Συντάξεις: Οι 4 λόγοι που φέρνουν κύμα εξόδου

Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΕΦΚΑ, οι αιτήσεις που υποβάλλονται είναι κατά 50% για σύνταξη λόγω γήρατος, κατά 21% λόγω θανάτου συνταξιούχου, κατά 3,5% λόγω θανάτου ασφαλισμένου και κατά 26% για σύνταξη λόγω αναπηρίας.

Οι λόγοι

Το μεγάλο κύμα συνταξιοδοτήσεων όσον αφορά τις συντάξεις λόγω γήρατος, που καταλαμβάνουν το 50% των αιτήσεων, οφείλεται σε 4 λόγους που είναι οι εξής:

1 Τα μεταβατικά όρια ηλικίας για σύνταξη πριν από τα 62. Τα μεταβατικά όρια ηλικίας για τους παλαιούς ασφαλισμένους εξαρτώνται από το πότε συμπληρώθηκαν οι ηλικίες των 50 έως 60 ετών. Για παράδειγμα, ασφαλισμένοι που είχαν συμπληρώσει το 50ό έως 55ο έτος μέχρι το 2018 μπορούν να συνταξιοδοτηθούν το 2026 ακόμη και με όρια ηλικίας από 58,5 ετών για μειωμένη σύνταξη. Αντίθετα, όσοι συμπλήρωσαν τις ίδιες ηλικίες από το 2019 έως το 2021 οδηγούνται πλέον σε ηλικίες συνταξιοδότησης από 62 έως 65 ετών.

2 Η ανησυχία για αλλαγές στο ασφαλιστικό και κυρίως σε μια πιθανή αύξηση των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης με βάση τη ρήτρα για το προσδόκιμο ζωής μετά το 65ο έτος. Η ρήτρα αυτή συνδέει ανά τριετία την εξέλιξη του προσδόκιμου ζωής με τις ηλικίες συνταξιοδότησης και στην πράξη οδηγεί σε αυτόματη αύξηση των ορίων ηλικίας, εφόσον ανεβαίνει και το προσδόκιμο ζωής μετά το 65^ο έτος. Μέχρι στιγμής η ρήτρα δεν έχει εφαρμοστεί. Ο επόμενος σταθμός που θα εξεταστεί αν θα αυξηθούν τα όρια ηλικίας είναι το 2027, αλλά η ηγεσία του υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης δηλώνει ότι δεν εξετάζονται αλλαγές ορίων ηλικίας το 2027. Για το 2030 όμως θεωρείται αναμενόμενο, αν όχι βέβαιο, ότι θα υπάρχουν αλλαγές με βάση τη ρήτρα προσδόκιμου ζωής στα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης. Το προβλέπει μάλιστα και η πρόσφατη έκθεση της Κομισιόν για τη γήρανση του πληθυσμού που εκτιμά ότι ως το 2030 τα όρια ηλικίας θα αυξηθούν κατά 1 έτος.

3 Ο υπολογισμός των νέων συντάξεων που κρύβει δύο παγίδες: Η μία είναι η διεύρυνση της βάσης υπολογισμού των συντάξεων με την προσθήκη των αποδοχών κάθε έτους στον μέσο όρο των αποδοχών από το 2002 και μετά που καθορίζουν το ύψος της σύνταξης. Στην πράξη σταδιακά λαμβάνονται υπόψη οι αποδοχές όλο και μεγαλύτερου εργασιακού βίου για τον υπολογισμό της σύνταξης καθώς συνυπολογίζονται και μεγάλα διαστήματα με χαμηλούς μισθούς ή με μικρότερες αυξήσεις απ’ ό,τι στο παρελθόν. Οσο περισσότερα χρόνια χαμηλών εισφορών και μισθών προστίθενται στον μέσο όρο των αποδοχών που λαμβάνονται υπόψη για τη σύνταξη, τόσο μικρότερη θα είναι και η σύνταξη που αντιστοιχεί σε αυτές τις αποδοχές-εισφορές. Η δεύτερη παγίδα είναι ότι η παραμονή μετά το 40ό έτος ασφάλισης αποδίδει ελάχιστα στο ποσό της σύνταξης, οπότε οι ασφαλισμένοι που συμπληρώνουν τη 40ετία αποχωρούν άμεσα γιατί μετά τη 40ετία πληρώνουν εισφορές χωρίς ουσιαστικό αντίκρισμα στη σύνταξη.

4 Η δυνατότητα απασχόλησης των συνταξιούχων χωρίς να κόβεται η σύνταξη. Σήμερα απασχολούνται 308.000 συνταξιούχοι με μέση ηλικία 62-65 ετών, καθώς επανεντάχθηκαν στην αγορά εργασίας για να βελτιώσουν το εισόδημά τους. Για κάθε έτος απασχόλησης μάλιστα οι εργαζόμενοι συνταξιούχοι κερδίζουν ένα μικρό μπόνους προσαύξησης της σύνταξης που ανάλογα με τις αποδοχές και τη διάρκεια της εργασίας τους κυμαίνεται από 10 ευρώ για ένα έτος απασχόλησης με αποδοχές 800 ευρώ ως 100 ευρώ για πέντε έτη με αποδοχές 1.500 ευρώ.

Πλεόνασμα 862 εκατ. ευρώ για τον ΕΦΚΑ

Η φετινή χρονιά είναι η έβδομη κατά σειρά στην οποία οι συνταξιοδοτήσεις πλησιάζουν σε αριθμό-ρεκόρ. Παρά τη μεγάλη έξοδο των ασφαλισμένων στη σύνταξη, ο ΕΦΚΑ αναμένεται να εμφανίσει πλεόνασμα για το 2026, το οποίο στην τελευταία αναθεώρηση του προϋπολογισμού του (Οκτώβριος 2026) εκτιμάται ότι θα ανέλθει στα 862 εκατ. ευρώ για το σύνολο των κλάδων κύριας σύνταξης, επικουρικής και εφάπαξ.

*Ποσά συντάξεων μικτά

*Ποσά συντάξεων μικτά