθίσει άλλες ευρωπαϊκές χώρες, γεγονός που καθιστά αναγκαία την προσαρμογή των αποφάσεων στις ιδιαιτερότητες της εγχώριας αγοράς.
«Εμείς παίρνουμε πάντα μέρος στις διαβουλεύσεις πάνω σε αυτό το κομμάτι και προσπαθούμε ουσιαστικά να δώσουμε στους Ευρωπαίους να καταλάβουν τι είναι το περίπτερο στην Ελλάδα, διότι αυτοί έχουν τελείως διαφορετική εικόνα».
