Ανησυχίες για αυξήσεις στις τιμές των τσιγάρων εγείρει η συζήτηση για την αναθεώρηση της ευρωπαϊκής φορολογίας στα προϊόντα καπνού. Το ζήτημα θα τεθεί επί τάπητος τη δευτέρα (09/11) στη συνεδρίαση του ECOFIN στις Βρυξέλλες.
Στόχος είναι η αναθεώρηση του πλαισίου που είναι σε ισχύ από το 2011. Στο πλαίσιο αυτό, η νέα συμβιβαστική πρόταση της Ιρλανδίας, που ασκεί την προεδρία της ΕΕ, προβλέπει υψηλότερους ελάχιστους ειδικούς φόρους κατανάλωσης στα τσιγάρα και τον καπνό, νέες επιβαρύνσεις στα ηλεκτρονικά τσιγάρα και στα προϊόντα νικοτίνης, καθώς και αυστηρότερους ενδεικτικούς περιορισμούς στις αγορές καπνικών προϊόντων μεταξύ κρατών-μελών.
Στο επίκεντρο της πρότασης βρίσκεται, σύμφωνα με την ιταλική εφημερίδα La Repubblica η αύξηση των ελάχιστων ειδικών φόρων κατανάλωσης στα συμβατικά τσιγάρα. Ειδικότερα, σύμφωνα με το δημοσίευμα προβλέπεται ελάχιστος φόρος 140 ευρώ ανά 1.000 τσιγάρα από τον Ιούλιο του 2028, ο οποίος θα αυξηθεί στα 170 ευρώ από το 2030 και στα 200 ευρώ από το 2032, οπότε και προτείνεται να εφαρμοστεί πλήρως -με κάποιες εξαιρέσεις- η απαίτηση οι ειδικοί φόροι κατανάλωσης να αντιστοιχούν τουλάχιστον στο 60% της σταθμισμένης μέσης λιανικής τιμής.
Η τελική διαμόρφωση των τιμών πάντως θα εξαρτηθεί από την εφαρμογή της φορολογικής πολιτικής κάθε κράτους-μέλους, καθώς η ΕΕ καθορίζει τα ελάχιστα επίπεδα φορολόγησης και όχι τις τελικές τιμές πώλησης.
Ωστόσο, η ιρλανδική προεδρία προτείνει μια πρόσθετη μεταβατική περίοδο για την Ιταλία, τη Βουλγαρία, την Ελλάδα, την Ισπανία, την Κροατία, την Κύπρο, το Λουξεμβούργο, την Πορτογαλία, τη Ρουμανία και τη Σλοβενία, οι οποίες, για να ανταποκριθούν στα νέα επίπεδα, θα πρέπει να αυξήσουν τους ειδικούς φόρους κατανάλωσης στα τσιγάρα κατά μέσο όρο άνω του 2,35% ετησίως σε σύγκριση με το 2025. Για αυτές τις χώρες, η πλήρης ευθυγράμμιση θα μπορούσε να αναβληθεί έως την 1η Ιανουαρίου 2036. Η ευελιξία θα επεκταθεί επίσης στον καπνό που χρησιμοποιείται για στριφτά τσιγάρα.
Παράλληλα, η πρόταση επεκτείνει το πεδίο εφαρμογής της φορολογίας σε προϊόντα που δεν καλύπτονται με τον ίδιο τρόπο από την υφιστάμενη οδηγία, όπως τα ηλεκτρονικά τσιγάρα, τα θερμαινόμενα προϊόντα καπνού και τα σακουλάκια νικοτίνης.
Διαβάστε Επίσης
Η Κομισιόν συνδέει τις παρεμβάσεις με τους στόχους περιορισμού του καπνίσματος και προστασίας της δημόσιας υγείας, περιλαμβάνοντας στην πρότασή της μέτρα που αποσκοπούν στην καταπολέμηση του παράνομου εμπορίου καπνού.
Το ενδεχόμενο μεγάλων ανατιμήσεων, με σενάρια που αναφέρουν ότι το πακέτο ενδέχεται να ξεπερνά τα 10 ευρώ, αποτυπώνεται και στη μελέτη του Κέντρου Προγραμματισμού και Οικονομικών Ερευνών (ΚΕΠΕ), στην οποία εξετάζονται διαφορετικά σενάρια αύξησης στους ειδικούς φόρους κατανάλωσης. Σε ένα από αυτά τα σενάρια η υπολογιζόμενη μέση λιανική τιμή ενός πακέτου 20 τσιγάρων φτάνει τα 11,58, ενώ σε ένα δεύτερο σενάριο η τιμή θα αγγίζει τα 13,82 ευρώ.
Οι τιμές αυτές προκύπτουν έπειτα από υποθετικές προσομοιώσεις για το πόσο θα επηρεαζόταν η ελληνική αγορά από διαφορετικούς συνδυασμούς φορολογικών αυξήσεων, ωστόσο η ελληνική κυβέρνηση, επικαλούμενη τον κίνδυνο ενίσχυσης του λαθρεμπορίου, επιδιώκει ηπιότερες επιβαρύνσεις και μεγαλύτερο χρονικό περιθώριο προσαρμογής.
Στη σημερινή (09/11) συνεδρίαση, οι υπουργοί Οικονομικών καλούνται να διαμορφώσουν κοινή θέση για την αναθεώρηση των κανόνων φορολόγησης. Ένα από τα ζητήματα που παραμένουν ανοιχτά αφορά τους ελάχιστους φορολογικούς συντελεστές για τα σακουλάκια νικοτίνης, σύμφωνα με το προπαρασκευαστικό έγγραφο του Συμβουλίου της ΕΕ της 5ης Νοεμβρίου.
Η επίτευξη συμφωνίας θα αποτελέσει σημαντικό βήμα για τη νέα ευρωπαϊκή οδηγία, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι θα αλλάξουν άμεσα οι τιμές των τσιγάρων στα περίπτερα.
Για τους Έλληνες καταναλωτές, το ουσιαστικό ερώτημα παραμένει ποιοι φορολογικοί συντελεστές θα συμφωνηθούν τελικά και πότε θα εφαρμοστούν.
Τα σενάρια για πακέτο πάνω από 10 ευρώ
Στην ανάλυσή του το ΚΕΠΕ χρησιμοποίησε ως βάση μέση λιανική τιμή 4,17 ευρώ ανά πακέτο, σύμφωνα με τα στοιχεία του 2023. Εξέτασε την επίδραση που θα είχαν στην τελική τιμή διαφορετικές αυξήσεις του πάγιου και του αναλογικού ειδικού φόρου κατανάλωσης.
Στις ηπιότερες προσομοιώσεις οι τιμές ξεκινούν από τα 5,91 ευρώ, ενώ σε άλλους συνδυασμούς φτάνουν τα 9,02 και τα 9,73 ευρώ. Ωστόσο στις προσομοιώσεις που έγιναν με μεγαλύτερους συντελεστές, καταγράφονται ενδεικτικές μέσες τιμές 11,58 και 13,82 ευρώ, που μεταφράζονται σε αυξήσεις 177,7% και 231,5% σε σύγκριση με την τιμή αναφοράς.
